Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Opracowane zagadnienia z rehabilitacji na kolokwium- Zagadnienia do kolokwium II Ps.reh.2012-2013 se


Prowadzący Grzegorz Wiącek
zgłoś naruszenie zasad
Podgląd

Zagadnienia do kolokwium II Ps.reh.2012-2013 sem.letni (1).doc

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

Zagadnienia do kolokwium II

Autyzm

a. Określenie  pojęcia (definicja)

i. co to jest autyzm?

Autyzm to uogólnione, całościowe zaburzenie rozwoju . Dotyczy wielu obszarów, względnie trwałe, pojawia się w dzieciństwie.

Autyzm to całościowe zaburzenie rozwoju o podłożu neurobiologicznym powstające (ujawniające się) w pierwszych latach życia ( przed 3 r.ż) i dotyczące 3 obszarów:

- komunikacja,

- ograniczone zachowania,

- sfera emocjonalno-społeczna.

ii. autyzm a „całościowe zaburzenie rozwoju”

Całościowe zaburzenie rozwoju (F84) to kategoria diagnostyczna obejmująca zaburzenia rozpoczynające się od dzieciństwa, charakteryzujące się trudnościami w komunikacji i kontaktach społecznych, często także nietypowym zachowaniem i słabością fizyczną.

Choroby zaliczane do całościowego zaburzenia rozwoju to:

ICD-10

F84.0

Autyzm dziecięcy

F84.1

Autyzm atypowy

F84.2

Zespół Retta

F84.3

Inne dziecięce zaburzenia dezintegracyjne (zespół Hellera)

F84.4

Zaburzenie hiperkinetyczne z towarzyszącym upośledzeniem umysłowym i ruchami stereotypowymi

F84.5

Zespół Aspergera

F84.8

Inne całościowe zaburzenia rozwojowe

F84.9

Całościowe zaburzenia rozwojowe, nie określone

DSM-IV

299.00 autyzm dziecięcy (zaburzenia autystyczne)

299.10 dziecięce zaburzenie dezintegracyjne

299.80 Zespół Retta

299.80 Zespół Aspergera

299.80 Całościowe zaburzenia rozwojowe niezdiagnozowane inaczej

W przypadku, gdy osoba nie spełnia wszystkich kryteriów dla któregoś z pozostałych CZR, ale wykazuje charakterystyczne objawy takie jak: poważne trudności w kontaktach społecznych i komunikacji, charakterystyczne zachowania, rozpoznaje się całościowe zaburzenie rozwoju nie zdiagnozowane inaczej ( F84.8-9).

iii. czy mamy epidemię autyzmu?

2-4 osób na 10 tys ma autyzm. Częściej chłopcy 3:1. Nowe badania pokazują, że współcześnie kilka osób na tysiąc ma autyzm. Najnowsze badania donoszą, że 1 na 77 urodzeń.

Tendencja wzrostowa w powstawaniu autyzmu jest ewidentna:

-procentowe poszerzanie się świadomości społecznej,

- procentowe poszerzanie się kompetencji diagnostów,

-zakres diagnozy kiedyś był węższy, ścisłe wyznaczniki autyzmu. Obecnie liberalizacja. Pomysł autystycznego kontinuum-relacje autyzmu z zespołem Aspergera. Koncepcja spectrum autystycznego-włączanie dzieci, które nie miały wszystkich objawów tylko ich część.

Badania : związek autyzmu i poszerzającymi się zmianami środowiska - realnie zwiększone występowanie autyzmu.

b. Kryteria diagnostyczne wg DSM-IV-TR

i. główne kryteria

A . Łącznie musi wystąpić co najmniej sześć objawów spośród wymienionych w punktach (1), (2) i (3), przy czym co najmniej dwa z punktu (1) i po co najmniej jednym z punktów (2) i (3):

(1) Jakościowe zaburzenia interakcji społecznych, manifestujące się poprzez co najmniej dwa z następujących objawów:

(a) wyraźne zaburzenie w posługiwaniu się zachowaniami niewerbalnymi w celu regulowania interakcji społecznych, takimi jak kontakt wzrokowy, wyraz twarzy (ekspresja mimiczna), postawa ciała oraz gesty;

(b) nieumiejętność rozwijania relacji z rówieśnikami, adekwatnych do poziomu rozwoju;

(c) brak spontanicznego poszukiwania kontaktów w celu dzielenia się z innymi radością, zainteresowaniami lub osiągnięciami (np. poprzez brak pokazywania, przynoszenia lub wskazywania obiektów zainteresowania);

(d) brak świadomości fizycznej obecności lub uczuć innych ludzi;

(2) Jakościowe zaburzenia w komunikowaniu się, manifestujące się poprzez co najmniej jeden z następujących objawów:

(a) opóźnienie lub całkowity brak rozwoju mowy (którym nie towarzyszą próby kompensowania braków mowy poprzez alternatywne sposoby komunikacji, takie jak  mimika lub gesty);

(b) u osób posługujących się mową, wyraźne zaburzenia zdolności inicjowania lub podtrzymywania rozmowy;

(c) używanie języka w sposób stereotypowy, idiosynkratyczny lub z powtórzeniami;

(d) brak zróżnicowanej, spontanicznej zabawy z udawaniem lub społecznej zabawy z naśladowaniem, właściwej dla danego poziomu rozwoju;

(3) Ograniczone, powtarzające się i stereotypowe wzorce zachowania, zainteresowań i aktywności, manifestujące się przez co najmniej jeden z następujących objawów:

(a) pochłaniające zaabsorbowanie jednym lub kilkoma stereotypowymi i ograniczonymi wzorcami zainteresowań, których intensywność lub przedmiot są nietypowe;

(b) dostrzegalnie sztywne przywiązanie do specyficznych, niefunkcjonalnych czynności rutynowych lub rytuałów;

(c) stereotypowe i powtarzające się manieryzmy ruchowe (np. trzepotanie palcami lub kręcenie palcami bądź rękoma lub złożone ruchy całego ciała);

(d) uporczywe zaabsorbowanie częściami obiektów;

B. Opóźnienie lub zaburzenia funkcjonowania w co najmniej jednym z następujących obszarów przed ukończeniem 3 roku życia:

(1) interakcje społeczne,

(2) wykorzystywanie języka w komunikacji społecznej

(3) zabawa symboliczna lub wyobrażeniowa

C . Zaburzenia nie można lepiej scharakteryzować przez zespół Retta lub Dziecięce Zaburzenie Dezintegracyjne.

ii. rozwinięcie kryterium objawowego

Autyzm można rozpatrywać pod względem 3 kryteriów diagnostycznych:

  1. Objawowe - całość obrazu funkcjonowania dziecka ( ze wszystkich 3 obszarów: interakcje społeczne, używanie języka w komunikacji społecznej, symboliczna lub wyobrażeniowa zabawa) ;
  2. Wieku -wyraźne zaburzenia przed 3 rokiem życia;
  3. Różnicowe -świadome rozróżnienie autyzmu od innych, podobnych jednostek.

Diagnoza objawowa autyzmu stawiana jest w wyniku stwierdzenia wystąpienia odpowiedniej  konstelacji objawów i spełnionego kryterium różnicowego. Diagnoza ta jednak nic nam nie mówi o przyczynach wystąpienia autyzmu. Stwierdza jedynie fakt jego obecności. Przyczyny możemy odkryć dopiero na drodze diagnozy etiologicznej, do której potrzebny jest proces diagnostyczny. W procesie tym zaangażowani specjaliści (neurolog, psycholog, pedagog, genetyk, psychiatra dziecięcy), próbują dopiero odpowiedzieć na pytanie, dlaczego mamy do czynienia z autyzmem.

Łącznie mamy 12 objawów, a musi wystąpić przynajmniej 6. W kryterium objawowym ważne jest więc to, że nie ma takiego objawu, który występuje ZAWSZE w autyzmie, ani też takiego, który występuje TYLKO w autyzmie.

Objawy autyzmu, pozwalające na jego zdiagnozowanie:

  1. Jakościowe zaburzenia interakcji społecznych :

- brak kontaktu wzrokowego, uciekanie wzrokiem, patrzenie jakby „przez osobę”;

-brak rozwoju relacji z rówieśnikami , odpowiednich do wieku rozwojowego;

-brak spontanicznego dzielenia się z innymi przeżywanymi radościami i smutkami;

-brak świadomości obecności fizycznej i emocjonalnej innych ludzi;

-używanie innych ludzi jako narzędzi;

- brak zabaw „w udawanie”;

- brak zabaw grupowych, odpowiednich do poziomu rozwojowego (np. w dom, w sklep);

--preferowana zabawa samotna;

-możliwa niechęć wobec kontaktu fizycznego (ze względu na znaczną nadwrażliwość na bodźce dotykowe [ u dzieci z autyzmem możliwa jest znaczna nadwrażliwość lub szczególna niewrażliwość na bodźce wzrokowe, węchowe, smakowe, dotykowe] );

  1. Jakościowe zaburzenia w komunikowaniu się :

-opóźnienie lub brak rozwoju mowy;

-brak komunikacji alternatywnej (to odróżnia dzieci autystyczne od dzieci z uszkodzeniem słuchu, które kompensują sobie nieumiejętność mowy);

-nawet, gdy mowa się rozwija, komunikacja pozostaje zaburzona;

-powtarzanie „jak echo” całych fraz, bez mowy spontanicznej;

-zaburzona umiejętność inicjowania i podtrzymywania rozmowy;

-stereotypowe lub powtarzające się użycie języka (np. dziecko autystyczne ma swój „zestaw pytań”, które zawsze zadaje danej osobie);

-język idiosynkratyczny (np. stereotypowe i echolaliczne wypowiedzi);

  1. Ograniczone, powtarzające się i stereotypowe wzorce zachowania, zainteresowań i aktywności :

- przywiązanie do rytuałów i rutyny;

-zachowania repetywne;

-stereotypowe manieryzmy ruchowe ( np. trzepotanie rękami);

- uporczywa koncentracja na przedmiocie, lub też konkretnej jego części (np. kółko od samochodziku, skakanka, rura od odkurzacza);

-brak elastyczności, tolerancji na zmiany (zmuszanie do dotrzymywania przez otoczenie ustalonego porządku rzeczy, sprzeciw wobec zmian- np. chodzenie po sklepie zawsze tą samą drogą);

c. Rehabilitacja/terapia autyzmu

i. metody wykorzystywane w pracy z osobami z autyzmem

  1. Niedyrektywne formy terapii

W niedyrektywnej terapii zabawowej podkreśla się u nauczyciela postawę akceptacji, zaufania i nagradzania (Axline). Nauczyciel powinien być ufny, wierzyć w zdolności rozwoju.

8 podstawowych zasad pracy z dzieckiem wg Axline:

  1. Wytworzenie przez terapeutę ciepłych, przyjacielskich stosunków z dzieckiem.
  2. Całkowita akceptacja dziecka.
  3. Wytworzenie atmosfery pełnej swobody, pełnego wyrażania uczuć.
  4. Rozpoznawanie i odzwierciedlanie uczuć dziecka przez terapeutę.
  5. Szanowanie dziecka.
  6. Dziecko kieruje przebiegiem spotkań.
  7. Terapeuta nie przyspiesza terapii.
  8. Przypisywanie dużego znaczenia do określonych ograniczeń (dziecku nie wolno niszczyć, atakować).

Ważne „podążanie za dzieckiem”- terapeuta naśladuje zachowanie dziecka, głównym celem jest nawiązanie kontaktu z dzieckiem, jest jego partnerem.

Powtarzanie aktywności dziecka daje mu możliwość odczucia, że jest sprawcą działania innej osoby i włączenia się do dialogu behawioralnego z dorosłym.

Dziecko powinno mieć możliwość wybierania aktywności w atmosferze bezpieczeństwa. Dzieci bawiąc się w ten sposób są zazwyczaj bardzo zadowolone.

  1. Terapia „Holding”

Celem metody „holding” jest budowanie/przywrócenie więzi emocjonalnej między matką a dzieckiem, poprzez wymuszanie bliskiego kontaktu fizycznego.

Welch wyróżniła trzy fazy w trakcie sesji holdingu:

  1. Konfrontacja
  2. Odrzucenie
  3. Rozwiązanie

Podczas całej sesji matka trzyma dziecko na kolanach, twarzą w twarz. Może przytrzymywać ręce dziecka, kiedy będzie chciało się wyrwać. Bardzo ważny kontakt wzrokowy i niehamowanie gwałtownych emocji matki.

  1. Faza konfrontacji: matka w pozycji najbliżej dziecka musi panować nad aktywnością ruchową dziecka. Siłą przytrzymuje wyrywające się dziecko. Naleganie matki wywołuje narastający opór dziecka, który prowadzi do drugiej fazy.
  2. Faza odrzucenia: ucieczka przed obejmowaniem, plucie, kopanie, wywijanie się, płacz, niespodziewane reakcje fizjologiczne. Najważniejszym momentem fazy jest wyrażenie przez matkę i dziecko najgłębszego żalu, pretensji, które stanowią katharsis.
  3. Faza rozwiązania: walka, płacz, ustępuje bliskości fizycznej i werbalnej.

Biochemiczne mechanizmy:

Walka fizyczna uwalnia adrenalinę i noradrenalinę, a w ostatniej fazie- endorfiny, obniżające poczucie lęku, gdy dziecko nawiąże bezpieczny, fizyczny kontakt z matką.

Pełny kontakt może trwać do 30 minut podczas sesji. Warunkiem skuteczności terapii jest niedopuszczenie do przerwania kontaktu i doprowadzenie dziecka do pełnego odprężenia. (METODA KONTROWERSYJNA- używanie fizycznej przemocy).

3.TERAPIA ZABURZEŃ SENSORYCZNYCH W AUTYZMIE WCZESNODZIECIĘCYM

Ogólne zasady terapii sensorycznej

Terapia nie prowadzi do wyrównania rozległych braków rozwojowych, a jedynie przygotowuje dziecko, umożliwia doświadczenia w uczeniu się i pomaga złagodzić zaburzenia w przetwarzaniu danych percepcyjnych.

Zasady terapii zaburzeń sensorycznych:

  1. Cel- oddziaływanie na zaburzone sfery, dziecko aktywne wybiera to, co mu sprawia przyjemność, co potrzebuje. Terapeuta jest narzędziem w rękach dziecka.
  2. Terapeuta najpierw na sobie musi doświadczyć wszystkiego co chce zaproponować dziecku, następnie na osobie dorosłej lub dziecku ćwiczy naciąganie, uciskanie, słę uderzeń. (uzyska informację zwrotną)
  3. Należy zmieniać rodzaje i częstotliwość bodźca.
  4. Tylko przyjemne bodźce zostaną zintegrowane przez u.n.
  5. Dostarczając bodziec dziecku, należy obserwować jego reakcję

Techniki stosowane w terapii zaburzeń sensorycznych

Celem- wyrobienie tolerancji u dziecka na bodźce z zewnątrz i kontrolowanie ich przez terapeutę.

  1. Nadwrażliwość dotykowa- hamowanie odruchu obronnego przed dotykiem, najlepiej przez dostarczanie bodźców głębokich. Owa stymulacja proprioreceptywna polega na mocnym nacisku na różne części ciała za pomocą rąk, piłek, materiałów. Drugim etapem jest stymulowanie części ciala najmniej wrażliwych na dotyk za pomocą takich materiałów jak kremy, pędzle, dłonie.
  2. Zbyt mała wrażliwość na dotyk (niedowrażliwość) należy zwracać uwagę na miejsca na ciele uszkadzane przez dziecko poprzez uderzanie, gryzienie. W tych miejscach głęboki masaż, pocieranie, zmiany temperatury wody.
  3. Nadwrażliwość słuchowa- przebywanie w pomieszczeniach, w których są wytłumiające dźwięki zasłony, dywany. Zalecane mówienie szeptem.
  4. Nadwrażliwość wzrokowa- eliminacja migoczącego światła, błyszczących przedmiotów.
  5. Nadwrażliwość smakowa- wprowadza się stopniowo po kropelce nowe jedzenie, zaczynając od łagodnych, przez kwaśne i gorzkie potrawy.
  6. Nadwrażliwość węchowa- można złagodzić przez umiarkowane używanie pachnących kosmetyków /potraw.

Postępowanie terapeutyczne powinno polegać na zróżnicowanej, intensywnej stymulacji bodźcami związanymi z zaburzoną modalnością. (niedowrażliwość słuchu- umożliwić hałasowanie itp.; niedowrażliwość wzroku – dbać by nie wpatrywało się  w źródła światła; niedowrażliwość smakowa/węchowa- zabezpieczenie przed substancjami toksycznymi.

Szczególna rola terapii związana ze zmysłem równowagi i propriorecepcji.

Równowaga

  1. Nadwrażliwość- dziecko niechętnie się porusza; stworzyć warunki gdzie będzie chętnie działało
  2. Niedowrażliwość- dostarczenie silnych bodźców stymulujących zmysł równowagi, np. bujanie

Propriorecepcja

  1. Nadwrażliwość- dziecko poruszając się może odczuwać boleśnie każdy ruch; zalecana hydroterapia
  2. Niedowrażliwość- uciskanie, opukiwanie przedmiotami

Inne metody (chyba niezbyt ważne):

-AIT-słuchanie muzyki o modulowanych dźwiękach, selekcjonują nieprzyjemne w odbiorze

-metoda  kolorowych filtrów- radzenie z problemami w zakr.integracji sensorycznej

-hipoterapia - zakres:układ dotykowy (głaskanie), proprioreceptywny (przytulanie, obejmowanie), narząd przedsionkowy(ćwiczenia równoważne).

Również możliwość hipoterapii w zaburzeniach integracji sensor.(kateralizacja, planowanie ruchu, postrzeganie kształtu i przestrzeni)

Autoterapia dziecka autystycznego

Delcato- dziwaczne zachowania dziecka autystycznego- próby samowyleczenia, przetrwania, w niezrozumiałym świecie doznań percepcyjnych (w xerówce opisy przykładowych zachowań autoterapeutycznych u dzieci).

  1. Zmodyfikowana forma metody dobrego startu

MDS- metoda terapii psychomotorycznej, opiera się na prawie mówiącym o jedności psychiki i motoryki.

Głównym celem MDS jest usprawnienie i harmonizowanie motoryki i psychiki poprzez korekcję i kompensację zaburzonych funkcji,. Usprawniane są funkcje słuchowe, wzrokowe, dotykowo-kinestetyczno-ruchowe  oraz wzrasta ich integracja.

Zajęcia przebiegają zawsze wg stałego schematu:

1.zajęcia wprowadzające

2.zajęcia właściwe

3.zajęcia końcowe

Zasadniczą częścią są ćwiczenia właściwe, w których wyróżnione są:

a)ćwiczenia ruchowe

b)ćwiczenia ruchowo-słuchowe

c)ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe

Cel zajęć wprowadzających: poczucie tożsamości poprzez poznawanie części ciała i imienia („witanie” różnych części ciała, podawanie rąk, przedstawianie, zapoznawanie z piosenką).

Ćwiczenia ruchowe: ćwiczenia z metody ruchu rozwijającego W. Sherborne (ćwiczenia „z”, „przeciwko”, „razem”)

Ćwiczenia ruchowo-słuchowe: np. rytmiczne uderzanie

Ćwiczenia ruchowo-wzrokowo-słuchowe (np. zapoznawanie z wzorem przedstawionym przy użyciu różnych materiałów,uczenie polisens.-wodzenie palcem i śpiewanie piosenki, odtwarzanie wzoru)

Zajęcia końcowe- prezentowanie prac, nagradzanie.

W rocznym cyklu zajęć odnotowano takie zmiany jak: wzrost sprawności motorycznej, polepszenie funkcji poznawczych, konc.uwagi, pamięci, poziomu odtwarzania, wzrost w zakresie mowy, wzrost umiejętności społecznych).

  1. Metoda ruchu rozwijającego W. Sherborne

Główne założenie- posługiwanie się ruchem jako narzędziem we wspomaganiu rozwoju psychoruchowego i w terapii zaburzeń rozwoju.

Metoda ma za zadanie rozwijanie przez ruch:

  1. Świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego
  2. Świadomości przestrzeni i działania  w niej
  3. Dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu

Wyróżnia się grupy ćwiczeń:

I ćwiczenia prowadzące do poznania własnego ciała np. czołganie

II ćwiczenia pomagające zdobyć poczucie bezpieczeństwa w kontakcie np. przechodzenie pod tunelem z osób

III ćwiczenia ułatwiające współpracę i nawiązywanie kontaktu

- ćwiczenia „z” w parach np.. przeciąganie

- ćwiczenia ”przeciwko”

- ćwiczenia „razem” (obaj partnerzy aktywni)

IV ćwiczenia twórcze- rozwijanie ruchu proponowanych przez członków grupy

Ćwiczenia te w szczególności przeznaczone dla dzieci o trudnościach:

  1. Brak reakcji na bodźce zewnętrzne- należy wytrwale przekazywać dziecku podstawowe informacje aby zaczęło reagować na otoczenie
  2. Unikanie kontaktu; lęk przed kontaktem fizycznym może zostać zmniejszony przez proste zabawy np. huśtanie, ciągnięcie za ręce po podłodze. Ćwiczenia powinny być początkowo wykonywane z dużo zabawką, zanim dziecko zacznie ćwiczyć z dorosłym lub bez kontaktu wzrokowego
  3. Nawiązanie przez dziecko kontaktu ma miejsce gdy jest ono stroną dominującą; gdy nabierze zaufania można zmieniać te reakcje
  4. Nie podejmowanie aktywnej roli w zabawie aby nie zmieniać pozycji w której dziecko czuje się bezpiecznie

6.Terapia behawioralna

Założenia teoretyczne:

Lovaas i Smith: Sformułowali tezy leżące u podstaw zbudowanej przez nich teorii autyzmu:

I. Ogólne prawa uczenia trafnie wyjaśniają zachowania dzieci autystycznych i stanowią podstawę dla terapii behawioralnej:

Kiedy zachowania dzieci autystycznych są wzmacniane, krzywa nabywania tych zachowań jest podobna do krzywej uzyskiwanej przez inne organizmy.

II. U dzieci autystycznych występuje wiele drobnych deficytów behawioralnych, a nie jeden centralny deficyt, którego skorygowanie doprowadziłoby do ogólnej poprawy funkcjonowania:

Skupienie się na uczeniu dzieci poszczególnych zachowań: języka, zabawy…

III. Dzieci autystyczne mają zdolność uczenia się jak inni ludzie, jeżeli przebiega to w przystosowanym dla nich środowisku

IV. Gorsze funkcjonowanie dzieci autystycznych w normalnym środowisku niż w środowisku specjalnym, wskazuje na niedopasowanie między ich ukł.nerwowym a środowiskiem.

Ocena behawioralna

Celem jest zdefiniowanie funkcjonalne w odniesieniu do konkretnego dziecka.

Ocena polega na opisie określonych zachowań składających się na cechy autystyczne.

Następnie ważne jest zdefiniowanie zmiennych kontrolujących specyficzne zachowania  (np. autoagresja w szkole). Na kolejnym etapie należy zestawić zachowania i określić je jako ogólne zmienne kontrolujące (np. trzepotanie rękami jako zachowania stymulujące).

Opis zdefiniowanych zachowań modyfikowanych w czasie terapii musi uwzględnić częstość, czas trwania, sytuacje.

Cele i techniki terapii behawioralnej

  1. Zwiększenie ilości zachowań, które są deficytowe
  2. Redukowanie zachowań niepożądanych
  3. Generalizowanie i utrzymywanie efektów terapii

Ad.1.Zwiększenie ilości zachowań, które są deficytowe

Ważne jest identyfikowanie pozytywnych wzmocnień, które zmotywują dzieci do pracy. Dopuszczalne jest stosowanie nieprawidłowych zachowań jako wzmocnień. Ważne, by liczba pożądanych zachowań była zwiększana, a czas na anormalne wzmocnienia skracany.

Przystępując do nauki podstawowych umiejętności terapeuta musi sprawić by dziecko koncentrowało na nim swoją uwagę.

Ważną umiejętnością jest naśladowanie. Proponowane jest najpierw uczenie ruchów motoryki dużej, później bardziej precyzyjnych. Kolejną umiejętnością podstawową jest dopasowywanie wzoru. Pierwszy etap-dopasowywanie identycznych trójwymiarowych przedmiotów, później dwuwymiarowych, na końcu łączenie w grupy.

Bardzo ważne wzmacnianie każdego rodzaju wokalizacji, który jest podstawą dalszej nauki mowy.

Terapia zakłada uczenie umiejętności społecznych tj. współdziałanie, dzielenie się.

Ad.2Redukowanie zachowań niepożądanych

  1. Agresji, autoagresji, napadów złości
  2. Zachowań autostymulacyjnych

Techniki:

Wygaszanie, wykluczenie(w przypadku agresji, złości, przytrzymanie lub zabranie do innego pomieszczenia), hiperkorekcja (wyrządzona szkoda musi być naprawiona)

Ad.3Generalizowanie i utrzymanie efektów terapii

Uogólnianie bodźca- umiejętność przenoszenia nabytych reakcji na inne sytuacje.(zmieniające się osoby nauczające, praca w różnych środowiskach)

Uogólnianie reakcji- związane z zakresem, w którym możemy wywołać zmiany w wielu zachowaniach, pracując nad jednym (dziecko siedzi na krzesełku,kieruje wzrok na terapeutę   -> bardziej podporządkowane i uważne.

Uogólnianie w czasie

7.Model TEACCH jako program kompleksowej pomocy osobom autystycznym

TEACCH- jego założeniem było objęcie opieką dzieci autystycznych od wieku przedszkolnego po wiek dojrzały, włączenie rodziców do terapii, prowadzenie badań, oferowanie szkoleń interdyscyplinarnych.

Koncepcje i zasady terapeutyczne leżące u podstaw TEACCH :

  1. Polepszenie możliwości adaptacyjnych
  2. Rodzice jako współterapeuci

-współpraca zapewnia najlepsze świadczenia dla dziecka

-możliwość pomocy emocjonalnej

Formy relacji rodzic-terapeuta:

  1. Rodzic w roli szkolonego, a profesjonalista jako osoba szkolona
  2. Rodzic w roli szkolącego, a profesjonalista jako szkolony (rodzice- informacje nt dziecka, własnych sposobów interwencji, asystowanie w szkoleniu personelu
  3. Wsparcie emocjonalne
  1. Oszacowanie w celu ustalenia programu indywidualnej terapii (ogólne strategie w pracy, ale konkretne sposoby w poszczególnych przypadkach)
  2. Struktury nauczania- potrzeba bardziej ustrukturyzowanej terapii i programu edukacyjnego, organizacji czasowej i przestrzennej (lepsze funkcjonowanie dzieci)
  3. Zastosowanie terapii behawioralnej i percepcyjnej
  4. Uniwersalny model szkolenia (postrzeganie dzieci ze wszystkimi ich problemami i sytuacjami rodzinnymi)
  5. Podnoszenie umiejętnościb(dzieci i rodziców)

Formy świadczonych usług (nie wiem czy to takie istotne- wymieniam tylko)

  1. Diagnostyka kliniczna
  2. Rozszerzona diagnostyka kliniczna
  3. Program zajęć w sali szkolnej
  4. Domy stałego pobytu
  5. Praca z udziałem nauczyciel zawodu
  6. Szkolenie pracowników i działalność naukowa

ii. cele rehabilitacji osoby z autyzmem we wczesnym i dalszym etapie pracy

W zależności od początkowego lub dalszego etapu pracy, można wyróżnić różne cele terapii. W przypadku Niedyrektywnej formy terapii oraz terapii Holding głównym celem jaki możemy wyodrębnić jest np. nawiązanie kontaktu czy kierowanie uwagi. Z kolei Metoda ruchu rozwijającego i Metoda dobrego startu odnosi się do np. świadomości ciała, kontaktu, współpracy z innymi, stopniowego doskonalenia funkcjonowania osoby. Natomiast Terapia behawioralna i TEACCH również wskazują na odmienne cele, są dalszym etapem terapii.

(W przypadku celów terapii należy wziąć oczywiście pod uwagę możliwości dziecka).

Mam nadzieję, że to o to chodzi w tej tezie. Powyżej raczej tylko zarys szerzej odpowiedzieć można/rozwinąć w oparciu o wcześniej przedstawioną. Wydaje mi się że kwestia poparcia argumentami, przykładami z tej poprzedniej.

iii. dobór i zastosowanie metod w realizacji celów rehabilitacji (indywidualne podejście)

W zależności od indywidualnych potrzeb i możliwości dziecka wybierać należy odpowiednie dla niego metody terapii. Ważne jest, aby kierować się dobrem dziecka oraz umożliwieniem mu jak najlepszego funkcjonowania w społeczeństwie. Trzeba brać pod uwagę posiadane przez niego możliwości, ale i ograniczenia. Np. dla dziecka z nadwrażliwością w zakresie propriorecepcji, które poruszając się może boleśnie odczuwać każdy ruch, zalecana będzie hydroterapia, a nie np. metoda „holding”, która wymusza bliski kontakt fizyczny z inną osobą. Może ona powodować u dziecka dodatkowe cierpienie i ból.
Dlatego ważna jest wiedza na temat celów oraz sposób przeprowadzania poszczególnych technik terapeutycznych.

W niedyrektywnej terapii zabawowej podkreśla się u nauczyciela postawę akceptacji, zaufania i nagradzania (Axline). Nauczyciel powinien być ufny, wierzyć w zdolności rozwoju. Ważne jest „podążanie za dzieckiem”. Terapeuta powinien naśladować zachowanie dziecka. Głównym celem jest nawiązanie kontaktu z dzieckiem. Terapeuta jest jego partnerem.
Celem
metody „holding” jest budowanie/przywrócenie więzi emocjonalnej między matką a dzieckiem, poprzez wymuszanie bliskiego kontaktu fizycznego. Istotny jest kontakt wzrokowy i niehamowanie gwałtownych emocji matki. Warunkiem skuteczności terapii jest niedopuszczenie do przerwania kontaktu i doprowadzenie dziecka do pełnego odprężenia.
Z powodu używania przemocy fizycznej, metoda ta jest uznawana za kontrowersyjną.
Terapia sensoryczna nie prowadzi do wyrównania rozległych braków rozwojowych,
a jedynie przygotowuje dziecko, umożliwia doświadczenia w uczeniu się i pomaga złagodzić zaburzenia w przetwarzaniu danych percepcyjnych. Celem jest oddziaływanie na zaburzone sfery. Dziecko aktywne wybiera to, co mu sprawia przyjemność, co potrzebuje. Terapeuta jest narzędziem w rękach dziecka. Postępowanie terapeutyczne powinno polegać na zróżnicowanej, intensywnej stymulacji bodźcami związanymi z zaburzoną modalnością.
Istotą
metody dobrego startu jest podkreślenie jedności psychiki i motoryki. Głównym celem jest usprawnienie i harmonizowanie motoryki i psychiki poprzez korekcję
i kompensację zaburzonych funkcji,. Usprawniane są funkcje słuchowe, wzrokowe, dotykowo-kinestetyczno-ruchowe  oraz wzrasta ich integracja.

Metoda ruchu rozwijającego W. Sherbone ma na celu posługiwanie się ruchem jako narzędziem we wspomaganiu rozwoju psychoruchowego i w terapii zaburzeń rozwoju.

Celem terapii behawioralnej jest zdefiniowanie funkcjonalne w odniesieniu do konkretnego dziecka. Ocena polega na opisie określonych zachowań składających się na cechy autystyczne. Ważne jest również zdefiniowanie zmiennych kontrolujących specyficzne zachowania.
Założeniem
modelu TEACCH jest objęcie opieką dzieci autystycznych od wieku przedszkolnego po wiek dojrzały, włączenie rodziców do terapii, prowadzenie badań, oferowanie szkoleń interdyscyplinarnych. Ma to na celu polepszenie możliwości adaptacyjnych dziecka oraz umożliwienie rodzicom zostania współterapeutami.

[nie wiem o co tutaj do końca chodzi. Ogólnie trzeba się orientować w tych metodach.]

Dziecko z wrodzoną lub wcześnie nabytą niepełnosprawnością ruchową

1. Co to jest MPDZ (charakterystyka, objawy współwystępujące)

Mózgowe porażenie dziecięce:

  1. definicja

zbiorcze pojęcie obejmuje trwałe, lecz zmieniające się wraz z wiekiem różnorodne zaburzenia ruchu i postawy współistniejące z innymi objawami (padaczka, upośledzenie umysłowe, zaburzenia wzroku, mowy, słuchu), uwarunkowane trwałym uszkodzeniem mózgu znajdującego się w stadium niezakończonego rozwoju.

  1. Definicja wg ICF

Grupa zaburzeń rozwoju ruchu i postawy ograniczających aktywność ruchową, które przypisane są niepostępującym zaburzeniom rozwoju mózgu płodu lub noworodka. Zaburzeniom ruchowym często towarzyszą zaburzenia zmysłów, poznawcze, komunikacji, percepcji, zachowania lub inne napadowe.

Występowanie:

  1. 2-3 dzieci na 1000 żywo urodzonych noworodków
  2. Nieznaczna przewaga chłopców

Istota MPDZ

  1. Nieprawidłowe napięcie mięśniowe
  1. Wzmożone napięcie (spastyczność) [występuje najczęściej]
  2. Obniżone napięcie (wiotkość)
  1. Niedowłady (ograniczenia ruchu; osoba ma możliwość wykonania ruchu, ale nie jest on prawidłowy) lub porażenia (brak ruchu; nie ma możliwości ruchu)
  2. Ruchy mimowolne (atetoza)
  3. Zaburzenie równowagi i zborności ruchów (ataksja)
  4. Zaburzenia czucia

Postacie MPDZ

  1. Spastyczne (nadmierne napięcie mięśniowe)
  1. Hemiplegia (porażenie prawo lub lewo stronne)
  2. Tetraplegia (wszystkie kończyny, przewaga górnych)
  3. Diplegia (wszystkie, przewaga dolnych)
  4. Paraplegia (kończyny dolne)
  1. Pozapiramidowe (ruchy mimowolne)
  2. Móżdżkowe (ataksja, drżenie)

Mogą współwystępować:

  1. Zaburzenia rozwoju umysłowego u ok. 30% dzieci
  2. Padaczka u ok. 30% dzieci
  3. Zaburzenia mowy u ok. 70% dzieci = dyzartria (związane z zaburzeniem w unerwieniu mięśni i narządów artykulacyjnych)
  4. Zaburzenia wzroku u 50% dzieci
  5. Zaburzenia słuchu u 25% dzieci
  6. Zaburzenia zachowania z powodu uszkodzenia mózgu, a także braku zaspokojenia podstawowych potrzeb rozwojowych: ruchu, miłości, bezpieczeństwa i akceptacji

2. Opis specyfiki rozwoju, problemów i potrzeby wsparcia dziecka z wczesną niepełnosprawnością narządu ruchu (sfery: psychoruchowa, osobowościowa, społeczna, rodzinna) w okresie:

-  niemowlęcym i poniemowlęcym (do ok. 3 r.ż.)

Sfera psychoruchowa

-słaba kontrola głowy -> trudności w siedzeniu, jedzeniu

- nieumiejętność żucia i połykania, ograniczenia ruchomości języka – problemy z jedzeniem

- ograniczenia motoryki utrudniają dziecku wyrażanie swoich potrzeb

- ograniczenia lokomocji i manipulacji -> ograniczona możliwość poznawania otoczenia, które stanowi główny czynnik rozwoju, problemy z formułowaniem właściwego obrazu własnego ciała

Sfera osobowościowa

- zaburzenia mowy stanowiące zaburzenie ważnych funkcji psychicznych (myślenia, komunikacji)

Sfera społeczna

- specyficzne relacje z uwagi na niepełnosprawność

Sfera rodzinna

- możliwy kryzys i dezorganizacja życia rodzinnego

- tworzenie się postaw rodzicielskich – prawidłowa, nadopiekuńcza, lub odrzucenia

-  przedszkolnym

Sfera psychoruchowa

- pomoc w wyrównywaniu deficytów opóźniających rozwój psychoruchowy
- problemy z czynnościami samoobsługowymi
- deprywacja potrzeby zabawy
- frustracja potrzeby ruchy
- problemy w ruchach precyzyjnych

Sfera osobowościowa

- specyficzne doświadczenia związane z hospitalizacją
- niska samooceną
- poczucie odmienności
- doświadczanie porażek w dążeniu do celu
- zachowania agresywne
- egocentryzm
- doświadczanie deprywacji potrzeb ruchy i zabawy

Sfera społeczna
- problemy w kontaktach z rówieśnikami
- izolacja od zdrowych dzieci
- specyficzne doświadczenia społeczne – kontakty z lekarzami, pobyty w szpitalach
- może występować obniżone IQ
- brak samodzielności

Sfera rodzinna

- ważne odpowiednie wsparcie ze strony rodziny
- doświadczanie nadmiernej opiekuńczości ze strony rodziców
- egocentryzm
- problemy z mową mogą powodować problemy w komunikowaniu, w wyrażaniu potrzeb
- odpowiednie postawy rodzicielskie
-> akceptacja dziecka
-> stawianie wymagań dostosowanych do dziecka
-> uczenie samodzielności

-  szkolnym

Sfera psychoruchowa

- dalsza pomoc w wyrównywaniu deficytów opóźniających rozwój psychoruchowy
- trudności w funkcjonowaniu szkolnym
- ograniczenia fizyczne w aktywnościach
- problemy w ruchach precyzyjnych

Sfera osobowościowa

- specyficzne doświadczenia związane z hospitalizacją
- niska samooceną i pojęcie o swoich cechach wewnętrznych
-zmaganie się z odrzuceniem i brakiem akceptacji
- stłumiona potrzeba dominacji spowodowana rzadkimi zabawami, kontaktami z rówieśnikami w grupie
- stawianie przez rodziców zbyt wygórowanych wymagań, a tym samym narażanie dzieci na porażki, postawy nacechowane obojętnością, odrzucaniem i niechęcią wpływają negatywnie na obraz siebie, dziecko jest raczej bierne niż aktywne
- deprywacja odczuć poznawczych

Sfera społeczna
- problemy w kontaktach z rówieśnikami
- samotność, izolowanie
- rówieśnicy mogą nadawać różne przydomki, obmawiać, odrzucać od grupy, wyśmiewać
- kiedy nie uczestniczą oni w grupach nie mogą porównywać swoich możliwości z innymi, budować relacji z innymi
- problemy z mówieniem o swoich potrzebach mogą prowadzić do odrzucenia lub nieporozumień przez otoczenie co w konsekwencji prowadzi do deprywacji ich potrzeb
- zakłócenia w rozwoju potrzeb prowadzą do ich patologizacji i kształtują zachowania nieakceptowane społecznie (np. agresja, zachowania lękowe, mogą rezygnować z kontaktów być małomówne i stłumione)
- trudności w nauce
- agresja wobec rówieśników
- problemy w nawiązywaniu nowych znajomości
- w przypadku osób poruszających się na wózku – zmaganie się z nieprzystosowanymi architektonicznie budynkami
- ciągła potrzeba proszenia kogoś o pomoc

Sfera rodzinna

- ważne odpowiednie wsparcie ze strony rodziny
- doświadczanie nadmiernej opiekuńczości ze strony rodziców
- agresja wobec rodziców, rodzeństwa
- problemy z mową mogą powodować problemy w komunikowaniu, w wyrażaniu potrzeb
- odpowiednie postawy rodzicielskie
-> akceptacja dziecka
-> stawianie wymagań dostosowanych do dziecka
-> uczenie samodzielności

-  młodzieńczym

Sfera psychoruchowa

- dalsza pomoc w wyrównywaniu deficytów opóźniających rozwój psychoruchowy
- trudności w funkcjonowaniu szkolnym
- ograniczenia fizyczne w aktywnościach

Sfera osobowościowa (analizowana na bazie dwóch czynników: obrazu siebie i na potrzebach)
- na kształtowanie się osobowości ma wpływ obraz ciała, stosunek rodziców i osób znaczących oraz rówieśnicy

- ciągła hospitalizacja
- dopływ nieprzyjemnych wrażeń z różnych części organizmu, poddawanych stałym nieprzyjemnym oddziaływaniom terapeutycznym lub zabiegom operacyjnym – mogą być one nieakceptowane, niechciane – postrzeganie siebie w niewłaściwy sposób z brakiem akceptacji swojej niepełnosprawności prowadzi do poczucia mniejszej wartości i kształtowania się niewłaściwego obrazu siebie
- problemy z samooceną
- problem z budowaniem relacji intymnych, zmaganie się z odrzuceniem i brakiem akceptacji
- brak poczucia własnej atrakcyjności, nieakceptowanie części ciała czy całego wyglądu
- problemy w planach na przyszłość, samorealizacji
- problemy psychiczne: depresja, obniżony nastrój, nieakceptowanie niepełnosprawności, zachowania autoagresywne
- stawianie przez rodziców zbyt wygórowanych wymagań, a tym samym narażanie dzieci na porażki, postawy nacechowane obojętnością, odrzucaniem i niechęcią wpływają negatywnie na obraz siebie, dziecko jest raczej bierne niż aktywne
- wykształcenie niewłaściwego obrazu siebie wpływa dezorganizująco na sposób zachowania, na stosunek do stawianych przed nimi zadań i wyboru celów życiowych
- badania pokazały, że mpd nie powoduje obniżenia samooceny tych dzieci jeśli zapewni im się właściwą opieką pedagogiczno – psychologiczną. Życzliwa atmosfera i prawidłowe postawy nauczycieli oraz objęcie tych dzieci nauczaniem dostosowanym do ich potrzeb i możliwości ucznia niepełnosprawnego to ważne czynniki kształtowania ich samooceny.

Sfera społeczna
- problem z budowaniem relacji intymnych, zmaganie się z odrzuceniem i brakiem akceptacji
- samotność, izolowanie
- rówieśnicy mogą nadawać różne przydomki, obmawiać, odrzucać od grupy
- kiedy nie uczestniczą oni w grupach nie mogą porównywać swoich możliwości z innymi, budować relacji
- problemy z mówieniem o swoich potrzebach mogą prowadzić do odrzucenia lub nieporozumień przez otoczenie co w konsekwencji prowadzi do deprywacji ich potrzeb
- najczęściej zaburzeniu w tym okresie może ulec potrzeba dominacji, bezpieczeństwa  (unikanie urazów fizycznych i psychicznych ze strony  innych ludzi i samego siebie, mogą starać się unikać ludzi mogących zachwiać ich potrzebą bezpieczeństwa i miejsc, w których spotkały ich przykre doznania ) i stowarzyszania się (nawiązywanie kontaktów, budowanie grona przyjaciół, związków intymnych)
- zakłócenia w rozwoju potrzeb prowadzą do ich patologizacji i kształtują zachowania nieakceptowane społecznie (np. agresja, zachowania lękowe, mogą rezygnować z kontaktów być małomówne i stłumione)
- mogą się izolować
- mieć poczucie, ze im się nic nie należy

Sfera rodzinna

- poczucie winy (sposób funkcjonowania rodziny, rozpad rodziny – najczęściej odchodzi ojciec)
-  problemy z separacją od rodziców (zaburzony proces separacji – indywiduacji), zależność od rodziców
- - stawianie przez rodziców zbyt wygórowanych wymagań, a tym samym narażanie dzieci na porażki, postawy nacechowane obojętnością, odrzucaniem i niechęcią wpływają negatywnie na obraz siebie, dziecko jest raczej bierne niż aktywne

Wspieranie:

- badania pokazały, że mpd nie powoduje obniżenia samooceny tych dzieci jeśli zapewni im się właściwą opieką pedagogiczno – psychologiczną. Życzliwa atmosfera i prawidłowe postawy nauczycieli oraz objęcie tych dzieci nauczaniem dostosowanym do ich potrzeb i możliwości ucznia niepełnosprawnego to ważne czynniki kształtowania ich samooceny.

- zapewnienie pomocy psychologiczno – pedagogicznej (pomoc w pokonywaniu trudności, rozumieniu siebie i innych)

- systematyczne usprawnianie ( wtedy osoba staje się odpowiedzialna i uczy się pracy nad sobą)

- zapewnienie wszechstronnej pomocy rodzicom

- dążenie do rozwoju szkolnictwa zintegrowanego

3. Rozwój ruchowy niemowlęcia:

- prawidłowy (vs. nieprawidłowy) rozwój ruchowy dziecka w pierwszym roku życia (charakterystyka w poszczególnych miesiącach życia!)

Prawidłowy rozwój dziecka jest uwarunkowany harmonijnymi zmianami w głównych sferach, którymi są:

- lokomocja i kontrola postawy,

-koordynacja wzrokowo – ruchowa,

- mowa,

- rozwój poznawczy i kontaktów społecznych.

Rozwój wszystkich zdrowych dzieci następuje zgodnie z tzw. prawami rozwojowymi . Zalicza się do nich:

- prawo odgłowowe (cefalokaudalne) – osiąganie sprawności od głowy do bardziej oddalonych części ciała;

- prawo odśrodkowe (proksymalno – dystalne) – postępujące od głównej osi ciała na zewnątrz.

1. miesiąc:

Rozwój prawidłowy:

- napięcie mięśni wzmożone w grupach mięśni zginaczy;

- ruchy mają charakter uogólniony, nieskoordynowany, bezcelowy;

- obecność odpowiednio nasilonych, niezbędnych dla samodzielnego podjęcia czynności życiowych odruchów: szukania, ssania, połykania, płaczu, chwytnego dłoni i stóp, cofania, stąpania , a także noworodkowe odruchy postawy, toniczne błędnikowe, asymetryczny toniczny odruch szyjny (ATOS), oraz obejmowania (Moro) . Są one najważniejszymi odruchami pierwotnymi pochodzącymi i integrowanymi na poziomie rdzenia kręgowego;

- w leżeniu na brzuchu i grzbiecie przyjmowanie ułożenia płodowego, z przewagą zgięcia;

- na brzuchu – głowa zwrócona w bok (asymetryczne ułożenie), ciężar ciała spoczywa na policzku i barkach; pod koniec noworodkowego – nieznaczne unoszenie głowy i przekręcanie jej na boki, kończyny górne pod klatką piersiową;

- na grzbiecie – podobne ułożenie, ale zgięcie mniej wyrażone, kifoza – kręgosłup łukowato wygięty do tyłu.

2. miesiąc:

Rozwój prawidłowy:

- pozycje ułożenia mają pewne cechy wyprostu i odwiedzenia;

- nadal dominująca asymetria (ATOS), ze zwrotem głowy najczęściej w prawo;

- w leżeniu przodem – unoszenie głowy wyżej (z asymetrią) i dłużej.

Około 3. miesiąca:

Rozwój prawidłowy:

- kontrola symetrycznego ustawienia głowy;

- zwolnienie z funkcji podporowych policzków, a później barku, co umożliwia wysunięcie kończyn górnych nieznacznie w bok.

3. miesiąc:

Rozwój prawidłowy:

- wysuwanie kończyn górnych do boku i przodu (wyższe unoszenie głowy);

- podpór na przedramionach;

- łokcie poza linią barków;

- lordoza szyjna – wygięcie kręgosłupa szyjnego do przodu;

- leżenie tyłem – symetryczne utrzymanie głowy (zrównoważenie pracy mięśni grup zginaczy i prostowników szyi);

- obniżenie obręczy barkowej i łopatek;

- stopniowe zwiększanie ruchu kończynami górnymi w kierunku przywiedzenia, co doprowadza do umiejętności łączenia rąk nad klatką piersiową oraz do budowania odpowiedniego napięcia mięśni wzdłuż głównej osi ciała i tworzenia środkowolinijnej orientacji (rozwój schematu ciała i odczuwania jego obu stron);

- leżenie przodem – symetryczne unoszenie głowy, doskonalenie podporu w przedramionach.

4. miesiąc:

Rozwój prawidłowy:

- w podporze na przedramionach łokcie są na jednej linii ze stawami barkowymi;

- kontrola ustawienia głowy w przestrzeni;

- leżenie tyłem – chwytanie otwartymi rękoma kolan.

5 miesiąc:

Rozwój prawidłowy:

- w podporze na przedramionach łokcie są przed stawami barkowymi, co ułatwia opanowanie podporu na kończynach górnych wyprostowanych w stawach łokciowych i całych dłoniach;

- na brzuchu – kontrolowanie ustawienia głowy w przestrzeni (rozglądanie się, spostrzeganie otaczających przedmiotów), większa aktywność ruchowa – czynności które zawierają opanowane wcześniej schematy zgięcia, wyprostu, odwiedzenia i przywiedzenia, a także pierwsze wzorce bocznego zgięcia ciała (początek bardziej złożonych ruchów skrętnych);

- na grzbiecie – chwytanie otwartymi rękoma stóp (5-6mc); podstawowy wzorzec ruchu – zrównoważenie napięcia mięśni zginaczy i prostowników całego ciała;

- zwiększenie zakresu rotacji zewnętrznej w stawach barkowych i odwracania (supinacji) przedramion;

- pierwotne reakcje odruchowe są znacznie mniej nasilone.

6. miesiąc:

Rozwój prawidłowy:

- bardzo wyraźne doskonalenie ruchów skrętnych, co umożliwia odciążanie jednej strony ciała i sięganie po przedmiot ręką po stronie odciążonej (druga jest podparta);

- doskonalenie obrotów na boki, brzuch i grzbiet;

- leżenie tyłem – charakterystycznym ruchem jest unoszenie kończyn dolnych w górę, chwyt za stopy i wkładanie ich do ust ( wzorzec ręka-noga-usta ).

7 miesiąc życia:

- potrafi utrzymać przez pewien czas pozycję siedzącą, podpierając się rękoma wzdłuż boków

- reakcja prostująca typu śrubowego (7-8 mies.- 2-3 r.ż.)-> po obrocie głowy następuje skręt barków za którym podąża kończyna górna, następnie skręt miednicy za którym podąża kończyna dolna- jest to podstawowy wzorzec obrotu w pierwszych latach życia
-
reakcja prostująca głowę błędnikowo- optyczna (powyżej 6 mies. życia, trwa przez całe życie)-> ruchom i ustawieniu ciała towarzyszy takie ułożenie głowy aby jej szczyt stanowił najwyższy punkt, a linia oczu i ust znajdowała się poziomo- zapewnia to prawidłowe ustawienie głowy w przestrzeni
-
reakcja Landaua (6-7 mies. życia)-> uniesienie dziecka w pozycji horyzontalnej twarzą w dół wywołuje uniesienie głowy i wyprost tułowia skierowany wklęsłością do góry- ułatwia leżenie na brzuchu z uniesioną głową
-
reakcja gotowości do skoku (7- 8 m.ż)-> zbliżanie ciała ukośnie w stosunku do podłoża wywołuje uniesienie głowy i podporowe ustawienie kończyn górnych- reakcja niezbędna do samodzielnego siedzenia i pozycji czworaczej
- 7-8 m.ż.- siedzi i samodzielnie siada z leżenia przodem; podpiera się z boku; pełza; podciąga się; przyjmuje postawę czworaczą

Rozwój nieprawidłowy:
- 6-7 m.ż.- brak podparcia na rękach; brak współpracy przy podciąganiu do siadu; brak utrzymywania siadu; nie obraca się; odruch Moro i inne odruchy pierwotne występują nadal
- 7-8 m.ż.- nie utrzymuje pozycji siedzącej; nie siada z leżenia przodem; nie pełza


8 miesiąc życia:

- porusza się po podłożu ruchami ''amfibii'', ćwiczy umiejętność prawidłowego przenoszenia ciężaru z jednej strony ciała na drugą
- pełza wspak (do tyłu), wokół (piwotowanie) i w przód
- symetryczny toniczny odruch szyjny (STOS)
-
reakcje prostowania jako przygotowanie do przyjęcia wyższych pozycji: szyja prostująca, typu śrubowego, prostująca głowę błędnikowa, Landaua i spadochronowa
-
reakcja spadochronowa (8-9 m.ż)-> zbliżanie ciała prostopadle do podłoża wywołuje uniesienie głowy i podporowe ustawienie kończyn górnych i dolnych- reakcja niezbędna do pozycji czworaczej  i samodzielnego poruszania się w niej
- między 8 a 10 mies. życia dziecko zaczyna samodzielnie siadać
-
reakcje równowagi w leżeniu na brzuchu (ok. 8 m.ż., trwa przez całe życie)-> wytrącanie z równowagi przez unoszenie podłoża lub ciało po jednej stronie wywołuje odwiedzenie i wyprost kończyn po stronie uniesionej, podporowe ustawienie kończyn po stronie obniżonej i korekcyjny ruch głowy- umożliwia rozwój pozycji czworaczej
-
reakcje równowagi w pozycji czworonożnej (ok. 8 m.ż., trwa przez całe życie)-> pchnięcie ciała na boki powoduje wyprost i odwiedzenie kończyn po stronie przeciwnej do bodźca z korekcyjnym ustawieniem głowy- umożliwia sprawne utrzymywanie pozycji czworaczej i poruszanie się w niej

9 miesiąc życia:
-
dziecko zaczyna raczkować
- 9-10 m.ż.- czworakuje; staje, podtrzymując się; unosi jedną z nóg; chodzi przy meblach; reakcja Landaua

Rozwój nieprawidłowy:

- 9-10 m.ż.- postawione przywodzi i skręca do wewnątrz kończyny dolne; nie podciąga się do stania; brak reakcji Landaua

10 miesiąc życia:
- reakcje równowagi w pozycji siedzącej
(od ok. 10-12 m.ż., trwa przez całe życie)-> pchnięcie ciała na boki powoduje wyprost i odwiedzenie kończyn po stronie przeciwnej do bodźca i podporowe ustawienie kończyn po stronie przeciwnej z korekcyjnym ustawieniem głowy- umożliwia swobodne przebywanie w pozycji siedzącej


11 miesiąc życia : (to co wyżej)


12 miesiąc życia:

-
12-16 m.ż. wykonuje pierwsze próby samodzielnego chodzenia
- w okresie przechodzenia z pozycji czworaczej do wyższych kształtuje się lędźwiowe wygięcie kręgosłupa do przodu

Rozwój nieprawidłowy:

- nie pionizuje się; nie stoi; nie chodzi

Najwcześniejsze i najczęstsze czynniki mogące świadczyć o niewłaściwym rozwoju to:

  1. brak aktywnej, antygrawitacyjnej pracy mięśni zginaczy szyi i brzucha oraz związane z tym opóźnienie w osiąganiu kontroli głowy. Brak jej unoszenia przy podciąganiu do siadu
  2. tendencja do odchylania głowy i unoszenia barków
  3. utrudnione wysuwanie do przodu kończyn górnych i łączenie rąk nad klatką piersiową
  4. zwiększone napięcie warg i języka utrudniające czynność ssania

asymetryczne ułożenie głowy, szyi, tułowia i kończyn utrzymujące się po 2 m.ż.

- noworodkowe odruchy bezwarunkowe

Nazwa odruchu

Okres występowania

Odpowiedź na bodziec

Znaczenie odruchu

Odruch Moro

Do 5 m.ż.

Odwiedzenie i wyprost kończyn górnych (faza I), potem zgięcie i przywiedzenie (faza II)

Uchwycenie matki w przypadku odpadnięcia

Odruchy chwytne rąk

Do końca 3 m.ż.

Zgięcie palców od 2 do 5 z przywiedzeniem kciuka

Chwytanie dotykanego przedmiotu

Odruchy chwytne stóp

Do końca 1 r.ż.

Zgięcie wszystkich palców stopy

Pozostałość z czasów gdy stopy spełniały funkcje chwytne

Odruch ssania

1 r.ż.

Rytmiczne ruchy ssania

Podstawowy odruch zapewniający odżywianie

Odruch szukania

Do 3-4 m.ż.

Zwrot głowy w kierunku bodźca

Podstawowy odruch zapewniający odżywianie


-pierwotne odruchy związane z postawą

Nazwa odruchu

Okres występowania

Odpowiedź na bodziec

Znaczenie odruchu

Toniczny odruch błędnikowy (TOB)

W 1 m.ż.

W leżeniu na brzuchu zwiększenie zgięcia ciała, w leżeniu na plecach zmniejszenie zgięcia ciała

Wygaśnięcie odruchu umożliwia rozwój wyższych pozycji

Asymetryczny toniczny odruch szyjny (ATOS)

Najwyraźniejszy w 2 m.ż., może trwać do 6 m.ż.

Wyprost kończyn, w których kierunku zwrócona jest twarz, i zgięcie kończyn, w których kierunku zwrócona jest potylica

Daje odczucie zmian napięcia mięśni po obu stronach ciała, zabezpiecza drogi oddechowe w leżeniu na brzuchu, toruje rozwój koordynacji wzrok.-ruch.

Symetryczny toniczny odruch szyjny (STOS)

Między 3 a 6 m.ż.

Przy zgięciu głowy zgięcie kończyn górnych i wyprost dolnych, przy odgięciu głowy wyprost kończyn górnych i zgięcie dolnych

Przygotowuje do pozycji czworaczej

Odruch podparcia na stopach i stąpania

Do 2-4 m.ż.

Podparcie na stopach przy zbliżaniu stóp do podłoża, automatyczne chodzenie przy pochyleniu wprzód dziecka uniesionego do pozycji pionowej

Wygaśnięcie odruchu jest warunkiem rozwoju pionizacji i ruchów lokomocyjnych

Odruch Galanta

W 1 m.ż.

Skrócenie tułowia po stronie drażniącego bodźca

Odruch obronny

Odruch skrzyżowanego wyprostu

Do 3 m.ż.

Drażnienie przyśrodkowej powierzchni podudzia powoduje wyprost i przywiedzenie przeciwnej kończyny dolnej

Wygaśnięcie odruchu jest warunkiem rozwoju pionizacji i ruchów lokomocyjnych

Współpraca