Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Przykładowe testy z finansow- finanse


Prowadzący Marian Podstawka
Informacja dla prowadzących
Podgląd

finanse.doc

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

ROZDZIAŁ I

  1. Zdefiniuj przedmiot nauki o finansach publicznych.

PRZEDMIOT FINANSÓW PUBLICZNYCH

  • Nowoczesna nauka o finansach publicznych zajmuje się badaniem zjawisk związanych z gromadzeniem i wydatkowaniem pieniędzy publicznych oraz poprzez badanie przyczyn i skutków procesów nimi wywołanych wyjaśnianiem ich treści ekonomiczno - społecznej i związków z naukami publicznymi.
  • Finanse publiczne obejmują obok środków budżetu państwa (centralnego) i budżetów samorządowych, wszelkie nieprywatne środki finansowe, które pozwalają państwu na prowadzenie jego polityki.

  1. Przedstaw różnice między finansami publicznymi i prywatnymi.

Różnice między finansami publicznymi a finansami prywatnymi polegają na:

  • Przymusowym charakterze gromadzenia środków publicznych przez państwo, w przeciwieństwie do osób prywatnych, na które nie jest nałożony przymus osiągania dochodów,
  • Wykorzystywaniu finansów publicznych jako instrumentu realizacji określonych funkcji państwa, dotyczących ogółu obywateli lub znaczących ich grup, finanse prywatne natomiast służą zaspokajaniu potrzeb jednostek,
  • Nie traktowaniu jako celu gromadzenia środków publicznych osiąganiu zysków, w przeciwieństwie do takiej roli finansów prywatnych,
  • Poddaniu finansów społecznej kontroli, podczas gdy gospodarowanie środkami prywatnymi jest całkowicie dobrowolne,
  • Nieporównanie dużej wielkości zasobów publicznych w stosunku do środków, jaki dysponuje osoba prywatna, co w sposób jednoznaczny określa ich rangę i wpływ na procesy społeczno-gospodarcze kraju.

3. Wymień i omów różnice między sektorem publicznym a finansami publicznymi.

Między sektorem publicznym a finansami publicznymi występują zarówno pod względem treści, jak i zakresu zjawisk następujące różnice:

  • Sektor publiczny reprezentuje realne zjawiska i procesy gospodarcze, tzn. wytwarza określone dobra i usługi.
  • Finanse publiczne przedstawiają zjawiska i procesy pieniężne.
  • Tylko część środków publicznych jest związana z finansowaniem sektora publicznego, ta, która jest zaangażowana w wytwarzanie dóbr publicznych i dóbr społecznych (obrona narodowa, edukacja). Część sektora publicznego, która działa na zasadach komercyjnych (przedsiębiorstwa państwowe, przedsiębiorstwa samorządowe), nie angażuje funduszy publicznych. Nie wyklucza to możliwości subsydiowania tych przedsiębiorstw z funduszy publicznych, mimo komercyjnych zasad i celów działania.
  • Nie całość środków publicznych jest wykorzystywana przez sektor publiczny; dzieje się tak, dlatego, że pewna część wydatków publicznych ma charakter transferowy, są to renty, emerytury, zasiłki dla bezrobotnych, zasiłki rodzinne, zasiłki z tytułu opieki społecznej.

4. Podaj przykłady podmiotów sektora publicznego, których nie zalicza się do sektora finansów publicznych.

Sektor publiczny tworzą:

  • Majątek służący władzy i administracji rządowej,
  • Majątek służący publicznym instytucjom usługowym,
  • Majątek w użytkowaniu publicznym,
  • Majątek zaangażowany w działalności gospodarczej podmiotów publicznych.

5. Jakie regulacje dotyczące ustawy budżetowej zawiera Konstytucja RP z 1997r.?

Zawiera najistotniejsze postanowienia dotyczące budżetu:

  • Budżet jest uchwalany na okres roku w formie ustawy,
  • W wyjątkowych przypadkach dochody i wydatki państwa w okresie krótszym może określać ustawa o prowizorium budżetowym,
  • Sejm nie może uchwalić większego deficytu budżetowego niż przewidziany w projekcie ustawy budżetowej,
  • Dług publiczny państwa nie może przekroczyć 60% wartości rocznego PKB,
  • Inicjatywa ustawodawcza przysługuje wyłącznie Radzie Ministrów,
  • Ustawa budżetowa nie przewiduje pokrywania deficytu budżetowego przez zaciąganie zobowiązań w NBP,
  • Rada Ministrów przedstawia Sejmowi 3 miesiące przed rozpoczęciem roku budżetowego projekt na rok następny,
  • Senat może uchwalić poprawki do ustawy budżetowej w ciągu 20 dni od dnia przekazania jej Senatowi,
  • Prezydent RP podpisuje ustawę w ciągu 7 dni, licząc od daty przedłożenia jej przez Marszałka Sejmu,
  • Prezydent RP ma prawo zwrócenia się Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją, Trybunał ma 2 miesiące na rozstrzygnięcie sprawy,
  • Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedkłada sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej,
  • Sprawozdanie rozpatruje sejm i po zapoznaniu się z opinią NIK - u w ciągu 90 dni podejmuję uchwałę o udzieleniu lub odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium.

6. Wymień podstawowe kwestie dotyczące finansów jednostek samorządu terytorialnego, które normuje Konstytucja RP z 1997r .

Konstytucja normuje między innymi kwestie dotyczące finansów jst, stanowiąc w tym zakresie, że:

  • Jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających zadań,
  • Zmiany w zakresie zadań i kompetencji jst następują wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów publicznych,
  • Źródła dochodów jst są określone w ustawie,
  • Dochodami samorządu są ich dochody własne, subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa,
  • Jst mają prawo do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych.

7. Wymień główne grupy podmiotów zaliczanych do sektora finansów publicznych zgodnie z ustawą o finansach publicznych.

Do SFP zalicza się:

  • Organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa, sądy i trybunały, a także jednostki samorządu terytorialnego i ich organy oraz związki,
  • Jednostki budżetowe,
  • Samorządowe zakłady budżetowe,
  • Agencje wykonawcze,
  • Instytucje gospodarki budżetowej,
  • Państwowe fundusze celowe,
  • Uczelnie publiczne,
  • Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
  • Państwowe lub samorządowe instytucje kultury oraz państwowe instytucje filmowe,
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i zarządzane przez nie fundusze,
  • Narodowy Fundusz Zdrowia, który obejmuje centralę i oddziały wojewódzkie,
  • Polską Akademię Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne,
  • Inne państwowe lub samorządowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem jednostek badawczo-rozwojoych, przedsiębiorstw, banków i spółek prawa handlowego.

8. Jak określa się odpowiednik sektora finansów publicznych zgodnie z ESA 95?

Sektor instytucji rządowych i samorządowych - general goverment.

9. Na czym polega konsolidacja dochodów i wydatków sektora finansów publicznych?

W sektorze finansów publicznych ma miejsce zjawisko określane jako redystrybucja wewnętrzna, polegająca na przemieszczaniu środków między poszczególnymi jego elementami. Oznacza to, że ostateczne dochody, które mogą być przeznaczone na finansowanie wydatków finalnych, różnią się od dochodów własnych. Wyodrębnienie tych transferów pokazuje, w jakim stopniu wydatki danego segmentu sektora finansów publicznych są pokrywane z jego własnych dochodów, a w jakim stopniu jest on zasilany przez inne jednostki do niego zaliczane. Ich eliminacja pozwala na konsolidację dochodów i wydatków sektora.

10. Na jakie podsektory zgodnie z ESA 95 dzieli się sektor finansów publicznych?

Do końca 2005r., według kryterium podległości, sektor finansów publicznych dzielono na dwa sektory rządowy i samorządowy. Od 2006r. zgodnie z ESA 95 przyjęto podział na:

  • Sektor rządowy,
  • Sektor samorządowy,
  • Sektor ubezpieczeń społecznych.

11. Jaki jest udział poszczególnych podsektorów w wydatkowaniu funduszy publicznych?

Wyszczególnienie

2006

2007

2008

2006

2007

2008

W mld zł

W %

Dochody ogółem:

419,9

484,9

514,0

100,0

100,0

100,0

1. Podsektor rządowy: w tym BP

260,4

195,0

304,5

232,8

331,0

249,8

62,0

46,4

62,9

47,9

64,4

48,6

2. Podsektor samorządowy: w tym BJST

74,9

62,2

87,4

73,2

91,2

77,0

17,8

14,8

18,0

15,1

17,7

15,0

3. Podsektor ubezpieczeń: w tym FUS

84,6

81,9

93,0

89,9

91,8

88,2

20,1

19,5

19,1

18,5

17,9

17,2

Wydatki ogółem:

442,4

483,2

534,0

100,0

100,0

100,0

1. Podsektor rządowy: w tym BP

171,8

112,3

201,3

135,5

217,4

141,9

38,8

25,4

41,5

27,9

40,7

26,6

2. Podsektor samorządowy: w tym BJST

136,1

102,8

147,7

111,0

166,1

125,4

30,8

23,2

30,4

22,9

31,1

23,5

3. Podsektor ubezpieczeń: w tym FUS

134,5

116,1

136,2

118,7

150,5

132,4

30,4

26,2

28,1

24,5

28,2

24,8

Średnio w latach 2006 - 2008 sektor rządowy wydatkuje bezpośrednio prawie 41%, podsektor samorządowy 31%, ubezpieczeniowy natomiast 29% funduszy publicznych.

ROZDZIAŁ II

1. Wymień czynniki, które zdeterminowały rozwój teorii finansów publicznych.

Dla rozwoju teorii finansów publicznych decydujące znaczenie miały następujące procesy:

  • Rozwój stosunków towarowo - pieniężnych,
  • Powstanie państwa i jego instytucji publicznych,
  • Rozwój parlamentaryzmu,
  • Rozwój funkcji państwa.

2. Jaką zależność formułuje prawo Wagnera?

Wagnerowi przypisuje się autorstwo prawa wzrastających wydatków. W miarę rozwoju gospodarczego wydatki wzrastają. Odegrało ono znaczącą rolę w doktrynie ekonomicznej wielu krajów zachodnich i stworzyło podwaliny państwa dobrobytu. Jego koncepcja stała się podstawą rozwoju ubezpieczeń społecznych oraz wzrosty wydatków socjalnych.

3. Czym przede wszystkim uzasadniał Keynes konieczność interwencjonizmu państwowego i aktywnej roli finansów publicznych?

Według poglądów Keynesa gospodarka kapitalistyczna funkcjonuje w warunkach braku równowagi, niepełnego wykorzystania zdolności wytwórczych oraz bezrobocia. Głównym źródłem zakłóceń jest ograniczona skłonność podmiotów prywatnych do inwestowania. Dopuszczał występowanie deficytu budżetowego. Należy koniecznie ograniczać amplitudę wahań cyklu koniunkturalnego.

4 . Kto jest powszechnie uważany za twórcę podstaw liberalizmu i ograniczenia finansowania przez państwo jedynie jego podstawowych funkcji?

Adam Smith.

5. Przedstaw główne cechy interwencjonistycznego nurtu finansów publicznych.

U podstaw interwencjonistycznego nurtu w teorii finansów publicznych leży:

  • Konieczność korygowania przez państwo mechanizmu rynkowego,
  • Możliwość występowania deficytów budżetowych, które służą jako instrument łagodzenia wahań cyklu koniunkturalnego.

6. Scharakteryzuj doktrynę neutralności finansów publicznych.

U podstaw doktryny neutralności finansów publicznych leży:

  • Maksymalnie neutralna, nieprowadząca do redystrybucji dochodów polityka podatkowa,
  • „Mały budżet” i to bezwzględnie zrównoważony, finansujący jedynie podstawowe zadania publiczne państwa.

ROZDZIAŁ 3

  1. Co to są potrzeby zbiorowe i jak mogą być zaspokajane?

Potrzeby zbiorowe to takie potrzeby, które zgłaszane są przez ogół społeczeństwa lub przez zdecydowaną większość. Rolą państwa jest dostarczenie odpowiednich dóbr i usług służących ich zaspokojeniu.

  1. Wymień czynniki społeczno - polityczne determinujące rolę finansów publicznych w gospodarce rynkowej.

CZYNNIKI SPOŁECZNO-POLITYCZNE

  • Zaspokajanie potrzeb zbiorowych,
  • Ochrona grup najsłabszych ekonomicznie z powodów od siebie w znacznym stopniu niezależnych,
  • Uaktywnianie lokalnych społeczności

  1. Wymień czynniki ekonomiczne określające znaczenie finansów publicznych.

CZYNNIKI EKONOMICZNE

  • Łagodzenie cyklu koniunkturalnego,
  • Dostosowanie struktury podaży do struktury popytu,
  • Dostęp do wiarygodnej informacji rynkowej,
  • Likwidowanie tzw. negatywnych efektów działalności gospodarczej

  1. Wymień podstawowe funkcje finansów publicznych.

  • Alokacyjna
  • Redystrybucyjna
  • Stabilizacyjna

  1. Na czym polega alokacyjna funkcja finansów publicznych?

Funkcja alokacyjna polega na kształtowaniu się czynników wytwórczych między sektor publiczny a prywatny oraz w ich ramach. Jej realizacji służą zarówno wydatki jak i dochody.

  1. Czy świadectwa empiryczne dostarczają wystarczających przesłanek do sformułowania jednoznacznej zależności przyczynowo - skutkowej między zrostem gospodarczym a stopą redystrybucji PKB przez sektor finansów publicznych?

Doświadczenia krajów zachodnich nie potwierdzają występowania uniwersalnej prawidłowości między wzrostem gospodarczym a udziałem wydatków i dochodów publicznych w PKB.

  1. Zdefiniuj stabilizacyjną funkcję finansów publicznych.

Funkcja stabilizacyjna polega na wykorzystaniu dochodów i wydatków do oddziaływania na procesy gospodarcze w skali makroekonomicznej tak, aby przeciwdziałać lub łagodzić skutki występowania wahań koniunkturalnych.

  1. Określ udział dochodów sektora general goverment w PKB w Polsce i porównaj ze średnim poziomem w krajach Unii Europejskiej.

Wyszczególnienie

1991

1992

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Polska

41,2

44,8

38,1

38,6

39,2

38,4

36,9

39,1

39,9

40,2

39,2

UE - 15

45,9

45,3

44,6

44,6

44,2

44,7

45,3

45,3

45,1

UE - 27

45,0

44,3

44,3

43,9

44,4

44,9

44,9

44,5

Strefa Euro

44,7

45,8

46,2

45,4

45,0

45,0

44,7

44,8

45,3

45,4

44,9

OECD

37,7

37,9

39,3

38,8

37,4

37,2

37,2

37,9

38,9

38,9

38,2

  1. Określ udział wydatków sektora general goverment w PKB w Polsce i porównaj ze średnim poziomem w krajach UE.

Wyszczególnienie

1991

1992

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Polska

49,9

51,4

41,1

43,8

44,2

44,6

42,6

43,3

43,8

42,1

43,1

UE - 15

45,5

46,5

47,0

47,6

47,0

47,2

46,6

46,1

47,3

UE - 27

46,3

46,8

47,4

46,8

46,9

46,3

45,7

46,8

Strefa Euro

49,3

50,5

46,2

47,3

47,6

48,1

47,6

47,5

46,6

46,1

46,7

OECD

41,3

42,4

39,1

40,1

40,7

41,2

40,6

40,9

40,4

40,4

41,5

ROZDZIAŁ IV

  1. Jaką zależność definiuje mnożnik wydatków?

Mnożnik wydatków wskazuje, o ile wzrasta produkt krajowy brutto (dochód) na jednostkę wzrostu wydatków publicznych. Wzrost ten zależy od krańcowej skłonności do konsumpcji i od stopy obciążeń podatkowych netto. Przy czym im większa jest krańcowa skłonność do konsumpcji i im mniejsza stopa obciążeń podatkowych, tym większy wzrost dochodu na jednostkę wzrostu wydatków.

  1. Od czego zależy wysokość mnożnika wydatkowego z gospodarce otwartej?

Wysokość mnożnika jest tym większa im większa jest skłonność do konsumpcji, mniejsza stopa podatkowa i mniejsza krańcowa skłonność do importu.

  1. Na czym polega działanie mnożnika zrównoważonego budżetu?

Mnożnik zrównoważonego budżetu oznacza, że równe i mające taki sam kierunek zmienny wydatków publicznych i podatków wywołują zmianę zagregowanego popytu i PKB o te samą wielkość. Taki sam wzrost wydatków państwa, jak wzrost podatków netto prowadzi do przyrostu dochodu narodowego, gdyż dochodowy efekt wydatków budżetowych jest większy od wydatków gospodarstw domowych.

  1. Jakie zależności wyrażają krzywe: IS i LM w modelu J. R. Hicksa?

Krzywa IS wyrażą zależność między wysokością stopy procentowej a poziomem dochodu, przy spełnieniu warunków równowagi globalnej popytu i wytworzonego dochodu narodowego.

Krzywa LM wyraża zależność między stopą procentową a dochodem narodowym, przy spełnieniu warunków równowago popytu i podaży pieniądza.

  1. Kiedy polityka budżetowa jest skuteczna i jaki kształt mają wtedy krzywe IS i LM?

Przyjmuje się, że polityka budżetowa jest skuteczna, jeśli krzywa IS jest stroma lub krzywa LM jest płaska. Oznacza to, że silnie oddziałująca na popyt polityka budżetowa wystąpi wtedy, gdy stopy procentowe niewiele wzrastają lub mają nikły wpływ na inwestycje i eksport netto.

  1. Zdefiniuj automatyczne stabilizatory koniunktury gospodarczej.

Automatyczny stabilizator jest to podatek lub wydatek, który ponosi wydatki w okresie recesji i obniża je w okresach ekspansji gospodarczej bez specjalnego działania ze strony władz ustawodawczych.

  1. Podaj przykłady dochodowych automatycznych stabilizatorów koniunktury .

  • Podatki dochodowe,
  • Zasiłki dla bezrobotnych,
  • Zasiłki socjalne
  1. Podaj przykłady wydatkowych stabilizatorów koniunktury.

  • Wypłaty dla bezrobotnych
  • Świadczenia z tytuły opieki społecznej.

  1. Wymień czynniki wpływające na skuteczność polityki stabilizacyjnej.

  • Opóźnienia czasowe (między powstaniem potrzeby ingerencji a jej skutkiem musi upłynąć pewien czas),
  • Niepewność związana z właściwym rozpoznaniem zarówno przyczyn zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki, jak i faktycznego poziomu wielkości makroekonomicznych.
  • Ryzyko inflacji, które może wynikać z nadmiernie ekspansywnej polityki, owocującej wzrostem wydatków oraz deficytu budżetowego,
  • Niebezpieczeństwo nadmiernej ekspansji państwa (powodowane koniecznością pokrycia deficytów budżetowych),
  • Zmiany strukturalne zachodzące w gospodarce kapitalistycznej,
  • Wzrost współzależności gospodarczego rozwoju rozwiniętych krajów kapitalistycznych (większość zjawisk gospodarczych ma zasięg międzynarodowy).

ROZDZIAŁ V

  1. Jak określa się reguły determinujące tworzenie i gospodarowanie środkami publicznymi ?

ZASADY GOSPODAROWANIA FINANSAMI PUBLICZNYMI - reguły determinujące tworzenie i wykorzystywanie środków publicznych. W literaturze określane są one jako zasady budżetowe.

  1. Wyjaśnij znaczenie zasad:
  1. Jedności formalnej - oznacza postulat budowania zbiorczego planu finansowego całego sektora finansów publicznych. Znaczenie tej zasady jest tym większe, im większy jest stopień decentralizacji funduszy publicznych, i im większa jest liczba podmiotów nimi dysponujących,
  2. Jedności materialnej - głosi zakaz wiązania określonych dochodów publicznych z konkretnymi zadaniami. Ma ona zastosowanie w odniesieniu do budżetu centralnego oraz budżetów samorządowych.
  3. Zupełności (powszechności) - wymaga ujęcia w budżetach i planach finansowych wszystkich dochodów i wydatków publicznych.
  4. Szczegółowości (specjalizacji) - oznacza, że należy dokładnie określić źródła dochodów i przeznaczenie wydatków publicznych, środki publiczne powinny być wydatkowane w określonym czasie, wydatki powinny być ponoszone do wysokości ustalonej w budżecie.

  1. Poprzez jakie działania, zgodnie z ustawą o finansach publicznych realizowana jest zasada jawności finansów publicznych?

Realizacja zasady jawności następuje przez:

  • Jawność sejmowej debaty budżetowej
  • Jawność sejmowej debaty nad sprawozdaniem wykonania budżetu państwa,
  • Podanie do publicznej wiadomości: kwot dotacji, zbiorczych danych dotyczących finansów publicznych, kwoty deficytu lub nadwyżki, kwoty długu Skarbu Państwa, wykazu udzielanych poręczeń i gwarancji, corocznych sprawozdań dotyczących finansów sektora, zasad odpłatności za świadczone usługi,
  • Zapewnienie radnym dostępu do: dowodów księgowych i informacji o wynikach kontroli finansowej,
  • Udostępnienie przez NFZ informacji o przychodach i kosztach
  • Ogłaszanie przez Ministra Finansów: kwoty państwowego długu, wysokości długo Skarbu Państwa.

  1. Które z zasad są twoim zdaniem najistotniejsze z punktu widzenia efektywności gospodarowania środkami publicznymi?

  • Zasada jawności,
  • Zasada przejrzystości,
  • Zasada szczegółowości,
  • Zasada operatywności,
  • Zasada jedności materialnej.

ROZDZIAŁ VI

  1. Zdefiniuj środki publiczne .

Środki publiczne - wszystkie wpływy finansowe gromadzone na rachunkach władz publicznych. Jest to pojęcie szersze niż dochody publiczne, ponieważ obejmuje wszelkiego rodzaju przychody z prywatyzacji oraz operacji finansowych.

  1. Wymień cztery źródła środków publicznych określone w ustawie o finansach publicznych.

  1. Dochody publiczne
  2. Środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA),
  3. Środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi inne niż w punkcie B,
  4. Przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące: ze sprzedaży papierów wartościowych, z prywatyzacji majątku publicznego, ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych, z otrzymanych pożyczek i kredytów, z innych operacji finansowych.

  1. Wymień główne wpływy zaliczane do dochodów publicznych.

  • Daniny publiczne, obejmujące: podatki, składki, opłaty oraz inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, samorządu terytorialnego, funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw niż ustawa budżetowa,
  • Inne dochody należne, na podstawie odrębnych ustaw, budżetowi państwa, jednostkom samorządu terytorialnego oraz innym jednostkom sektora finansów publicznych,
  • Wpływy ze sprzedaży wyrobów gotowych i usług świadczonych przez jednostki sektora finansów publicznych,
  • Dochody z mienia jednostek sektora finansów publicznych, w szczególności: wpływy z mienia, dzierżawy i innych umów o podobnym charakterze, odsetki od środków na rachunkach bankowych, odsetki od udzielonych pożyczek i od posiadanych papierów wartościowych, dywidendy z tytułu posiadanych praw majątkowych,
  • Pieniężne spadki, zapisy, darowizny na rzecz jednostek sektora finansów publicznych,
  • Odszkodowania należne jednostkom sektora finansów publicznych,
  • Kwoty uzyskane przez jednostki sektora finansów publicznych z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji,
  • Dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw niestanowiące przychodów z tytułu wymienionych w pkt 4.,
  • Inne przychody należne jednostkom sektora finansów publicznych określone w odrębnych przepisach lub umowach międzynarodowych.

  1. Jakie kategorie wpływów zaliczane są do dochodów niepodatkowych?

Do głównych źródeł dochodów niepodatkowych zalicza się:

  • Składki i opłaty pobierane przez państwowe fundusze celowe,
  • Dochody rządowych jednostek budżetowych,
  • Dochody państwowych i samorządowych jednostek pozabudżetowych,
  • Cło,
  • Wpłaty z zysku NBP,
  • Wpłaty z zysku od przedsiębiorstw państwowych,
  • Wpływy do budżetu państwa od jednostek samorządu,
  • Środki z tytułu rekompensaty budżetowej,
  • Dochody własne jednostek samorządu terytorialnego,
  • Dochody własne agencji państwowych.

  1. Podaj definicje podatku i scharakteryzuj jego cechy.

PODATEK - pieniężne, przymusowe, nieodpłatne, bezzwrotne świadczenie powszechnie pobierane na rzecz państwa lub innych podmiotów publicznoprawnych.

Z definicji tej wynika, że państwo uprawnione do otrzymania podatku:

  • Może stosować środki przymusu w celu wyegzekwowania należności (przymusowość),
  • Nie jest zobowiązany do ekwiwalentnego świadczenia na rzecz płatnika (nieodpłatność),
  • Nie dokonuje jego zwrotu (bezzwrotność),
  • Nie negocjuje go z podatnikiem (jednostronność).

  1. Przedstaw zasady podatkowe A. Smitha.

Smith sformułował cztery następujące kanony podatkowe:

  • ZASADA RÓWNOŚCI -podatki powinny być proporcjonalne do dochodu. O charakterze obowiązku podatkowego nie przesądza status osobisty, np. przywileje stanowe, lecz względy ekonomiczne, tj. wielkość dochodu i majątku.
  • ZASADA PEWNOŚCI - podatek, który każda jednostka jest zobowiązana uiścić, powinien być pewny, a nie dowolny (arbitralny). Każdy podatnik powinien wiedzieć, ile, kiedy i w jaki sposób ma zapłacić. Termin płatności, sposób zapłaty, suma, jaką należy zapłacić, wszystko to powinno być wyraźnie określone, a więc jasne dla podatników, a także dla każdej innej osoby.
  • ZASADA DOGODNOŚCI -każdy podatek powinien być pobierany w czasie i w sposób, który jest najdogodniejszy dla obywatela.
  • ZASADA TANIOŚCI PODATKÓW - wpływy podatkowe powinny być uzyskiwane przy minimalnych kosztach wymiaru i poboru podatków. Spełnienie tego postulatu może nastąpić dzięki uproszczeniu konstrukcji poszczególnych podatków oraz całego systemu podatkowego. Zasada ta odnosi się zarówno do państwa, jak i podatników. W pierwszy przypadku chodzi o minimalizację kosztów wymiaru, poboru i ewentualnej egzekucji świadczeń podatkowych. W drugim przypadku zaś chodzi o ograniczenie kosztów towarzyszących zapłacie podatków.

  1. Wymień i zdefiniuj zasady podatkowe A. Wagnera.

Wagner przedstawił 4 grupy zasad podatkowych:

  • Zasady fiskalne zapewniające elastyczność i wydajność podatku (za takie podatki uznaje się te, które są w stanie pokryć zapotrzebowanie rządu),
  • Zasady gospodarcze, głoszące nieprzerzucalność podatków i nienaruszalność majątku, (ponieważ przerzucalność jest jego zdaniem nieuzasadniona, teoria i praktyka powinny ustalić w taki sposób poszczególne rodzaje podatków przenoszą ciężar podatków na inne przedmioty),
  • Zasady techniki podatkowej, zabezpieczające pewność, dogodność i taniość podatku,
  • Zasady sprawiedliwości, postulujące powszechność i równość opodatkowania (rozumianą jako nie zawieranie przywilejów zwalniających od opodatkowania).

  1. Określ zasadniczą różnicę między zasadami Smitha i Wagnera.

Zdaniem A. Smitha, aby podatki były sprawiedliwe powinny być proporcjonalne do dochodu. O charakterze obowiązku podatkowego nie powinien przesądzać status osobisty, lecz względy osobiste (wielkość dochodu i majątku).

Wagner natomiast wyraził postulat świadomego wykorzystywania podatków do niwelowania nierówności dochodowych. Był zwolennikiem podatku progresywnego. Jego zasady oparte były na kompromisie między potrzebami budżetu a ochroną grup mniej zamożnych.

  1. Zdefiniuj dwie przeciwstawne zasady rozłożenia ciężaru podatkowego:

Zasadę korzyści - podatek powinien być proporcjonalny do efektów, jakie uzyskuje obywatel z tytułu działalności państwa.

Zasada zdolności płatniczej - podstawą opodatkowania obywatela powinna być jego indywidualna zdolność płacenia podatków.

  1. Jak podatki wpływają na skłonność do oszczędzania i inwestowania?

Opodatkowanie wpływa negatywnie zarówno na skłonność do oszczędzania jak i do inwestowania, a w konsekwencji zmniejsza tempo rozwoju gospodarczego i efektywność gospodarowania.

  1. Przedstaw zależność, którą wyjaśnia krzywa Laffera.

Krzywa Laffera ilustruje, że zwiększenia stóp podatkowych wpływa najpierw korzystnie na sytuację finansową państwa, lecz po przekroczenia pewnej granicy implikuje dokładnie odwrotne efekty. Nadmierne podwyższanie stawek podatkowych powoduje ograniczenia podstawy opodatkowania i wywołuje spadek dochodów budżetowych zamiast oczekiwanego ich wzrostu.

  1. Jakie zjawisko wyjaśnia Krzywa Lorenza?

Krzywa Lorenza pozwala analizować wpływ podatków na rozkład dochodów w społeczeństwie. Im bardziej krzywa nierówności dochodów zbliża się do krzywej równości, w tym większym stopniu podatki służą niwelowaniu nierówności dochodowych, tym większa jest też skala redystrybucji dochodów przez państwo.

  1. Jak najczęściej interpretowana jest zasada sprawiedliwości podatkowej? Czy podzielasz te interpretację, a jeśli nie to, dlaczego?

Najczęściej zasada sprawiedliwości podatkowej jest rozumiana jako powszechność opodatkowania i równość traktowania podatników. Przy czym uważa się, że powszechność opodatkowania wyklucza istnienie zwolnień lub przywilejów podatkowych dla określonych grup. Przez równe traktowanie podatników rozumie się uzależnienie obciążenia podatkowego od zdolności płatniczej podatnika. Jednostki posiadające tę samą zdolność płatniczą powinny być w ten sam sposób opodatkowane.

  1. Jak nazywa się wskaźnik, który służy pomiarowi koncentracji dochodów w społeczeństwie?

Zróżnicowanie dochodów w społeczeństwie mierzy się w praktyce za pomocą współczynnika Giniego . Im ma wyższą wartość w przedziale od 0 do 100, tym wyższy jest stopień koncentracji dochodów, a wiec wyższe są nierówności w ich rozkładzie.

  1. Czy w Polsce współczynnik Giniego wykazuje tendencję wzrostową, (co oznacza wyższe nierówności dochodowe), czy też malejącą?

W Polsce współczynnik Giniego od początku transformacji wykazuje systematyczny wzrost.

  1. Jakie czynniki determinują praktyczne efekty zmian stóp podatkowych mierzone zarówno dochodami publicznymi jak i aktywnością gospodarczą?

Efekty zmiany stóp podatkowych mierzone zarówno dochodami publicznymi, jak i aktywnością gospodarczą są wielostronnie uwarunkowane. Zależą od poziomu podatków w punkcie wyjścia, stopnia reakcji podmiotów gospodarczych i ludzi na ich zmiany, stopnia wykorzystania zdolności produkcyjnych gospodarki, dostępu do kredytu i jego ceny oraz skłonności do inwestowania i oszczędzania, rozwoju rynku finansowego, koniunktury na rynkach światowych oraz konkurencyjności oferty eksportowej danej gospodarki.

  1. Z jakich elementów prawnych skonstruowany jest podatek?

Zalicza się do nich:

  • Podmiot podatku,
  • Przedmiot podatku,
  • Podstawę podatku,
  • Stawkę podatku,
  • Skalę podatkową,
  • Progi podatkowe,
  • Zwolnienia,
  • Ulgi podmiotowe i przedmiotowe,
  • Umorzenie, przedawnienie.

  1. Wymień najczęściej stosowane klasyfikacje podatkowe.

Podatki mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów:

  1. Według kryterium przedmiotu opodatkowania:
  • Dochodowe,
  • Konsumpcyjne,
  • Majątkowe,
  • Przychodowe.

  1. Według stosunku przedmiotu opodatkowania do źródła podatku:
  • Bezpośrednie,
  • Pośrednie.

  1. Kryterium władztwa podatkowego:
  • Rządowe (centralne)
  • Samorządowe,
  • Wspólne.

  1. Czym różnią się podatki bezpośrednie od pośrednich?

Podatki bezpośrednie to podatki, które bezpośrednio wskazują na zależność między zdolnością podatkową podmiotu prawnego lub osoby fizycznej a wysokością podatku.

Podatki pośrednie obciążają podatnika - zgodnie z ich nazwą - w sposób pośredni i pozostają w ścisłym związku z jego sytuacja dochodową i majątkową.

  1. Jakie podatki zalicza się do majątkowych, a jakie do przychodowych?

Podatki majątkowe to:

  • Podatek od nieruchomości,
  • Podatek od środków transportowych,
  • Podatek od spadków i darowizn.

Podatkami przychodowymi są:

  • Podatek rolny,
  • Podatek leśny.

ROZDZIAŁ VII

  1. Wymień pierwsze formy opodatkowania w Polsce .

  • Podymne (danina pobierana od chłopskiej zagrody)
  • Podatek łanowy (zobowiązani byli płacić właściciele ziemscy)
  • Podatek szosowy (podatek pobierany od nieruchomości)
  • Podatek czopowy (podatek pobierany od sprzedaży napojów alkoholowych)
  • Pogłówne (podatek płacony przez całą ludność „od głowy”)
  • Pierwszy podatek dochodowy (w połowie XVI w. A. F. Modrzewski opodatkował szlachtę i duchowieństwo podatkiem w wysokości 5 %)

  1. Czym charakteryzował się system podatkowy lat osiemdziesiątych XX w.?

U podstaw polskiego systemu podatkowego lat osiemdziesiątych leżały założenia ustroju socjalistycznego, który charakteryzował się:

  • Odmiennym traktowaniem sektora uspołecznionego i prywatnego,
  • Znaczną niestabilnością w odniesieniu do gospodarki nieuspołecznionej, co było przejawem jej dyskryminowania,
  • Brakiem bezpośredniego opodatkowania ludności (podatkiem bezpośrednim obciążone były jedynie dochody przekraczające przeciętne rozmiary lub pozyskiwane z kilku źródeł).

  1. Jakie zmiany w systemie podatkowym miały zasadniczy wpływ na kształt systemu podatkowego w Polsce po 1990 roku i kiedy je wprowadzono?

Zasadnicze zmiany mające wpływ na kształt systemu podatkowego miały miejsce:

  • Od 1 stycznia 1992 r. - wprowadzenie podatku dochodowego od osób fizycznych,
  • Od 5 lipca 1993 r. - wprowadzenie od towaru i usług - (VAT) oraz podatku akcyzowego.

  1. Co to jest system podatkowy i jakie podatki składają się na system podatkowy w Polsce?

System podatkowy to zbiór podatków tworzący pewna całość pod względem prawnym i ekonomicznym.

Składają się na niego:

  • Podatek od towarów i usług,
  • Podatek akcyzowy,
  • Podatek od gier,
  • Podatek dochodowy od osób prawnych,
  • Podatek dochodowy od osób fizycznych,
  • Podatek od czynności cywilnoprawnych,
  • Podatek rolny,
  • Podatek leśny,
  • Podatek od nieruchomości,
  • Podatek od spadków i darowizn,
  • Podatek od środków transportowych,
  • Podatek tonażowy.

  1. Wymień podatki stanowiące dochód tylko budżetu państwa.

  • Podatek od towarów i usług,
  • Podatek akcyzowy,
  • Podatek od gier.

  1. Wymień podatki stanowiące dochód gmin.

  • Podatek od nieruchomości,
  • Podatek od  środków transportowych.

  1. Wymień podstawowe zmiany, jakie zaszły w strukturze dochodów podatkowych sektora finansów publicznych w porównaniu z rokiem 1994.

W 1991r. prawie 90% wpływów podatkowych pochodziło z wpłat podmiotów gospodarczych. W 1994 r. zostały one zastąpione wpływami z podatku od wartości dodanej i akcyzy, podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych. Dalsze lata transformacji doprowadziły do wzrostu udziały w dochodach publicznych podatków konsumpcyjnych, na rzecz zmniejszenia roli dochodowych podatków bezpośrednich.

  1. Na czym polegała harmonizacja podatków w UE?

Harmonizacja podatków jest proces prowadzący do takiego zbliżenia systemów podatkowych różnych krajów, aby nie oddziaływały one na przepływ towarów i usług oraz czynników produkcji miedzy tymi krajami.

  1. Które podatki w UE są najbardziej zharmonizowane?

  • Podatek od towarów i usług (5%)
  • Podatek akcyzowy.

  1. Wymień minimalne stawki podstawowe i obniżone podatku VAT określone dyrektywą unijną.

  • Stawka podstawowa nie może być niższa niż 15%,
  • Stawka obniżona nie być niższa niż 5%.

  1. Podaj określenia dla eksportu i importu realizowanego między krajami Wspólnoty.

  • Miejsce zakończenia dostawy
  • Miejsce rozpoczęcia wysyłki.

  1. Czy za miejsce wewnątrzwpólnotowego nabycia towaru uznaje się:

  1. Miejsce zakończenia dostawy (zasada przeznaczenia)
  2. Miejsce rozpoczęcia wysyłki (zasada pochodzenia).
  1. Wymień grupy towarów objęte zharmonizowanym podatkiem akcyzowym.

  • Wyroby tytoniowe,
  • Napoje alkoholowe,
  • Paliwa silnikowe,
  • Oleje opałowe i gaz.

  1. Jakie stawki podatku VAT obowiązują w Polsce?

W podatku od towarów i usług stosuje się zasadniczo trzy stawki:

  • Podstawową – w wysokości 22% wartości,
  • Obniżoną w wysokości 7%,
  • Tzw. zerową - 0%.

Do końca 2010 r. mamy ponadto zagwarantowaną możliwość stosowania:

- zerowej stawki na książki i specjalistyczne periodyki,

- obniżonej 7% stawki na budowę i remonty mieszkań oraz usługi restauracyjne;

- przejściowej 3% stawki, która dotyczy głównie produktów i usług rolnych.

  1. Przedstaw uproszczoną konstrukcję podatku dochodowego od osób fizycznych.

ROZDZIAŁ VIII

  1. Na co przeznacza się środki publiczne zgodnie z ustawą o finansach publicznych?

Zgodnie z ustawą o finansach publicznych środki publiczne przeznacza się na:

  • Wydatki
  • Rozchody.

  1. Wymień główne tytuły rozchodów publicznych.

Zgodnie z nią rozchodami publicznymi są:

  • Spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów;
  • Wykup papierów wartościowych;
  • Udzielone pożyczki i kredyty;
  • Płatności wynikające z odrębnych ustaw, których źródłem finansowania są przychody z prywatyzacji majątku publicznego;
  • Udziały Skarbu Państwa międzynarodowych instytucjach finansowych;
  • Inne operacje związane z zarządzaniem długiem publicznym i płynnością.

  1. Wymień najczęściej stosowane klasyfikacje wydatków publicznych.

Wydatki dzieli się na:

  • Bieżące i kapitałowe,
  • Rządowe i samorządowe,
  • Stałe (zdeterminowane) i zmienne,
  • Według pełnionych przez nie funkcji
  • Finalne i transferowe.

  1. Na czym polega różnica między wydatkami kapitałowymi i bieżącymi?

Wydatkami kapitałowymi - płatności dokonywane w związku z nabywaniem i objęciem akcji oraz wniesieniem wkładów do spółek prawa handlowego, wydatki inwestycyjne jednostek finansów publicznych oraz dotacje na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji realizowanych przez inne jednostki.

Wydatki bieżące - służą realizacji podstawowych funkcji państwa i zabezpieczeniu finansowania potrzeb społecznych w danym roku budżetowym. Wydatki te obejmują:

  • Wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w państwowych jednostkach budżetowych oraz składki naliczane od tych wynagrodzeń i uposażeń;
  • Zakupy towarów i usług;
  • Koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych i realizacją ich statutowych zadań;
  • Koszty zadań zleconych do realizacji jednostkom zaliczanym i niezaliczanym do sektora finansów publicznych, z wyłączeniem organizacji pozarządowych.

  1. Zdefiniuj wydatki stałe (zdeterminowane).

Wydatki stałe - wydatki zdeterminowane historycznie, to jest występujące w roku ubiegłym; wydatki, które nakładają na państwo ustawowe zobowiązania wobec obywateli oraz wydatki związane z obsługą długu publicznego.

  1. Wymień główne pozycje wydatków stałych w polskim budżecie.

W ustawie budżetowej w wydatkach stałych dominują: subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego, koszty obsługi długu publicznego, dotacje do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wydatki na obronę narodową, wpłaty do budżetu Unii Europejskiej, wydatki refundowane z budżetu UE.

  1. Określ udział wydatków podsektorów: rządowego, samorządowego i ubezpieczeń w wydatkach sektora publicznego ogółem.

Wyszczególnienie

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Wydatki rządowe

31,1

31,7

33,1

34,0

30,5

30,1

16,2

16,9

17,1

Wydatki samorządowe

11,6

11,6

11,3

11,3

11,4

11,8

12,8

12,6

13,1

Wydatki ubezpieczeniowe

-

-

-

-

-

-

12,7

11,6

11,8

W omawianym okresie systematycznie wzrasta udział wydatków samorządowych w wydatkach publicznych ogółem - co świadczy o postępującym procesie decentralizacji finansów publicznych.

  1. Zdefiniuj wydatki finalne i transferowe.

Wydatki finalne - wydatki, które obejmują oprócz wydatków na zakup dóbr i usług materialnych, również wydatki osobowe wypłacane pracownikom sektora publicznego, wyrażają faktyczny udział sektora publicznego w produkcie społecznym.

Wydatki transferowe - wydatki, w których decyzje o wykorzystaniu produktu społecznego podejmowane są przez odbiorców transferów.

  1. Wymień trzy funkcje, na które zgodnie z metodologią Międzynarodowego Funduszu Walutowego, nakłady sektora instytucji rządowych i samorządowych są najwyższe.

  • Obrona narodowa,
  • Bezpieczeństwo publiczne,
  • Organizację wypoczynku, kulturę i religię,
  • Ochronę zdrowia.

  1. Wymień główne założenia procesu racjonalizowania wydatków publicznych.

U podstaw prób racjonalizowania planowania wydatków leżały następujące założenia:

  • Całościowe rozpatrywanie wydatków służących tym samym zadaniom, niezależnie od odpowiedzialnych za ich realizację struktur administracyjnych,
  • Dążenie do możliwie najszerszego stosowania ocen realizowanych zadań, przez porównywanie nakładów i korzyści z nich wynikających,
  • Wydłużenie horyzontu czasowego programów wydatkowych.

  1. Zdefiniuj historyczną metodę planowania wydatków.

Metoda historyczna polega na tym, że wydatki dla danego okresu planuje się na podstawie ich wykonania w okresie go poprzedzającym. Zaletą tej metody jest prostota i możliwość ograniczenia sytuacji konfliktowych. Wadą natomiast, że petryfikuje ona istniejącą strukturę wydatków.

  1. Wymień kluczowe elementy nowoczesnego budżetowania zadaniowego.

Kluczowymi elementami budżetowania zadaniowego są:

  • Ustalenie celów i priorytetów,
  • Ustalenie odpowiedzialności za realizację celów ogólnych i szczegółowych,
  • Ustalenie systemu ocen i ewaluacji osiąganych wyników.

  1. Wymień i zdefiniuj trzy szczeble budżetowania zadaniowego.

Budżet zadaniowy powinien być oparty na takich dokumentach planistycznych, jak:

  • Założeniach do wieloletniego planowania zadaniowego;
  • Trzyletniej zadaniowej projekcji wydatków;
  • Rocznych budżetach oraz planach działań.

Obejmują one:

  • Obowiązek umieszczania w uzasadnieniu do ustawy budżetowej wydatków w układzie zadaniowym zgodnie z metodologią zawartą w wyżej wymienionej ustawie;
  • Zadaniowy sposób prezentacji w ustawie budżetowej programów wieloletnich i inwestycji;
  • Wprowadzenie jednolitych zasad dotyczących systemu sprawozdawczego w zakresie budżetu zadaniowego;
  • Obowiązek planowania zadaniowego nie tylko w odniesieniu do budżetu, ale i planów finansowych agencji wykonawczych, funduszy celowych i państwowych osób prawnych (w tym także w odniesieniu do instytucji gospodarki budżetowej);
  • Przyjęto również nową, trzystopniową strukturę planowania wydatków.

  1. Czy obowiązek umieszczania zadaniowego układu wydatków ma charakter ustawowy?

Nie.

ROZDZIAŁ IX

  1. Jakie były główne formy organizacyjno - prawne sektora finansów publicznych do końca 2009 r.?

Do końca 2009 r. w zależności od sposobu powiązania jednostki organizacyjnej z budżetem, wyróżnia się następujące formy jednostek sektora finansów publicznych:

  • Jednostki budżetowe,
  • Zakłady budżetowe,
  • Gospodarstwa pomocnicze,
  • Środki specjalne (2005 roku zastąpiono dwoma nowymi formami organizacyjnymi: rachunki dochodów własnych jednostek budżetowych oraz fundusze motywacyjne),
  • Publiczne fundusze celowe.

  1. Wymień i opisz formy organizacyjno - prawne sektora finansów publicznych według nowej ustawy o finansach publicznych.

Główne formy, w jakich od 2010 roku będą funkcjonować podmioty sektora finansów publicznych to:

  • Jednostki budżetowe;
  • Samorządowe zakłady budżetowe;
  • Agencje wykonawcze;
  • Instytucje gospodarki budżetowej;
  • Państwowe fundusze celowe;
  • Państwowe i samorządowe osoby prawne utworzone w celu wykonywania zadań publicznych.

  1. Omów zasady funkcjonowania i podaj przykłady jednostek budżetowych w budżecie państwa.

Ksero

  1. Wymień fundusze celowe, które zarządzają największymi środkami publicznymi.

  • FUS
  • KRUS

  1. Które z funduszy celowych otrzymują największe dotacje z budżetu państwa?

  • FUS
  • KRUS.

  1. Na czym polega istota reformy systemu ubezpieczeń społecznych?

W wyniku reformy składka została podzielona na dwie części: płaconą przez pracownika i pracodawcę oraz między cztery rodzaje funduszy celowych:

  • Fundusz emerytalny służący wypłacie emerytur.
  • Fundusz rentowy, z którego wypłacane są renty inwalidzkie i rodzinne,
  • Fundusz chorobowy, obsługujący wypłatę świadczeń chorobowych i rehabilitacyjnych,
  • Fundusz wypadkowy, z którego wypłacane są świadczenia w razie wypadków i chorób zdrowotnych.

  1. Na jakie fundusze dzielona jest składka płacona do FUS i kto ją opłaca?

Rodzaje funduszy:

  1. Emerytalny składka wynosi 24% (w tym 12% płaci pracodawca, 12% pracownik)
  2. Rentowy - składka wynosi 16% (w tym pracodawca 8% i pracownik 8%)
  3. Wypadkowy - składka wynosi 2% i jest płacona przez pracodawcę
  4. Chorobowy - składka wynosi 3% i jest płacona przez pracownika.

  1. Kto i w jakiej wysokości opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne?

Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosiła w roku powołania kas chorych 7,50% podstawy wymiaru dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Od dnia 1 stycznia 2007 r. składka wynosi 9%.

ROZDZIAŁ X

  1. Przedstaw wkład Polski w rozwój instytucji budżetu państwa.

  • 1374 r. król Ludwik Węgierski wprowadził do przywileju koszyckiego zasadę, że bez zezwolenia reprezentacji podatników nie można nakładać nowych danin,
  • W 1504 r., podczas obrad Sejmu w Piotrkowie, następuje rozdział skarbu królewskiego i publicznego,
  • 1590 r., za czasów Zygmunta III, opracowano budżet obejmujący całość dochodów i wydatków państwowych,
  • W 1768 r. polski sejm uchwalił ustawę, wedle, której nałożenie nowych podatków lub podwyższenia istniejących wymagało opracowania całego budżetu z uwzględnieniem źródeł dochodów i wydatków oraz ich jednomyślnego przyjęcia przez Sejm,
  • W 1791 r. mocą Konstytucji 3 maja ustanowiono, że reprezentacja narodu ma prawo zatwierdzenia dochodów i wydatków na każdy następny rok,

  1. Kiedy pierwszy polski budżet został uchwalony przez Sejm?

Pierwszy polski budżet został uchwalony przez Sejm w 1768r.

  1. Wymień czynniki determinujące szczególną rangę budżetu.

Szczególna ranga budżetu wynika z następujących przesłanek:

  • Jest on głównym instrumentem sprawowania władzy
  • Gromadzi i dzieli największą część środków publicznych
  • Jest ważnym źródłem zasilania innych segmentów sektora finansów publicznych
  • Jest uchwalany przez Parlament mocą ustawy
  • W niektórych krajach K onstytucja daje Głowie Państwa prawo rozwiązania Parlamentu w przypadku nie uchwalenia ustawy budżetowej
  • Wywiera duży wpływ na życie społeczno-gospodarcze
  • Jest płaszczyzną, na której ścierają się interesy różnych grup społecznych, jest przedmiotem ostrej walki politycznej.

  1. Wymień główne elementy konstrukcji ustawy budżetowej .

Ustawa budżetowa składa się z:

  • Budżetu państwa,
  • Załączników,
  • Postanowień, których obowiązek zamieszczania wynika z innych ustaw.

  1. Wymień, jakich ważnych planów finansowych nie obejmuje ustawa budżetowa.

  • NFZ,
  • ZUS,
  • Plany finansowe wyższych uczelni.

  1. Zdefiniuj i określ rolę budżetu środków europejskich.

BUDŻET ŚRODKÓW EUROPEJSKICH - roczny plan dochodów i podlegających refundacji wydatków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z wyłączeniem środków przeznaczonych na realizację projektów pomocy technicznej. Ujmuje się w tym budżecie fundusze strukturalne, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rybacki oraz środki pomocy państw – członków EFTA.

Budżet środków europejskich obejmuje:

􀁹 dochody z tytułu realizacji programów finansowanych z udziałem środków europejskich,

􀁹 wydatki na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w części podlegającej refundacji.

  1. Czym jest budżet państwa zgodnie z ustawą o finansach publicznych?

Zgodnie z ustawą o finansach publicznych budżet państwa jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów:

  • Organów władz państwowej, kontroli i ochrony prawa,
  • Sądów i Trybałów,
  • Administracji rządowej.

  1. Wymień najważniejsze krajowe źródła dochodów budżetu państwa w ostatnich latach.

  • Podatki i opłaty,
  • Wpłaty z zysku NBP,
  • Wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych oraz jednoosobowych spółek Skarbu Państwa,
  • Wpłaty z tytułu dywidendy.

  1. Czy w dochodach budżetu państwa rośnie udział podatków pośrednich?

Tak.

  1. Wymień główne cele, na jakie przeznacza się dochody budżetu państwa.

  • Dotacje i subwencje,
  • Świadczenie na rzecz osób fizycznych,
  • Wydatki jednostek budżetowych,
  • Wydatki majątkowe,
  • Wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa,
  • Wydatki na realizację programów finansowych z udziałem środków UE
  • Środki własne UE.

  1. Podaj udział wydatków: bieżących, na obsługę długu publicznego, majątkowych i środków własnych UE w wydatkach ogółem.

W roku 2008:

  • Wydatki bieżące wynosiły 81,3% wydatków ogółem,
  • Wydatki na obsługę długu publicznego 9%,
  • Wydatki majątkowe - 5,3%
  • Środki własne UE 4,4%.

  1. Przedstaw etapy prac nad budżetem.

Etapy pracy nad budżetem:

1. Pierwsze czytanie projektu budżetu na plenarnym posiedzeniu Sejmu.

2. Prace w komisjach sejmowych:

2.1. Ocena przez Komisję Finansów Publicznych, po zapoznaniu się z opiniami ekspertów oraz wyjaśnieniami przedstawicielami rządu, prognoz makroekonomicznych oraz założeń polityki budżetowej.

2.2. Opiniowanie poszczególnych części budżetu przez właściwe komisje,

2.3. Rozpatrywanie przez Komisję Finansów Publicznych opinii i propozycji poprawek zgłaszanych przez poszczególne komisje.

2.4. Analiza części tekstowej projektu budżetu.

2.5. Głosowanie poprawek dotyczących dochodów wydatków budżetowych.

3. Drugie czytanie projektu budżetu na posiedzeniu Sejmu.

3.1. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych z prac nad projektem budżetu.

3.2. Debata sejmowa oraz zgłaszanie poprawek.

4. Rozpatrywanie przez Komisję Finansów Publicznych oprawek zgłaszanych w trakcie drugiego czytania.

5. Trzecie czytanie projektu budżetu na posiedzeniu Sejmu.

5.1. Dodatkowe sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych zawierające rekomendacje przyjęcia lub odrzucenia poprawek zgłoszonych do budżetu w trakcie drugiego czytania.

5.2. Głosowanie poprawek.

6. Uchwalenie ustawy budżetowej przez Sejm i przekazanie jej Senatowi.

7. Rozpatrzenie przez Komisję Finansów Publicznych poprawek do ustawy budżetowej proponowanych przez Senat.

8. Przedłożenie Sejmowi przez Komisję Finansów Publicznych sprawozdania z rozpatrywania poprawek Senatu i ostateczne głosowanie nad ich przyjęciem lub odrzuceniem.

Marszałek Sejmu przekazuje budżet Prezydentowi Rzeczypospolitej. Może on podpisać ustawę w ciąg 7 dni lub zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie jej zgodności z Konstytucją. Nie może odmówić podpisania ustawy i przekazać ją Sejmowi do ponownego rozpatrzenia.

  1. Czy prezydent może odmówić podpisania ustawy budżetowej jeżeli jest ona zgodna z Konstytucją?

Nie.

  1. Jakie elementy powinno zawierać sprawozdanie z realizacji budżetu?

Sprawozdanie powinno zawierać:

  • Sprawozdanie o dochodach i wydatkach rządowych i samorządowych,
  • Zbiorczą informację o wykonaniu budżetów jst,
  • Ocenę realizacji założeń makroekonomicznych,
  • Ocenę przebiegu procesu prywatyzacji,
  • Informacje o wykonaniu wydatków w układzie zadaniowym,
  • Dochody i wydatki oraz saldo sektora publicznego,
  • Przychody i koszty państwowych funduszy celowych, agencji wykonawczych, instytucji gospodarki pozabudżetowej oraz jednostek powołanych do realizacji zadań publicznych.

  1. W jakim terminie i komy Rada Ministrów przedstawia sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej?

Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od ukończenia roku budżetowego przedstawia Sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej wraz z informacją o stanie zadłużenia państwa.

  1. Co powinien zawierać wieloletni plan finansowy?

Zgodnie z ustawa o finansach publicznych Wieloletni Plan Finansowy określa:

􀁹 podstawowe wielkości makroekonomiczne,

􀁹 kierunki polityki fiskalnej,

􀁹 prognozy dochodów i wydatków budżetu państwa,

􀁹 deficyt i potrzeby pożyczkowe budżety państwa oraz źródła ich finansowania,

􀁹 prognozy dochodów i wydatków budżetu środków europejskich i jego wynik,

􀁹 skonsolidowaną prognozę bilansu sektora finansów publicznych,

􀁹 kwotę państwowego długu publicznego.

Współpraca

Wczytywanie...