Na czym polega rewaluacja waluty?

Rewaluacja waluty to administracyjne podniesienie jej oficjalnego kursu wobec innych walut lub złota. Decyzję podejmuje rząd albo bank centralny, zwykle w systemie sztywnego kursu walutowego. Nie jest to samo co aprecjacja, która wynika z działania rynku.

Czym dokładnie jest rewaluacja waluty?

W systemie sztywnego kursu walutowego państwo lub bank centralny ustala kurs waluty i zobowiązuje się go utrzymywać w określonych granicach. Rewaluacja polega na podniesieniu tego oficjalnego kursu, czyli uznaniu, że jednostka waluty krajowej ma odtąd większą wartość względem walut zagranicznych albo kruszcu, na przykład złota.

Jest to narzędzie polityki pieniężnej. Władze mogą sięgnąć po nie między innymi wtedy, gdy chcą ograniczyć inflację, obniżyć koszty importu albo skorygować nierównowagę w bilansie płatniczym. Rewaluacja wzmacnia walutę odgórnie, a nie w wyniku spontanicznej zmiany popytu i podaży na rynku.

Przeciwieństwem rewaluacji jest dewaluacja, czyli administracyjne obniżenie oficjalnego kursu waluty. W gospodarce z płynnym kursem podobne zmiany określa się zwykle jako aprecjację lub deprecjację, ponieważ kurs kształtuje się tam przede wszystkim pod wpływem rynku.

Rewaluacja a aprecjacja – na czym polega różnica?

Oba pojęcia oznaczają umocnienie waluty, ale opisują inne mechanizmy. Aprecjacja zachodzi wtedy, gdy waluta drożeje na rynku wskutek zmian popytu i podaży. Przyczyną może być między innymi napływ kapitału zagranicznego, dobra kondycja gospodarki, wyższe stopy procentowe albo większy popyt na towary eksportowe.

Rewaluacja jest natomiast decyzją władz. W momencie jej ogłoszenia kurs zostaje zmieniony administracyjnie, zgodnie z nowym poziomem ustalonym przez rząd lub bank centralny.

W praktyce termin „rewaluacja” ma największe znaczenie w odniesieniu do kursów sztywnych lub zarządzanych. W przypadku złotego, którego kurs jest płynny, umocnienie wobec euro czy dolara opisuje się przede wszystkim jako aprecjację, nawet jeśli jest ono wynikiem działań banku centralnego wpływających na warunki rynkowe.

Jak rewaluacja wpływa na gospodarkę?

Zmiana oficjalnego kursu oddziałuje na ceny towarów zagranicznych, opłacalność eksportu i poziom inflacji. Skutki nie są jednakowe dla wszystkich uczestników gospodarki. Zyskują między innymi importerzy i konsumenci kupujący towary z zagranicy, natomiast trudniejsze warunki mogą odczuć eksporterzy.

Najważniejsze konsekwencje rewaluacji obejmują:

• Eksport – towary krajowych przedsiębiorstw stają się droższe dla zagranicznych odbiorców, więc może spaść ich konkurencyjność cenowa.
• Import – dobra, surowce i usługi kupowane za granicą stają się tańsze w przeliczeniu na walutę krajową.
• Inflacja – tańszy import ogranicza wzrost cen produktów sprowadzanych z zagranicy i może zmniejszać tak zwaną inflację importowaną.
• Bilans płatniczy – wzrost importu przy jednoczesnym osłabieniu eksportu może pogorszyć saldo wymiany z zagranicą.
• Turystyka – kraj staje się droższy dla zagranicznych gości, a wyjazdy mieszkańców za granicę mogą być tańsze.

Rewaluacja może więc pomóc w ograniczaniu inflacji, ale jej kosztem bywa pogorszenie warunków działalności firm eksportowych. Rezultat zależy także od tego, jak szybko przedsiębiorstwa i konsumenci dostosują ceny, umowy oraz strukturę zakupów.

Czym jest rewaluacja księgowa rezerw złota?

Współczesne dyskusje o rewaluacji dotyczą czasem nie kursu walutowego, lecz wyceny aktywów banku centralnego. Rewaluacja księgowa rezerw złota polega na zapisaniu w bilansie wzrostu wartości kruszcu, gdy jego cena rynkowa jest wyższa niż wcześniejsza wartość ujęta w księgach.

To ważne rozróżnienie. Sam wzrost wyceny złota nie oznacza jeszcze, że bank centralny sprzedał kruszec i otrzymał gotówkę. Powstaje zysk księgowy, a niekoniecznie zrealizowany przepływ pieniężny. Zrealizowany wynik pojawiłby się na przykład przy sprzedaży aktywa po cenie wyższej od ceny nabycia, choć także wtedy znaczenie miałaby późniejsza operacja odkupu i jej warunki.

Narodowy Bank Polski zarządza rezerwami walutowymi, w tym rezerwami złota. Jeżeli cena złota rośnie, wartość tych aktywów może zwiększać się w ujęciu rynkowym. Sam fakt posiadania droższego złota nie tworzy jednak automatycznie środków, które można bez ograniczeń przekazać do budżetu lub funduszu publicznego.

Kontrowersje pojawiają się wtedy, gdy księgową zmianę wyceny przedstawia się jako źródło finansowania wydatków państwa. Aby taki zapis przełożył się na transfer środków, potrzebne byłyby określone podstawy prawne, zasady rachunkowości oraz zgodność z mandatem banku centralnego. Wycena aktywa nie może sama w sobie zastąpić dochodu uzyskanego ze sprzedaży ani stać się prostym sposobem finansowania dowolnych wydatków.

Ryzyko ekonomiczne wiąże się z możliwością powiązania takiej operacji z emisją pieniądza lub przekazaniem bankowych środków sektorowi publicznemu. Jeżeli do gospodarki trafiają dodatkowe środki bez odpowiadającego im wzrostu produkcji dóbr i usług, może to zwiększać presję inflacyjną. Spadek ceny złota tworzyłby z kolei ryzyko ponownego obniżenia wartości aktywów i pogorszenia sytuacji bilansowej banku centralnego.

Dlatego „rewaluacja księgowa” nie jest tym samym co rewaluacja waluty. Pierwsze pojęcie odnosi się do przeszacowania aktywów w bilansie, drugie do administracyjnego podniesienia kursu waluty. Łączenie obu terminów może prowadzić do błędnego wniosku, że sama zmiana wyceny złota oznacza realny zysk gotówkowy.

Najprościej ujmując, rewaluacja waluty wzmacnia ją decyzją władz, aprecjacja wzmacnia ją pod wpływem rynku, a rewaluacja księgowa zmienia wartość aktywów w dokumentach finansowych. To trzy różne zjawiska, choć wszystkie mogą dotyczyć wzrostu wartości.

Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.