Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Logika pierwsze wykłady- logika-2


Prowadzący Kazimierz Bujak
Informacja dla prowadzących
Podgląd

logika-2.docx

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

Zaliczenie z wykładów to egzamin pisemny – test, ok. 20 pyt. i zadania, które będą rozwiązywane na wykładzie pod koniec semestru, treści wykładu + zadania z ćwiczeń.

Zaliczenie z ćwiczeń to obecność + aktywność

Temat:  Pojęcie natura, istota logiki. 25. lutego 2013r

Logika – nauka o sposobach jasnego formułowania mysli, treści według jakiegos schematu, jakies reguły.  Uporządkowane myślenie oraz formy rozumowania. Formy rozumowania – przedmiot rozważań logiki.  Jasne rozumowanie, poprawne formułowanie myśli, wyciąganie wniosków. Formułowanie wypowiedzi, reguły myslenia pojęciowego, by można było się dobrze i skutecznie porozumiewać, wnioskowanie dzięki wspólnemu schematowi myślenia, analiza poprawności wypowiadanych założeń, zdań.

Formuła wypowiedzi –język, sposób opisywania świata.

Zainteresowanie logiki – myślenie pojęciowe, żeby ludzie mogli dyskutować według danych reguł, a wiec zadaniem logiki jest takie samo myślenie dla wszystkich, wspólny schemat myślenia.

Logika – analiza poprawności rozumowania, poprawność wnioskowania. ( orzekanie wniosków, wyciąganie wniosków, na podstawie danych przesłanek) Logika weryfikuje, nadaje forme wnioskowania. Logika także definiuje poprawność wnioskowania.

Logika Formalna- formy wnioskowania oraz nauka o formach. ZAŁOŻENIE :  myśli się w języku, żeby można sformalizować rachunek zdań, czyli wyraz wewnątrz wypowiedzi.

Logika - zajmuje się : czy wnioski wysuwane sa poprawne, definicjami, warunkami, poprawnościami wnioskowania.  Przyjmuje założenie że mysli się w języku, bada język, robi rachunek zdań, podaje konsekwencje myślenia.

Logika Formalna -  zajmuje się, formami wnioskowania, dochodzeniem do nowych wniosków dzięki zdaniom prawdziwym, wzmacnianie przekonań że dane zdanie jest prawdziwe.

Myślenie pojęciowe – dzieki zdaniom przyjętym za prawdziwe dochodzimy do zdań znanych, (przyjęte w logice za reguły poprawne) wychodzi nam wniosek koniecznie prawdziwy.  Ścisłość i poprawność języka jest szczególnie ważna, nauka praktyczna, podanie kryterium poprawności języka, podanie dowodów postępowania.

Czyli. : przesłanka prawdziwa + dobre myslenie = wniosek koniecznie dobry

Dochodzenie do poprawności : zalezność od poprawności wniosku, oraz od prawdy przesłanek

LOGIKA = FORMY I ZASADY

PRAWDA MATERIALNA nie interesuje logiki, PRAWDA MATERIALNA = POPRAWNOŚĆ FORMALNA  tylko to, czym interesuje się logika, a więc wykluczmy materie.

Wnioskowanie dedukcyjne czyli od ogólu do szczególu, wyróżniamy dwa typy:

1). Bezpośrednie

2). Pośrednie (sylogistyka)

Przykład:

Przesłanka pierwsza :

Wszyscy ludzie są śmiertelni

Przesłanka druga :

Sokrates jest człowiekiem

Wniosek : Sokrates jest śmiertelny (2  prawdziwe przesłanki, a więc zdanie prawdziwe) .

Przesłanka pierwsza:

Wszystkie bogate kraje maja potężną armie

Przesłanka druga:

Polska jest bogatym krajem

Wniosek: Polska ma potężną armię.  (zdanie nieprawdziwe ale wnioskowanie prawidłowe)

Z dwóch przesłanek nie prawdziwych wychodzi nie prawda!

Zasady:

Z prawdziwych przesłanek zawsze wychodzi prawda

Błąd materialny, gdy z jedna przesłanka jest nieprawdziwa – logika się tym nie zajmuje

Jednakże czasem z przesłanek fałszywych może wyjść prawdziwy wniosek.

Logika mówi nam, co trzeba uznać za prawdę w przesłankach żeby uznać za prawdę  owe zdanie

Arystoteles – Logika matematyczna

Temat : Zagadnienie prawy  w logice

Zdanie może być prawdziwe albo fałszywe - takie są logiczne zdania, albo prawda albo fałsz.

Znak klasa przedmiotów zdarzeń które są w procesie porozumienia

Relacje – struktury a kwestie znaków. Relację między kwestiami języka np. znakami słowo jest znakiem i gest także ale nie sa to jednak struktury języka, kolejne rodzaje znaków to :

  1. Znaki naturalne(niezależne od woli człowieka) i sztuczne,
  2. umowne – czyli  ustalone np. znaki drogowe.
  3. Ikonizujace / odwzorowujące  - np. fotografie
  4. Symboliczne  - np. krzyż, symbole wiary
  5. Synkategorematyczne / niepełne – same w sobie nic nie oznaczają muszą być połaczone z innym znakiem, np. literka „z”  Pojdę „Z” kolegą
  6. Kategorematyczne/ pełne

System znaków elementy i reakcje które w nim zachodzą, system znaków = język

Stosunki struktur jakie zachodzą :

  1. Język naturalny(to ten którego używamy na co dzień,nie wszystkie wyrażenia jezyka naturalnego mogą być podawane analizie logicznej bo często nie są zdaniami z sensem logicznym).
  2. Język formalny- język matematyki taki język uzywa symboli zamiast zamiast zdań konkretnych prostych

Natomiast językiem formalnym często posługuje się logika, jak język matematyki .

  1. Język i metajęzyk język w którym opisujemy reguły, (metajęzyk – język o języku, czyli język opisu 2 stopnia)

Ponieważ : język przedmiotowy – język 1 stopnia

Język metajęzyk  - język 2 stopnia

Język meta metajęzyk  - język 3 stopnia

Zasada metajęzyku – musi mieć srodki do opisu, ponieważ dla każdego zdania musi istnieć reguła, musi mieć także dodatkowe zmienne.

Klasowe podejście prawdy, czyli Ojciec logiki Arystoteles, wypowiedź jest prawdziwa jeśli w rzeczywistości –tak jak- czyli prawda materialna.

Temat: Nauka o nazwach

Nazwy/terminy/znak pojęcia-są to wyrazy badź wyrażenia języka(niewszystkie wyrażenia), postać nazwy to słowa, nazwa odnosi się do pojęcia a pojecie to znaczenie nazwy,zdanie sklada się z nazw    S to podmiot w zdaniu    a    P to orzecznik który określa właściwosci podmiotu

Nazwami mogą być:

-rzeczowniki,wyrażenia które zawierają rzeczownik+przydawka,zaimki,liczebniki,przymiotniki,pewne formy czasownika np.bezokoliczniki,imiesłowy

-nazwy mogą być zrozumiałe albi niezrozumiałe

-charakteryzuje się je przy pomocy 3 cech-1)struktury(formy),2) znaczenia nazwy,3)sposobu oznaczania

1)nazwy mogą być proste-jednowyrazowe i złożone-więcej niż 1 wyraz,   nazwa może też być ukryta-gdy nie ma podmiotu w zdaniu

2)znaczenie nazwy ma 2 definicje 1)jako pojęcie w sensie logicznym, 2)sposób użycia nazwy w danym języku,   każda nazwa ma znaczenie,znaczenia nie posiadają imiona własne ,maja znaczenie gdy połaczymy je z jakimś innym obiektem bądź osoba,jednak są imiona własne które mają swoje znaczenie np.Bogumił

3)nazwy są przypisane obiektom rzeczywistym,nazwa nazywa jakis przedmiot i ten przedmiot wtedy nazywa się DESYGNAT NAZWY-przedmiot, który nazywany jest przez nazwę, ważne jest odnoszenie sie nazw do desygnatu musi to byc zgodne z regułami języka,nazwy mogą miec 1 desygnat są to wtedy NAZWY KONKRETNE lub mogą mieć więcej niż 1 desygnat

PODZIAŁ NAZW

rodzaje podzielone:

1)zależnie od formy-nazwy proste i złożone

2)zaleznie od znaczenia

3)zależnie od sposobu oznaczenia

wyjaśnienie

2)jednoznaczne-nazwa,która ma tylko 1 znaczenie i wieloznaczne-więcej niż 1 znaczenie

równoznaczne-synonimy,nazwy znaczące to samo np.posąg i statuła i bliskoznaczne-nazwy,które nie oznaczaja dokładnie to samo,ale przedmioty tej    samej klasy np.okręt i statek

równoznaczne i równoważne-dotyczą zakresu,odnoszą się do zbioru desygnatów

Sposób używania nazw w zdaniu-supozycja prosta-określenie konkretnego obiektu,  supozycja formalna-nazwy rodzajowe,określa formę zjawiska,   supozycja materialna-oznacza odniesienie nazwy do niej samej,jest formułowana w metajęzyku

3)konkretne-wskazują na jakiś konkretny,rzeczywisty obiekt,osobę,przedmiot,moze wskazywac równiez na osobę fikcyjną ale trzeba to dokładnie określić

abstrakcyjne-nie wskazują na osobę czy przedmiot ale na cechę swoiście wyodrębnioną-CECHA USAMODZIELNIONA-odrębna nazwanp. prostokątność

nazwy 3 typu-nie odnoszą sie ani do nazw konkretnych ani abstrakcyjnych,naywane są wykluczającymi albo wyłączającymi np.niedom,niepies

indywidualne i generalne-wskazują na sposób w jaki nazwa wskazuje na swój desygnat,ten 1 wskazuje w sposób bezpośredni,nie musi określac cech sa to np.osoby,instytucje,góry ,rzeki,ten 2 rodzaj wskazuje pośrednio na przedmiot przez cechy które posiada

Podział ze wzgledu na cechy obiektu

-zbiorowe-np.las oznacza zbiór obiektów

-prywatne-określa brak lun utratę racjonalnie lub naturalnie oczekiwanej cechy przedmiotu,cechy którą my oczekujemy a którą przedmiot powinien z reguły miec

-relatywne-uwypuklają konkretną relacje miedzy obiektaminp.ojciec ,matka

Podział ze wzgledu na znaczenie;

-nazwy puste-nie maja desygnatu,nic nie oznaczają

-nazwy niepuste-przedmiotowe,dziela się na jednostkowe-nazwy które mają 1 jedyny desygnat i ogólne-takie które mają wiele desygnatów,określaja przedmioty 1 rodzaju

istnieją także nazwy masowe-jeżeli występują na pozycji podmiotu to mogą być nazwami jednostkowymi albo ogólnymi ,a jezeli na pozycji orzecznika to występujao nazwy masowe

Podział ze względu na treść nazwy-TRESZ NAZWY-to zbior wszystkich cech,które jednocześnie przysługują desygnatom nazwy

-ostre-odnoszą sie do ściśle zdefiniowanych kategorii

-nieostre

Temat ?  18.03.2013

Stosunki między zakresami  norm, mogą wchodzić w reakcję dzięki spójnikom tzw. Iloczynom i sumą zakresu norm.

Zakres – zbiór wszystkich desygnatów

Suma logiczna – zbiór wszystkich desygnatów danych nazw, np. kelnerka lub modelka tutaj występuje spójnik alternatywny v czyli LUB

Klasa uniwersalna – obejmuje wszystkie przedmioty na swiecie, jak „coś” , „cokolwiek” „przedmiot” o desygnacie klasy uniwersalnej możemy powiedziec jedynie że owa istnieje.

Klasa negatywna – musi być okreslona przez zaprzeczenie, np. „nie-pisak” czyli o przedmiotach które nie sa pisakami.

Stosunki między zakresami nazw , dotycza norm które posiadają zakresy, czyli nazwy nie puste. Posiadają jeden lub więcej desygnatów , są to nazwy zarazem nie puste i nie uniwersalne.

  1. Stosunek równoważności zakresów nazwy S oraz P maja te same zakresy wtedy gdy wszystkie desygnaty tych nazw są wspólne tzn. kiedy S jest P i każde P jest S. Przykładem może być:  S – trójkąt, P – trójbok ; S- istota rozumna P – człowiek. Zakres nazwy S zawiera się w zakresie nazwy P oraz zakres nazwy P zawiera się w zakresie nazwy S.
  2. Stosunek podrzędności – podporządkowanie zakresu nazwy S względem nazwy P ma miejsce wtedy gdy zakres nazwy P obejmuje zakres nazwy S, tzw. Każdy desygnat S jest desygnatem P, ale nie każdy desygnat P jest desygnatem S, Przykład: S studenci filozofii – P studenci ;  i  np. prostokąty – czworokąty. Przestawienie nazw S oraz P prowadzi do stosunków nadrzędności zakresów.
  3. Stosunek nadrzędności zakresów nazwy S względem zakresu nazwy P; istnieją przedmioty które sa desygnatami S i nazwy P, prócz tego sa przedmioty bedącze desygnatami nazwy S, które nie sa desygnatami P, lecz nie ma takich które są desygnatami nazwy P, nie będące desygnatami S. Każdy desygnat P jest S, ale nie każdy S jest P. przykład : żołnierze- podoficerowie
  4. Stosunki kryzowania się zakresów, np. zakres nazwy S oraz P krzyżują się gdy (a) mają wspólną tylko część a (b) inne elementy mają inne, np. grzyby – srodki Spożywcze i np. fizyka – matematyka (jako oba przedmioty ale dotyczą czego innego )

Wykluczenie komplementarne – nazwy sprzeczne, jak np. człowiek – nie człowiek.

Zakresy wyczerpują się w sumie uniwersalną klasę przedmiotu.

Podział logiczny – podział jest to rozłożenie jakies całości na części całośc możemy rozumiec jako realną albo logiczną. Całość realną możemy rozłożyć na części matafizyczne lub fizyczne.

Podział zupełny = podział adekwatny + podział precyzyjny

Podział dychotomiczny – jeden człon podziału powstaje po przez dołączenie do jego treści  jakiejś cechy, a drugi przez dołączenie negacji tej cechy.

Podział kategorialny – podział ze względu na określona ceche, lub zasadę .

Nazwy i zdania :

Dzielimy je np. na twierdzące i przeczące.

Np. .”człowiek jest istotą śmiertelną” wyrażamy pewna treść dotyczącą nazwy człowiek,  nie bierzemy pod uwage całego zakresu nazwy człowiek ani „istota śmiertelna”  a tylko tylko tej jej część którą wyznacza zakres nazwy „człowiek”.

Wyjątek stanowią definicję w których predykat może być nazwą ogólna,

Treść nazwy a zakres nazwy ilekroć zwiększa się treść nazwy to zmniejsza się jej zakres i odwrotnie.

Rozróżnienie nazw :

Nazwy powszechne – 1 klasa przedmiotów, zbudowane są tak ze przed główna nazwą „wszystkie” albo „każde”

Nazwy ogólne -  to np. gdy koty sa ssakami, to znaczy ze wszystkie sa

Temat : 25.03.2013 logika nazw, operacje wyostrzenia nazw, definicje

Definicje – służą do uszczegółowienia naszego języka, do uściślenia znaczenia nazwy, tak aby oznaczała tylko i wyłącznie swoje desygnaty, dzięki niej nas język staje się jasny i wyraźny.

Definicję klasyczną formułuje się za pomocą wyrażenia „ … jest to….” Np. kwadrat JEST TO prostokąt równoboczny.

Struktura definicji :  3 człony.

Definicje Nominalne i realne

  1. Nominalne nie określa natury rzeczy, np. słownik języka polskiego, objaśnia znaczenie danej nazwy, wyrażenie drugiego stopnia, mówi nam jak zastąpić np. słowo którego nie rozumiemy, innym słowem
  2. Realna opis konkretnego obiektu, przedmiotu . owa definicja odpowiada na pytanie CO TO JEST ZA PRZEDMIOT? Jest ona wypowiadana w języku pierwszego stopnia.
  3. Nominalna wyraźna – jakiegos terminu podajemy jego równoważnik. Np. gram JEST TO masa 1cm3  wody w temperaturze 4stopni C , albo np. „pierwiastek arytmetyczny” czyli mówimy wtedy że:  pierwiastek arytmetycznym stopnia n z liczby rzeczywistej nieujemnej a nazywa się liczba rzeczywista x( ) która podniesiona do potęgi n daje liczbę a(a= ).  Definicje tego rodzaju nazywami definicjami kontekstowymi.

DEFINICJE KONTEKSTOWE I DEFINICJE WYRAŹNE = DEFINICJAMI ROWNOSCIOWYMI

Definicje projektujące i definicje sprawozdawcze = definicje semantyczne

  1. Definicja projektująca(syntetyczna) -  jest ustanowieniem terminologicznym i nie wymaga dodatkowego wyjaśnienia. Np. oświadczenie w którym cos postanawiamy. Nie podpada ona pod ocene czy to prawda czy fałsz.
  2. Definicje sprawozdawcze ( analityczna)– sa to definicje nominalne jezyka potocznego. Definicji tych używamy np. w tedy gdy ktoś czegos nie rozumie a my mu to tłumaczymy.

Definicja wskazująca – nie używa języka

Warunki poprawności formy definicji :

- unikać tautologii, czyli tzw. „Błędnego koła”

- człon definicji powinien być zrozumiały dla słuchacza

- definicje nie powinny się krzyżować

- unikanie błędów formalnych

- definicja powinna być w miarę krótka i jasna

-unikanie wyrazów wieloznacznych

- istotne definicje

Temat : klasyczna logika zdań.  Kwadrat logiczny 8.04.2013r

Zdanie – jest to wypowiedź znacząca, której pewna część oddzielnie znaczy cos – jako wyrażenie a nie jako twierdzenie lub przeczenie”

Zdania dzielimy na sens logiczny i sens psychologiczny.

Zdania w sensie logicznym podlegają ocenie z punktu widzenia Prawdy lub Fałszu  = wartość logiczna.

Logika  bierze pod uwage zdania przeczące lub oznajmujące.

Zdania, którymi operuje logika tradycyjna składa się z trzech elementów :

Podmiot (S) + Orzecznik(P) + Spójnik zdaniowy(jest, nie jest)

Czyli np. S jest P

Zdania kategoryczne -  zdania te dzielimy ze względu na ich jakość i ilość.

W logice tradycyjnej analizujemy zdania, które mają forme:

S -> wszyscy, niektórzy, żaden  ;  P-> są, jest, nie jest, nie są ;

Za S i P podstawiamy określone nazwy otrzymując zdania prawdziwe albo fałszywe.

Dzielimy na JAKOŚĆ ( pod względem jakości rozróżniamy zdania twierdzące, zdania połączone łącznikiem „jest” ; „nie jest” ) oraz na ILOŚĆ ( zdania jednostkowe, szczegółowe ,ogólne)

Każde P jest S ogólnotwierdzące

[Nie istnieją S które nie są P ] S P

Żadne S nie jest P ogólnoprzeczące

[Nie istnieją S które są P] S P

Niektóre S są P szczególowotwierdzące

[Istnieją S będące P]S

Niektóre S nie sa P szczegółowoprzeczące

[istnieją S nie będące P] S P

Tutaj brakuje diagramów kołowych Venna

Zależności pomiędzy zdaniami kategorycznymi :

Pomiędzy czterema zdaniami (opisanymi w tabelce) zachodzą relacje.

Jeśli zaprzeczymy formę zdaniową S P to otrzymamy S P

SaP do SoP są sobie sprzeczne, rożnia się one jakością i ilością.

Sprzeczne relacje możemy zobrazować dzięki kwadratowi logicznemu:

S P                        Przeciwne       S P

sprzeczne

S i P         podprzeciwne                          SoP

Podporządkowane

WNIOSKI :

Zdania przeciwne - wykluczają się, i nie dopełniają się

Zdania sprzeczne -  zdania się wykluczaja i dopełniaja

Zdania podprzeciwne – wzajemnie się dopełniają, i nie wykluczją

Zdania podporządkowane –

Kwadrat logiczny to analiza zdan modalnych.

Współpraca

Wczytywanie...