Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Etyka - pomoc- etyka


Podgląd

etyka.docx

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ


WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I DOWODZENIA

Kierunek: LOGISTYKA

Nr albumu 13504

Oster GOCALIŃSKI

Doktryna zrównoważonego rozwoju


WARSZAWA                                                                                                   2013

Spis treści

1. Historia, definicja i podstawy prawne

2. Istota i cel i zasady zrównoważonego rozwoju

3. Wnioski

4. Bibliografia

  1. Historia, definicja i podstawy prawne

Na początku  chciałbym zacząć od przedstawienia w skrócie historii zrównoważonego rozwoju. Słowo „zrównoważony” pochodzi od łacińskiego słowa „sustenare” co oznacza podtrzymywać. Można więc stwierdzić, że odnosi się ono do czegoś co mamy podtrzymywać by trwało wiecznie.  Początki koncepcji  zrównoważonego rozwoju datuje się na przełom XVIII i XIX wieku w przemyśle drzewnym w Niemczech. Głównym założeniem koncepcji było wycinanie tyle drzew ile jest w stanie w tym miejscu urosnąć, tak by las mógł zawsze się odbudować. Oczywiście szybko przeniosła się ona do wyższych szkół leśniczych
w Niemczech, a następnie pojęcie zostało przejęte przez inne państwa.

Zrównoważony rozwój pojawił się ponownie w latach 70-tych XX wieku, kiedy
to zaczęto zauważać, że rozwojowi gospodarczemu towarzyszy poważny efekt uboczny. Zaczęto zwracać uwagę na to, że życie w świecie który nie jest zrównoważony prowadzi do pogłębiania się braku równowagi, gdzie biedni stają się jeszcze biedniejsi, a bogaci jeszcze bogatsi. Oprócz tego oczywiście zaczęto zastanawiać się nad oszczędniejszym zużywaniem surowców naturalnych. W roku 1980 została opublikowana Światowa Strategia Oszczędzania, gdzie pojawiła się pierwsza próba zdefiniowania zrównoważonego rozwoju.

Definicja już bardziej konkretna zrównoważonego rozwoju pojawiła się w 1987 roku w raporcie Światowej Komisji Środowiska i Rozwoju ONZ  „ Nasza Wspólna przyszłość”
i opisywała ona wyżej wymienione pojęcie jako prawo do zaspokojenia aspiracji rozwojowych obecnej generacji bez ograniczenia praw przyszłych pokoleń do zaspokojenia ich potrzeb rozwojowych
[1] . Definicja ta pokazuje kierunek rozwoju zarówno gospodarczego
i cywilizacyjnego, który nie będzie wiązał się z ograniczeniem możliwości realizacji własnych potrzeb przyszłych pokoleń. Przyszłe pokolenia będą miały prawo do swego rozwoju, korzystając z zasobów naturalnych odnawialnych i nieodnawialnych, których my nie wyczerpiemy.

Przy rozważaniach o zrównoważonym rozwoju należy wspomnieć również
o dokumencie „ Agenda 21”, który został opracowany podczas szczytu Ziemie w Rio de Janeiro w 1992 roku. Był on wszechstronnym planem działania dla Narodów Zjednoczonych, rządów i grup społecznych w każdym obszarze, w którym człowiek miał wpływ
na środowisko. W dokumencie stwierdzono, że ówczesna polityka doprowadza do pogłębienia się przepaści gospodarczej między społeczeństwami, rozszerzenia się sfer ubóstwa, głodu i chorób, a środowisko jest degradowane w sposób niedopuszczalny. Wysnuto wniosek, że niezbędne są nowe sposoby inwestowania w przyszłość oraz nowe metody wykorzystywania surowców by móc stworzyć bezpieczny i sprawiedliwy świat.

Dlaczego akurat pod koniec lat osiemdziesiątych została na poważnie poruszona kwestia zrównoważonego rozwoju ? Otóż według naukowców właśnie od tego momentu
( lata 1985-1990) ludzkość zaczęła wykorzystywać rocznie więcej zasobów niż ziemia jest
w stanie zregenerować. Wiąże się to oczywiście z szybkim rozwojem gospodarczym państw, a także z rosnącą populacją. Te właśnie kwestie poniekąd zmusiły nas do zastanowienia się nad tym jak dalej się rozwijać nie zmniejszając szans do rozwoju przyszłych pokoleń.

Pojęcie zrównoważonego rozwoju w Polsce zostało zdefiniowane w 1980 roku
w Konstytucji. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej jasno wskazuje, że stosowanie się do zasad zrównoważonego rozwoju oraz zapewnienie poszanowania dziedzictwa kulturowego
i przyrodniczego narodu polskiego jest stawiane na równi z obowiązkami bezpieczeństwa, wolności i praw wszystkich obywateli.

Pojęcie zrównoważonego rozwoju zostało zdefiniowane w ustawie o ochronie
i kształtowaniu środowiska z dnia 31 stycznia 1980 roku. W artykule 3.3a stwierdza się,
że: rozwój zrównoważony, to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym w celu równoważenia szans dostępu do środowiska poszczególnych społeczeństw lub ich obywateli – zarówno współczesnego, jak i przyszłych pokoleń – następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych
[2] .

Definicja ustawowa daje nam jasny przekaz, że wszelkie działania i procesy społeczno-gospodarcze powinny być ze sobą logicznie powiązane i działać zgodnie
z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Przez wiele lat pojęcie zrównoważonego rozwoju ewoluowało, a definicji przybywało. Zaczęły więc występować nieścisłości i niejasności różnych definicji. Organizacja  Narodów Zjednoczonych podjęła się stworzenia takiej definicji tego pojęcia, która nie musi być dodatkowo uzasadniana. Brzmi ona następująco: „zrównoważony rozwój ziemi to rozwój, który zaspokaja podstawowe potrzeby wszystkich ludzi oraz zachowuje, chroni i przywraca zdrowie i integralność ekosystemu Ziemi, bez ograniczania możliwości zaspokojenia potrzeb przyszłych pokoleń i bez przekraczania długookresowych granic pojemości ekosystemu Ziemi” [3] .

Wyżej wymienione definicje są słuszne i w dosyć klarowny sposób opisują zjawisko zrównoważonego rozwoju. Jednak chciałbym podkreślić jeszcze jedną rzecz. Mianowicie zrównoważony rozwój opiera się na kompromisie oraz integracji trzech składników: społeczeństwa, ekonomii i środowiska. Relacja ta została przedstawiona na poniższym rysunku.

Rys. 1. Składniki koncepcji zrównoważonego rozwoju

Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Zrównoważony_rozwój

  1. Istota i cel i zasady zrównoważonego rozwoju

Istotę zrównoważonego rozwoju stanowi dynamiczny rozwój gospodarki
i społeczeństwa, który nie doprowadzi do negatywnych zmian w środowisku.

Rozwój społeczny to ukierunkowany proces społeczny, w wyniku, którego następuje ciągły wzrost pewnych istotnych dla danego społeczeństwa czy społeczności zmiennych [4] . Siłą napędową rozwoju społecznego jest wzrost gospodarczy, a nieodłącznymi składnikami
są oczekiwania dotyczące poprawy zdrowia, rosnącej długości i jakości życia. Nastąpić
tu powinno również rozwinięcie dotychczasowego systemy wolności praw człowieka
i obywatela, zwłaszcza prawa do godnego życia, a także ochrony potrzeb biologicznych człowieka, takich jak oddychanie, wyżywienie, utrzymanie zdrowia, które w przyszłości nie ulegną radykalnej zmianie
[5] .  Rozwój społeczny powinien również zabrnąć do strefy edukacji ekologicznej, przez co została by poszerzona świadomość ludzi co do słuszności zasad zrównoważonego rozwoju.

Rozwój ekonomiczny to to długotrwały proces przemian dokonywujących się
w gospodarce. Obejmuje zmiany dotyczące produkcji, zatrudnienia, inwestycji, dochodów, rozmiarów kapitału, konsumpcji i innych wielkości ekonomicznych. Skoro mówimy
o rozwoju wszelkie przemiany będziemy traktować jako zmiany na coś lepszego np. większe zatrudnienie, mniejsze bezrobocie, większy kapitał.

Patrząc przez pryzmat rozwoju zrównoważonego na strefę ekonomii możemy zadać sobie pytanie. Jak postępować by był możliwy rozwój ekonomiczny zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju?

Zrównoważony rozwój dla strefy ekonomicznej oznacza budowanie bardziej konkurencyjnej gospodarki niskoemisyjnej, która będzie korzystać z zasobów w sposób racjonalny i oszczędny. Gospodarki, która cechować się będzie ochroną środowiska naturalnego oraz ograniczeniem emisji substancji szkodliwych dla środowiska i ludzi. Będzie się to również wiązało z opracowywaniem przyjaznych dla środowiska technologii i metod produkcji oraz wprowadzaniem inteligentnych sieci energetycznych.

Ostatnim elementem zainteresowań koncepcji zrównoważonego rozwoju jest środowisko naturalne. Najszersze pojęcie, któremu jest poświęcone najwięcej uwagi
w omawianej strategii. Żyjemy w czasie przestrzelenia ekologicznego, gdzie zużywamy rocznie więcej zasobów naturalnych niż Ziemia jest w stanie zregenerować. Jest to głównie zasługą szybkiego wzrostu gospodarczego w ostatnim wieku oraz szybko rosnącej liczbie ludności. Zasady zrównoważonego rozwoju podporządkowane są stanowi środowiska. Aspekt społeczny i ekonomiczny zostają ograniczane w sposób mający na celu zmniejszenie degradacji środowiska.

Koncepcja zrównoważonego rozwoju nadaje Ziemi dwie wartości: wsobną
i instrumentalną. Pierwsza z nich odnosi się do wartości Ziemi samej w sobie, podkreślając bogactwo i piękno natury. Wartość instrumentalna natomiast odnosi się do obowiązku ochrony Ziemi ponieważ, jest ona naszym naturalnym środowiskiem, a wraz z degradacją
i zniszczeniem środowiska przestanie istnieć ludzkość.

Tak jak wspomniałem na początku zrównoważony rozwój dotyczy obszarów ekonomicznego, społecznego i środowiskowego. Chciałbym teraz zwrócić uwagę na bardzo istotną kwestie zrównoważonego rozwoju. Z definicji wynika, że dotyczy on zarówno nas, obecnie żyjących, jak i następnych pokoleń. Zjawisko sprawiedliwości pokoleniowej rozumiane jest jako świadome uznanie prawa przyszłych pokoleń do korzystania w takiej samej mierze z zasobów naturalnych, przy tych samych możliwościach rozwojowych. Jest to z jednej strony naturalne, ponieważ ludzie troszczą się o swoje dzieci i wnuki. Z drugiej strony ludzie ograniczają się do tego pokolenia, z którym mają styczność nie myśląc
o dalszych. Trzeba podkreślić, że zrównoważony rozwój nie jest objęty ramą czasową,
a osiągnięcie celu tej koncepcji może nastąpić dopiero w dalekiej przyszłości.

Tu ma pomóc etyka zrównoważonego rozwoju, która ma za zadanie dać nam zasady działania, które przybliżą nas do osiągnięcia celu koncepcji. Chcąc go lepiej zrozumieć etyka daje przyszłym pokoleniom pewien status moralny, dzięki czemu ludzie z przyszłości mają pewną godność i prawo do realizacji swoich potrzeb. Mają również prawo do rozwoju społeczno-ekonomicznego wraz z możliwością wykorzystania zasobów naturalnych w takiej mierze jak my.  Jednak aby to było możliwe musimy działać zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

W roku 1992 roku odbyła się odbyła się konferencja Narodów Zjednoczonych „Środowisko i Rozwój”, gdzie zostały przyjęte zasady zrównoważonego rozwoju zapisane
w Karcie Ziemi. Jest ich 27 i są napisane w formie zaleceń odnoszących się do ładu gospodarczego, środowiskowego, społecznego i instytucjonalno-politycznego. Wszystkie zasady są bardzo ważne jednak poniżej przedstawię kilka, które moim zdaniem najlepiej oddają istotę strategii zrównoważonego rozwoju Oto one:

Zasada 1.

Istoty ludzkie są w centrum zainteresowania w procesie zrównoważonego rozwoju. Mają prawo do zdrowego i twórczego życia w harmonii z przyrodą.

Zasada 3.

Prawo do rozwoju musi być wypełnione tak, ażeby sprawiedliwie połączyć rozwojowe
i środowiskowe potrzeby obecnych i przyszłych generacji.

Zasada 4.

Aby osiągnąć zrównoważony rozwój, ochrona środowiska powinna stanowić nierozłączną część procesu rozwoju i nie może być rozpatrywana oddzielnie od niego.

Zasada 8.

Aby osiągnąć zrównoważony rozwój i wyższą jakość życia dla wszystkich ludzi, państwa powinny zredukować bądź wyeliminować nie zrównoważone systemy produkcji
lub konsumpcji oraz promować odpowiednią politykę demograficzną.

Zasada 11.

Państwa powinny wprowadzić efektywne prawo środowiskowe. Standardy środowiskowe, cele i priorytety zarządzania powinny odzwierciedlać środowiskowe i rozwojowe cele,
dla których są stosowane. Standardy przyjęte przez niektóre kraje mogą być nieodpowiednie, powodując powstanie niesprawiedliwych, ekonomicznych i społecznych kosztów w innych krajach, a w szczególności w krajach rozwijających się.

Zasada 12.

Państwa powinny współpracować w celu promowania wspierającego i otwartego międzynarodowego systemu ekonomicznego, co mogłoby prowadzić do wzrostu gospodarczego i osiągnięcia zrównoważonego rozwoju we wszystkich krajach, a także w celu lepszego rozwiązywania problemów degradacji środowiska. Działania polityki handlowej dla celów środowiskowych nie powinny stanowić środków samowolnej i bezprawnej dyskryminacji bądź ukrytych ograniczeń w międzynarodowym handlu. Należy uniknąć jednostronnych działań zajmujących się wyzwaniami środowiskowymi, jeżeli są one poza zasięgiem działania systemu prawnego kraju importującego. Środowiskowe działania zajmujące się trans granicznymi i globalnymi problemami środowiska powinny opierać się
na zasadzie międzynarodowego konsensusu.

Zasada 21.

Twórczość, ideały i odwaga młodych świata powinny zostać zmobilizowane w celu rozwijania światowego partnerstwa, które pomoże osiągnąć zrównoważony rozwój
i zapewnić lepszą przyszłość dla wszystkich.

Zasada 25.

Pokój, rozwój i ochrona środowiska są współzależne i niepodzielne.

Zasada 27.

Państwa i ludzie powinni współpracować w dobrej wierze w duchu partnerstwa przy wypełnianiu zasad zawartych w tej Deklaracji i w dalszym rozwoju prawa międzynarodowego w procesie osiągania zrównoważonego rozwoju [6] .

Zrównoważony rozwój może wydawać strategią, której wyniki i postępy ciężko jest zmierzyć.  Jednak istnieją wskaźniki zrównoważonego rozwoju, które służą do monitorowania realizacji celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Unii Europejskiej. Te wskaźniki to między innymi: PKB na mieszkańca, wydajność zasobów, zagrożenie ubóstwem, wskaźnik zatrudnienia pracowników w starszym wieku, zużycie energii w transporcie, średnia długość życia. Wyniki badań dla wymienionych oraz wielu innych wskaźników są wydawane w publikacjach. Dla polski jest to „ Wskaźniki zrównoważonego rozwoju  Polski” [7] .

  1. Wnioski

Koncepcja zrównoważonego rozwoju jest bardzo ważnym i szeroko rozumianym pojęciem, na temat którego prowadzone są rozważania w organach państwowych oraz międzynarodowych, czego wynikiem są liczne dokumenty i postanowienia oparte na mocnych podstawach prawnych.

Zrównoważony rozwój dąży do poprawy jakości życia oraz zapewnienia dobrobytu obecnie żyjącym bez ograniczenia możliwości osiągnięcia tego samego przyszłym pokoleniom, poprzez zintegrowanie działań w zakresie rozwoju gospodarczego, ochrony środowiska i sprawiedliwości społecznej. Rozwiązaniem idealnym będzie trwała równowaga rozwoju gospodarczego, rozwoju społecznego oraz racjonalnego wykorzystania zasobów środowiska.

Działanie zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju pozwala zapewnić rozwój społeczno-ekonomiczny tam gdzie warunki środowiskowe są dobre. Natomiast w miejscach gdzie są złe, ten właśnie rozwój ma zapewnić poprawę tych warunków.

Koncepcja zrównoważonego rozwoju nie jest próbą ochrony środowiska poprzez ograniczenie działań ekonomicznych. Jest kompromisem mającym na celu promowanie i umożliwianie rozwoju ekonomicznego z jednoczesnym ograniczeniem negatywnych działań degradujących środowisko.

  1. Bibliografia

  1. Liszewski D., Etyczne podstawy zrównoważonego rozwoju , 2007r, art.[pdf.]

  1. Sztompka P., Socjologia zmian społecznych , Znak, Kraków 2005r.

  1. Mazur-Wierzbicka E., Koncepcja zrównoważonego rozwoju jako podstawa  gospodarowania środowiskiem przyrodniczym , art. [pdf],

  1. Strategia zrównoważonego rozwoju dla Polski do doku 2025, art. [pdf],

  1. www.eko-edukacja.org.pl

  1. www.stat.gov.pl

  1. www.nape.pl


[1] Art. [pdf.] http://www.nape.pl/Portals/NAPE/docs/akty_prawne/strategie/strategie/Strategia_zrownowazonego_rozwoju_2025.pdf , s. 3.

[2] Dz.U. z 1971 r. Nr 12, poz. 115, Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ., art.3.

[3] Art. [pdf.]http://ekoedukacja.org.pl/konsument/imgturysta/files/

konspekt_5_zrownowazona_konsumpcja.pdf., s. 3.

[4] Piotr Sztompka, Socjologia zmian społecznych , Kraków, Znak, 2005, s. 23.

[5] Dariusz Liszewski, etyczne podstawy zrównoważonego rozwoju, 2007, art.[pdf.], s. 3.

[6] Art. [pdf]http://eko-edukacja.org.pl/konsument/imgturysta/files/

konspekt_5_zrownowazona_konsumpcja.pdf

[7] Art. [pdf] http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/Wskazniki_SDI.pdf., s. 2.

Zobacz także

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Etyka  Inżynieria Środowiska

Reklama

Współpraca