Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

ściąga zaliczenie I


Podgląd

Wiadomości wstępne dotyczące fizjologii.docx

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

Poziomy organizacji w organizmach:

  1. chemiczna - obejmująca pierwiastki a mianowicie: węgiel, tlen, azot, wzajemne współdziałanie między nimi;
  2. organelle - składniki komórek;
  3. komórki - podstawowa jednostka organizmów zwierzęcych i roślinnych;
  4. tkanki - tworzą je grupy komórek o podobnej strukturze i funkcji razem z zewnątrzkomórkowymi substancjami;
  5. narządy - składające się z dwóch lub więcej rodzajowe tkanek np. serce, żołądek, mózg;

Istota procesów fizjologicznych:

  1. metabolizm - przemiana materii; obejmuje dwa przeciwne procesy:
  2. anabolizm - asymilacja, przyswajanie - polega na gromadzeniu energii w organizmie żywym;
  3. katabolizm - dysymilacja, rozpad - związany jest ze zmniejszeniem się zapasu tej energii;

W warunkach fizjologicznych oba procesy zachodzą jednocześnie.

W okresie wzrostu organizmu anabolizm przeważa nad katabolizmem, a po osiągnięciu dojrzałości metabolizm wykazuje równowagę energetyczną.

Metabolizm to: KATABOLZIM- reakcje rozkładu złożonych związków organicznych na związki prostsze;                   -energia jest uwalniana-reakcje egzoenergetyczne, rozkład związków złożonych w czasie oddychania komórkowego, trawienia. ANABOLIZM - rekacje syntezy związków złożonych , budulcowych, energetycznych i zapasowych; energia jest dostarczana (reakcje endoenergetyczne); synteza cukrów w procesie fotosyntezy, biosynteza białka. Czynniki wpływające na aktywność enzymów: temperatura- aktywność wzrasta ze wzrostem temp później od 50-70C spadek aktywności, pH np. pepsyna kwaśne, trypsyna zasadowe, Inhibitory: cyjanek potasu, kwas jodooctowy, związki rtęci.

Przenośnik energii to ATP- adenozynotrifosforan, wiązania wysokoenergetyczne, a cząsteczce ATP są trzy reszty fosforanowe, w wyniku hydrolizy powstaje ADP a dalsza hydroliza AMP. Hydroliza ATP wykorzystuje się do przebiegu reakcji ENDOERGICZNYCH np. biosyntezy białek. Przenośnikami energii mogą być guanozynofosforan, fosfokreatyna. Fosforylacja proces kowalencyjnego przyłączania reszty fosforanowej do związku chemicznego i powstaje ATP,GTP, ta reakcja wymaga pokładu energii.

Apoptaza-celem jest eliminacja zbędnych komórek, gdy następuje wyłączenie funkcji komórki, następuje kontrolowany zaprogramowany genetycznie proces śmierci komórki to apoptaza. P/wieństwo do nekrozy- śmierć kom w wyniku bodźców uszkadzających lub choroby.

Faza cyklu komórkowego dzieli się na : Interfaze - kom. Rośnie i przygotowuje się do podziału; Kariokineza - podział jądra komórkowego. Przebieg kariokinez MITOZA- Profaza, Metafaza, Anafaza, Telofaza MEJOZA- ProfazaI MetafazaI AnafazaI TelofazaI ProfazaII  meta ana telo II; Cytokineza - podział cytoplazmy.

Mitoza- prowadzi do powstania dwóch jąder potomnych o niezmienionej liczbie chromosomów.  Amitoza-  podział bezpośredni jądra komórkowego polega na przewężeniu się i podziale na dwie części, niejednorodne nierównomierne pod względem liczby chromosomów.

h emostaza -

1) proces zapobiegający wypływowi krwi wskutek uszkodzenia naczyń krwionośnych;

2) sztuczne opanowanie krwawienia przez uciśnięcie lub podwiązanie naczynia albo przez przyżeganie tkanki prądem elektr. (elektrokoagulacja)

homeostaza - zdolność do zachowania stałego środowiska wewnętrznego pomimo zmieniającego się środowiska zewnętrznego.

W warunkach zachowanej homeostazy nie dochodzi do znacznych przesunięć w rozmieszczeniu wody i zmian w stężeniu jonów.

Narządy utrzymujące homeostazę: płuca; przewód pokarmowy (dostarcza substancji budulcowych i energetycznych);układ krążenia;układ mięśniowy(umożliwia przemieszczanie, a więc pośrednio uzupełnianie materii dzięki odżywianiu oraz ucieczkę);układ rozrodczy;nerki;tkanka tłuszczowa (magazynująca);wątroba ( centralne laboratorium ustroju).

Przestrzenie płynów ustrojowych :

  1. 50 - 60% stanowią płyny głównie woda;
  2. 18% białka;
  3. 15 % tłuszcze;
  4. 7% składniki mineralne i niewielka ilość węglowodanów;

U noworodka 70% masy ciała stanowi woda. Z wiekiem % wody maleje.

Cechy organizmów żywych:

  1. ruch;
  2. wzrost - czyli zwiększanie liczby Komorek ich objętości przez co zwiększa się masa ciała;
  3. wrażliwość - organizm reaguje na zewnętrzne bodźce przy pomocy zmysłów np. usunięcie ręki w przypadku wysokiej temperatury
  4. rozmnażanie - jako wynik podziałów komórkowych
  5. oddychanie - proces pobierania tlenu i usuwania dwutlenku węgla;
  6. trawienie substancji pokarmowych, które mogą być wchłaniane np. rozkład skrobi, glikogenu;
  7. transport substancji przez błony półprzepuszczalne, gdzie ulegają one trawieniu;
  8. krążenie związków biologicznych ważnych we krwi;
  9. synteza związków wielkocząsteczkowych;
  10. wydalanie substancji zbędnych z moczem, kałem.

Czynności i budowa komórki.

Wszystkie tkanki, narządy, układy w organizmie człowieka utworzone są z podstawowych jednostek czynnościowych – komórek-podstawowy element strukturalny i czynnościowym organizmow. Są one zbudowane z cytoplazmy i struktur cytoplazmatycznych oraz jądra komórkowego.

Do struktur cytoplazmatycznych zaliczamy: błonę komórkową, siateczkę śródplazmatyczną, rybosomy, aparat Golgiego, mitochondria, lizosomy.

Makroelementy -pierwiastki niezbędne do zycia,maja największy udział w budowie organizmu, sa to pierwiastki biogenne C,H,O,N,S,P-fofor.                                                                                         Węgiel, tlen, wodór-pod.składniki prawie wszystkich zw.org.                                                            Azot- składniki białek, kw nukleinowych,witmin,barwnikow,hormonow wzrostu, przenosnikow energii.                                                                                                                                               Fosfor-składnik budulcowy kości i zębów, składnik ATP i kwasów nukleinowych, niektórych białek.            Siarka-składnik aminokwasów a zatem białek budulcowych enzymow i hormonow.                            Magnez- składnik kości zębów mięśni                                                                                                Wapn- składnik budulcowy kosci zebow niezbędny do funkcjonowania układu nerwowego,miesni,czynnik krzepnięcia krwi                                                                                               Sód-kontrola równowagi wodno-elektrolitowej organizmu, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania mięśni i nerwów utrzymuje prawidłowe ciśnienie osmotyczne krwi.

Mikroelementy- pierwiastki, których udział w budowie organizmu jest nieznaczny, czasem sladowy sa to np. zelazo,jod,fluor,miedz,cynk,kobalt.                                                                                           Żelazo-udział w procesie oddychania kom, cytochromow i hemoglobiny, miglobiny, katalizator systemu chlorofili                                                                                                                                   Jod-skladnik hormonu tyroksyny i trójjodotyroniny                                                                                   Fluor-składnik kości szkliwa chroni przed próchnica                                                                        Cynk-składnik enzymów ,bierze udział w trawieniu białek, niezbędny do funkcjonowania układu odpornościowego ,konieczny do syntezy związków regulujących wzrost, składnik insuliny.           Kobalt- składnik wit B12 niezbednej do wytwarzania czerwonych krwinek.

Sole mineralne organizmu- funkcja s trukturalna (budulcowa), podporowe,osmotyczne i buforujące -utrzymują ciśnienie osmotyczne i stężenie jonów wodorowych w roztworach komórkowych i pozakomórkowych, niektóre wchodzą w skład enzymów.

Funkcje białek- BUDULCOWA KATALITYCZNA , TRANSPORTOWA- bialka blonowe transport sub do kom i z kom, hemoglobina-umozliwia przenoszenie tlenu na duże odleglosci ,REGULATOROWA, ODPORNOŚCIOWA,  LOKOMOTORYCZNA -kurczliwosc białek (aktyny miozyny) w mięśniach. Podział białek ze względu na kształt cząsteczki:                                                                                                                                        - FIBRYLARNE włókienkowe-trwala struktura,nierozp w wodzie np. keratyna,miozyna,kolagen,aktyna,elastyna.                                                                                                 - GLOBULARNE sferyczne- rozp w wodzie np.enzymy,białka odpornościowe,albuminy, globuliny osocza,histony. Błona komórkowa: - oddziela komórkę od środowiska, dzieli jej wnętrze na obszary o zróżnicowanych funkcjach; - wydzielanie produktów metabolizm komórki do środowiska (egzocytoza) i pobieraniu makrocząsteczek do komórki (endocytoza); -uczestnictwo w biernym lub czynnym, selektywnym transporcie jonów i substancji nie jonowych; - przekazywanie sygnałów ze środowiska do innych okolic komórki; - przenoszenie sygnałów do innych komórek; - oddziaływanie międzykomórkowe; Jądro komórkowe - w okresach między podziałami komórki jądro komórkowe stanowia chromosomy zwinięte, ściśle do siebie przylegające. U człowieka 23 pary chromosomów; 22 pary chromosomów somatycznych i 1 para płciowych. Łącznie w każdej komórce 46 chromosomów.
- nici chromatynowe zbudowane są z białek jądrowych i łańcuchów kwasów deoksyrybonukleinowych tworzących podwójną nić DNA.                                                                        - replikacja łańcucha DNA - każdy łańcuch DNA stanowi matrycę, na której zachodzi synteza komplementarnego łańcucha DNA; zawiera material genetyczny i przekazuje kom potomnym –w nim zachodzi 1 etap ekspresji genów (transkypcja) –synteza rRNA w jąderku.

Zasady azotowe - PIRYMIDYNY 1pierścieniowe- cytozyna (DNA,RNA) -tymina (tylko DNA) -uracyl tylko (RNA); PURYNY  2pierścieniowe -guanina (DNA, RNA) -adenina (DNA, RNA).

Po podziale komórki jądra komórek potomnych zawierają nici chromatynowe o takiej samej sekwencji zasad jak jądra komórek macierzystych.

- transkrypcja - w tym procesie powstają w jądrze komorkowym prekursory mRNA, tRNA,

W jądrze komórkowym na łańcuchach DNA syntetyzowane są 3 rodzaje RNA:

*matrycowy - mRNA - o dużej cząsteczce zawierającej od kilkuset do kilku tysięcy nukleotydów;*transportujący - tRNA - o mniejszej cząsteczce zbudowanej z 75 - 85 nukleotydów;*rybosomalny - rRna.                                                                                                            - w jadrze widoczne są struktury zwane jąderkami - są to skupiska kwasów rybonukleinowych - RNA, zsyntetyzowanych w jądrach i chwilowo tam zmagazynowanych, do czasu ich przesunięcia do cytoplazmy. Rybosomy- zachodzą biosynteza bialek

siateczka śródplazmatyczna

gładka (bezziarnista)

- zachodzi biosynteza i magazynowanie niektórych związków przede wszystkim tłuszczów, polimeryzacji glukozy i tworzenie się ziarnistości glikogenu;

- w komórkach kory nadnerczy, jajników, jąder odbywa się w obrębie błon gładkich biosynteza hormonów steroidowych;

-w komórkach wątroby odkładają się ziarna glikogenu,

-w komórkach mięśniowych poprzecznie prążkowanych gromadzą się jony wapnia.

-wyspecjalizowana w detoksykacji niszczeniu substancji toksycznych

szorstka (ziarnista) - na zewnętrznej powierzchni tej błony skierowanej do cytoplazmy znajdują się ziarnistości - rybosomy. W rybosomach zachodzi proces translacji, syntezy łańcuchów polipeptydowych.

Lizosomy - struktury wewnątrz, których znajdują się enzymy hydrolityczne trawiacze białka; kwasy nukleinowe, węglowodany. - tu zachodzi proces trawienia cząsteczek wchłoniętych na drodze fagocytozy i pinocytozy;- endocytoza obejmuje dwa procesy: fagocytozę, pinocytozę; i degradacje zużytych organelli produkty opadowe np. zużyte białka

a) FAGOCYTOZA - większe fragmenty obcych komórek lub mikroorganizmów zostają otoczone błoną komórkową i są wciągane do wnętrz komórki, gdzie tworzą wakuole, do których docierają lizosomy zawierające enzymy. Sfagocytowane fragmenty ulegają strawieniu w obrębie wakuoli.

b) PINOCYTOZA - dotyczy cząsteczek związków chemicznych, które przyczepiają się do zewnętrznej powierzchni błony komórkowej. W tym miejscu błona ulega zagłębieniu aż do wytworzenia się wakuoli. Cząsteczki te sa trawione przez enzymy w lizosomach, a produkty końcowe przechodzą do cytoplazmy.

- EGZOCYTOZA- substancje wytworzone przez komórki gruczołów wydzielania zewnętrznego i wewnętrznego, są przejściowo magazynowane w pęcherzykach otoczonych błoną.

W czasie pobudzenia komórki dochodzi do zetknięcia się pęcherzyków z powierzchnią wewnętrzną błony komórkowej. W tym miejscu następuje jednoczesne pęknięcie błony komórkowej i błony pęcherzyków. Treść wypełniająca pęcherzyki zostaje usunięta na zewnątrz. Puste pęcherzyki zamykają się i są wciągane do wnętrza komórki, gdzie mogą się ponownie napełnić.

Mitochondria

- Budowa: błona zewnętrzna, wewnętrzna, grzebień, macierz, ziarenko mitochondrialne

- posiadają podwójną błonę - zewnętrzną i wewnętrzną (silnie pofałdowana, tworzy grzebień);

- w obrębie błon znajdują się wszystkie enzymy cyklu kwasu cytrynowego, enzymy łańcucha oddechowego, enzym MAO;

- są strukturami komórki, w których głównie wytwarzana jest energia-ATP w procesie oddychania komórkowego

- w obrębie mitochondriów syntetyzowane są adenozynotrifosforany - ATP.

Cechy-typ przemian KATABOLICZNY proces biochem oddychanie kom; Zasadnicze substraty glukoza i tlen; Zasadnicze produkty CO2 i woda; Źródło ATP fosforylacja oksydacyjna.

Aparat Golgiego

- wewnątrzkomórkowy system błon, w którym zachodzi większość potranslacyjnych modyfikacji białek do form ostatecznych;

Cytoszkielet

- wewnątrzkomórkowy system białkowych struktur zapewniający przestrzenną i dynamiczną organizację cytoplazmy;

M - nadaje komórkom określony kształt, odgrywa podstawową rolę w wewnątrzkomórkowym transporcie organelli (np. pęcherzyków wydzielniczych, mitochondriów, plastydów),

w ruchu cytoplazmy i całych komórek; wyróżnia się 2 gł. typy struktur tworzących cytoszkielet: filamenty (włókienka) i mikrotubule.

Zaprogramowana śmierć komórki - apoptoza . Dochodzi do ekspresji określonej grupy genów i zwiększenia aktywności innych enzymów komórkowych. Komórki podlegające apoptozie są szybko usuwane przez komórki żerne wędrujące w tkankach i pożerające, czyli fagocytujące martwe komórki.

Miejsce występowania DNA- jądro, mitochondria chloroplasty RNA-jadro cytoplazma mitochondria rybosomy.

Transport przez błonę komórkową.

Zależy od:

- masy cząsteczki;

- właściwości, średnicy ładunku elektycznego cząsteczek związków chemicznych.

TRANSPORTY

- BIERNY DYFUZJA-zgodny z gradientem stężeń- zachodzi dzięki różnicy stężeń transportowanej substancji po obu stronach błony, nie wymaga nakładu energii, zachodzi w dwu warstwie lipidowej błony.

np. cząsteczki rozpuszczalne w tłuszczach przenikają przez warstwy fosfolipidowe błony komórkowej w obu kierunkach, bez względu na ich średnicę, woda, mocznik, tlen, CO2, osmoza-sacharoza.

takie właściwości mają cząsteczki wody, dwutlenku węgle, kwasy tłuszczowe, steroidy, rozpuszczalni organiczne (alkohole, etery);

cząsteczki dyfundują zgodzeni z gradientem stężeń, przenikają przez błonę komórkową zawsze od strony większego stężenia do mniejszego.

-BIERNY WSPOMAGAJĄCY- zgodnie z gradientem stężeń-

transport błonowy, w którym dodatkowy czynnik wspomaga dyfuzję zgodnie z gradientem stężeń;

dodatkowym czynnikiem może być m.in. ujemny ładunek elektryczny wewnątrz komórki, ułatwiający dokomórkową dyfuzję jonów o dodatnim ładunku elektrycznym;

transpotret nośnikowy: permeaza (uniport). D-heksoza, Mocznik.

-AKTYWNY- wbrew gradientowi stężeń – wymaga dostarczenia energii z hydrolizy ATP, niezbędne sa białkowe przenośniki np. pompa sodowo-potasowa (wyrzuca na zew kom jony Na a do cytoplazmy wtłacza jony K;

związki nierozpuszczalne w tłuszczach są aktywni transportowane przez białka nośnikowe, tworząc z nimi nietrwałe kompleksy;

Po przeniesieniu cząsteczek połączonych z białkiem nośnikowym przez błonę komórkową kompleks rozpada się, uwalniając cząsteczki do cytoplazmy.

W ten sposób przenoszone są cząsteczki monosacharydów, aminokwasów.

Ułatwiona dyfuzja i transport aktywny wymagają:

- zużycia energii, która czerpana jest z rozpadu ATP.

Antyport jednoczesne przenoszenie prze białko nośnikowe cząsteczek dwóch różnych substancji chemicznych, jednych na zewnątrz i drugich do wewnątrz komórki.

Występuje w błonach komórkowych neuronów, komórek mięśniowych.

Uniport przeniesienie cząsteczek jednej substancji chemicznej przez białko nośnikowe do komórki.

Komunikacja/oddziaływanie między komórkami:

poprzez połączenia szczelinowate pomiędzy błonami sąsiadujących komórek zwane koneksonami np. komórki mięśniowe poprzecznie prążkowane mięśnia sercowego;

*droga humoralna - przenoszenie informacji w postaci substancji chemicznych przez płyn zewnątrzkomórkowy i ustrojowe;                                                                                                                -komunikacja autokrynna  - w tej samej komórce;                                                                                     -komunikacja endokrynna - wydzielanie substancji chemicznych przez komórki jednego narządu do krążących płynów ustrojowych, oddziałujących tą drogą na metabolizm innych odległych narządów      -komunikacja parakrynna - działanie substancji chemicznych poprzez płyn zewnątrzkomórkowy na sąsiednie komórki.                                                                                                                              * droga nerwowa za pomocą neurotransmiterów (acetylocholina, adrenalina, noradrenalina) uwalnianych z komórki nerwowej do przestrzeni Przekaźniki wydzielania miejscowego: pochodne kwasu arachidonowego (prostaglandyny, trombokany, leukotrieny);cytokiny i czynniki wzrostu oraz tlenek azotu;peptydy (bradykinina);aminy (histamina, serotonina);                                                                                                                         Wytwarzanie tych czynników jest kontrolowane przez UKŁAD NERWOWY I DOKREWNY.

Przekaźniki chemiczne wiążą się z białkami receptorowymi na powierzchni komórki lub z białkami receptorowymi cytoplazmy lub jądra. Receptory komórkowe- Receptory są to struktury białkowe występujące w komórkach:

  1. posiadają zdolność rozpoznawania;
  2. selektywnego wiązania cząsteczki o właściwościach informacyjnych ligandy);
  3. pośredniczą w wywołaniu odpowiednich reakcji w komórce. Cechy receptorów:

wysoka specyficzność i selektywność w stosunku do cząsteczki sygnałowej (liganda);

różnice tkankowe w występowaniu określonych receptorów.

Podział receptorów:

  1. błonowe - ich aktywacja nie wymaga wniknięcia liganda do wnętrza komórki
  2. wewnątrzkomórkowe - rozmieszczone w cytoplazmie, ich aktywacja wymaga przedostania się liganda do wnętrza komórki.

Ligandem są np. hormony, neuroprzekaźniki, wszystkie substancje, które wiążąc się z receptorem mogą pobudzić komórki do odpowiedzi fizjologicznej.

Mechanizm działania przekaźników chemicznych: wiążące się bezpośrednio z kanałami jonowymi i zmieniają ich przewodnictwo np. acetylocholina na cholinergicznym receptorze nikotynowym, noradrenalina na kanały K+ w sercu;hormony tarczycy, hormony steroidowe, i niektóre rozpuszczalne w tłuszczach przechodzą do wnętrza komórki i działają na receptory cytoplazmatyczne lub jądrowe. Fizjologia układu nerwowego.

Układ nerwowy składa się z:

  1. ośrodkowego układu nerwowego (mózgowie, rdzeń kręgowy) - CNS
  2. obwodowego układu nerwowego (nerwy, zwoje i splotu nerwowe) – PNS

Funkcjonalnie układ nerwowy dzieli się na:

  1. somatyczny układ nerwowy

unerwiający mięśnie szkieletowe i skórne;

gruczoły skórne i komórki barwnikowe, gdzie górne motoneurony umiejscowione są w korze motorycznej. Odpowiada ona za kontakty ze światem zewnętrznym, kieruje czynnościami na ogół zależnymi od woli organizmu, pozwalając mu w najwłaściwszy sposób możliwie szybko odpowiedzieć na odebrane bodźce. Jest to tzw. układ szybkiego reagowania.

  1. wegetatywny lub autonomiczny układ nerwowy

kontroluje i reguluje funkcje narządów wewnętrznych , nie podlega naszej woli.

Stanowi drogę autonomiczną prowadzącą do narządów trzewnych, czyli struktur głowy, szyi, serca, dróg oddechowych.

Układ nerwowy zbudowany jest z komórek zwanych neuronami oraz komórek glejowych.

Neurony:

  1. ruchowe (odśrodkowe) - pełnią funkcje motoryczne np. wpływają na aktywność komórek mięśniowych, gruczołowych;
  2. czuciowe (dośrodkowe) - pełnią funkcje czuciowe (przekazują CNA informacje o środowisku zewnętrznym);
  3. kojarzeniowe (pośredniczące) - występują pomiędzy neuronami czuciowymi i ruchowymi.

Część neuronów podlega kontrolo woli (tzn. możemy świadomie wpływać na ich aktywność), część takiej kontroli nie podlega.

Część neuronów wykazuje właściwości pobudzające, część hamujące na sąsiednie komórki.

Rodzaje neuronów (klasy):

  1. …………. - działające za pomocą neuroprzekaźnika jakim jest acetylocholina;
  2. dopaminergiczne - działające za pomocą dopaminy;
  3. GABA - ergiczne - działające za pomocą GABY i noradrenaliny.

Każda klasa przekaźników działa za pomocą różnych neuroprzekaźników. Do neuroprzekaźników należą:

  1. peptydy, aminokwasy;aminy;puryny;acetylocholina;adrenalina, noradrenalina;tlenek azotu.

Typowy neuron zbudowany jest z: ciałko komórki, dendryty - rozgałęzione, liczne, krótsze(przewodzą impulsy nerwowe do ciałka komórkowego), 1akson (neuryt), jądro komórki,

osłonki mielinowe (pełnią funkcję ochrony mehcanicznej i izolatora elektrycznego aksonu).

Aksony w warunkach prawidłowych przewodzą impulsy nerwowe tylko w jednym kierunku - od ciała neuronu do zakończeń aksonu.

Neuroprzekaźniki:

  1. pobudzające

wywołują depolaryzację błony postsynaptycznej, zwaną postsynaptycznym potencjałem pobudzającym (kwas glutaminy, asparginowy, acetylocholina, aminy - dopamina, serotonina, adrenalina);

  1. hamujące

wywołują hyperpolaryzację błony postsynaptycznej zwaną postsynaptycznym potencjałem hamującym (kwas gamma aminomasłowy, glicyna);

Noradrenalina występuje zarówno w synapsach pobudzających jaki i hamujących.

Pobudzenie wywołuje:

  1. potencjał czynnościowy (jeśli komórką docelową jest neuron)
  2. skurcz (w komórce mięśniowej)
  3. wydzielanie (w komórce gruczołowej)

Komórki glejowe:

  1. pełnią funkcje odżywcze wobec neuronów,

uczestniczą w wymianie substancji odżywczych i metabolitów między aksonem i substancją międzykomórkową;

  1. stanowią substancję podporową dla komórek nerwowych;
  2. nie przewodzą impulsów nerwowych;
  3. wychwytują i metabolizują transmitery uwolnione do przestrzeni synaptycznej
  4. dzielą się na neuroglej: olidigendrocyty, astrocyty,ependymocyty w oun i glicocyty oraz neurolemocyty (komórki Schwanna) w oun  i mezoglej.

Rodzaje komórek glejowych:

  1. oligodendrocyty (w CNS) i neurolemocyty (w PNS) - otaczające długie wypustki aksonów.

Kilka warstw błony neurolemocytu owiniętych wokół aksonem tworzy mielinę.

Oligodendrocyty tworzą osłonki mielinowe wokół kilku sąsiednich aksonemów, natomiast neurolemocyty tylko wokół jednego aksonu.

  1. astrocyty

Najliczniejsze, liczne wypustki;

ich główną rolą jest tworzenie bariery krew - mózg między naczyniami włosowatymi a tkanka mózgu. Mogą też kontrolować, jakie substancje wnikają do mózgu z krwi.

  1. mikroglej

Utworzony przez bardzo małe komórki glejowe. Są to komórki układu odpornościowego.

Funkcją ich jest pochłanianie i trawienie obcego materiału, który dostał się do mózgu;

wytwarzanie interleukiny 1(IL-1) - czynnik wywołujący odczyn gorączkowy.

Pojęcia podstawowe:

  1. komórki pobudliwe:
  1. komórki nerwowe - przenoszą impulsy i mogą je modyfikować w zespole komórek;
  2. komórki mięśniowe - na impuls odpowiadają skurczem;
  1. komórka nerwowa - neuron
  2. neuron silnie wyspecjalizowana komórka pochodzenia ektodermalnego, będąca podstawową jednostką strukturalną i funkcjonalną tkanki nerwowej;
  3. zadaniem neuronu jest odbieranie, przetwarzanie, przewodzenie i przekazywanie sygnałów elektr. (impuls fizjol. );
  4. ze względu na pełnione funkcje neurony dzieli się na:

neurony czuciowe (sensoryczne),

neurony ruchowe (motoryczne)

neurony kojarzeniowe (pośredniczące, interneurony);

neurony czuciowe odbierają impulsy nerwowe np. od ciałek zmysłowych skóry wrażliwych na ból, zimno lub gorąco i przekazują je do ośrodkowego układu nerwowego;

neurony ruchowe (motoryczne) odbierają impulsy nerwowe z ośrodkowego układu nerwowego (wysyłane przez komórki nerwowe kojarzeniowe) i doprowadzają je do narządu wykonawczego, czyli efektora (mięsień lub gruczoł);

neurony kojarzeniowe są zlokalizowane w ośrodkowym układzie nerwowym i pośredniczą w przekazywaniu impulsu nerwowego między neuronami czuciowymi i ruchowymi.

Funkcja neuronu:

przekazywanie informacji zakodowanych w postaci impulsów nerwowych.

Cechy żywych komórek: -pobudzenie - zmiana właściwości błony komórkowej lub metabolizmu komórkowego pod wpływem czynników działających z zewnątrz komórki;

Każdy bodziec fizyczny, chemiczny działający w dostatecznie dużym natężeniu na komórki, może wywołać ich pobudzenie.

-pobudliwość - zdolność reagowania na bodźce. Komórki jednych tkanek reagują b. szybko na bodziec, otwieraniem się kanałów jonowych, natomiast zmiana metabolizmu w innych tkankach wymaga dłuższego czasu.

- potencjał spoczynkowy błony komórkowej

Jest to ujemny potencja elektryczny, pomiędzy wnętrzem komórek tkanek pobudliwych a płynem zewnątrzkomórkowym. Ujemny potencjał spoczynkowy wynosi:

  1. wewnątrz neuronu i jego wypustek  -60 do -80mV;
  2. w komórkach mięśniowych poprzecznie prążkowanych -80 do - 90mV.

Błona komórkowa jest spolaryzowana - po stronie wewnętrznej skupione są jony o ładunku ujemnym, po stronie zewnętrznej jony o ładunku dodatnim.

Pompa sodowo – potasowa- Utrzymanie wewnątrz komórek dużego stężenia jonów potasu i małego stężenia jonów Na+ wymaga aktywnego transportu tych kationów przez                    błonę komórkową przeciwko gradientowi stężeń. Enzym transportujący te jony czerpie energię z hydrolizy ATP do ADP. Transport jonów Na+ na zewnątrz błony, K+ z zewnętrznej powierzchni błony do wnętrza komórki.

Optymalna praca pompy sodowo - potasowej wymaga:

  1. stałego dopływu do komórek tlenu, substancji energetycznych (glukozy);
  2. stałej resyntezy ATP do ADP i fosforanu w procesie oddychania komórkowego;
  3. stałego odprowadzania z komórek ostatecznego produktu rozpadu substancji energetycznych - CO2;
  4. odpowiedniego stosunku kationów [Na+] do [K+] w płynie zewnątrzkomórkowym;
  5. odpowiedniej temp. wynoszącej 37C.
  6. potencjał czynnościowy błony komórkowej

Bodziec działający na błonę komórkową neuronu, zmienia jej właściwości, co wywołuje potencjał czynnościowy. Do wnętrza neuronu przez otwierające się kanały dla prądu jonów sodu napływają jony Na+, co powoduje wyrównanie ładunków elektrycznych pomiędzy wnętrzem a otoczeniem. Hipopolaryzacja , hyperpolaryzacja , przewodzenie we włóknach nerwowych, Przewodzenie impulsów we włóknach bezrdzennych , Przewodzenie impulsów we włóknach rdzennych

-Synapsa nerwowa: budowa, rodzaje synaps nerwowych, synapsa chemiczna, sprężenie elektrowydzielnicze, neurotransmitery i neuromodulatory.

Neurony kontaktują się między sobą za pośrednictwem struktur zwanych synapsami.

Synapsa - miejsce stykania się ze sobą błony komórkowej zakończenia aksonu z błona komórkową drugiej komórki. Błona komórkowa neuronu przekazująca impuls - błona presynaptyczna;

błona komórkowa neuronu odbierającego impuls - błona postsynaptyczna.

Przekaźnictwo synaptyczne w układzie nerwowym jest procesem umożliwiającym komunikowanie się komórek nerwowych miedzy sobą oraz z komórkami mięśniowymi i gruczołowymi.

Przekaźnictwo synaptyczne przedstawić można w 4 etapach:

  1. synteza i magazynowanie neuroprzekaźników;
  2. uwalnianie neuroprzekaźników do szczeliny synaptycznej;
  3. aktywacja receptora w błonie postsynaptycznej;
  4. zakończenie działania przekaźnika.

Rodzaje synaps:

  1. pobudzające
  2. hamujące

Transmittery synaptyczne - związki o małej cząsteczce np. tlenek azotu - NO.

Modulatory synaptyczne - związki o większej cząsteczce m.in. kilkadziesiąt peptydów.

Uwolnione z zakończeń nerwowych oddziałują na błonę postsynaptyczną i presynaptyczną.

Zmieniają właściwości błon komórkowych, wzmacniając lub tłumiąc działanie transmiterów.

Poza peptydami także adenozynotrifosforamy i prostaglandyny modulują przewodnictwo synaptyczne, mechanizm ich uwalniania i działania jest odmienny w porównaniu z peptydami.

Transmittery pobudzające - transmitery chemiczne depolaryzujące błonę postsynaptyczną. Zaliczamy: acetylocholina, aminy(dopamina, noradrenalina, serotonina), adenozyna, aminokwasy pobudzające (sole kwasu asparaginowego, glutaminowego); Transmittery hamujące - postsynaptyczny potencjał hamujący, czyli hyperpolaryzacja błony postsynaptycznej, powstaje pod wpływem transmittera hamującego - kwas gamma - aminomasłowy - GABA.

…..KOMÓRKA MIĘŚNIOWA– miocyty to pojedyncze wielojądzraste komórki ułożone równolegle, otoczone błoną – sarkolemmą, wypłenione sarkoplazmą.

Długośc miocytów dochodzi do 50cm. Cehcą charakterystyczną kom jest naprzemienne występowanie na całej długości ciemnego i jasnego prążkowania. Naprzemienne prążkowanie występuje dzięki obecności miofibryli – włókienek mięśniowych, które mają fragmenty jasne i ciemne. Wewnątrz włókienek znajdują się białka tzw kurczliwe w postaci niteczek. Wyróżniamy dwa rodzaje nitek grube i cienkie. Białka kurczliwe tworzą włokna cienkie i grube. Grube utworzone przez miozynę, a cienkie przez aktynę, propomiozynę i troponinę – znajdują się one w liniach Z.

SARKOMER – fragment miofibryli, który obejmuje cały prażek A i dwie połówki znajdujące się po obu stronach A. jasne odcinki po obu stronach prązkowania Z zawierają jasne nici aktyny a ciemne miozynę.Sarkomer w rozkurczu i skurczu

Rozkurcz – podczas rozkurczu nitki aktyny wysuwają się spomiędzy nitek miozyny.Skurcz – podczas skurczu grubość nitek cienkich i grubych nie zmienia się, długość nitek aktyny i miozyny też się nie zmienia, ale długość sarkomeru ulega zmnejzzniu.

Nitki tworzą wiązania poprzeczne, które przy skurczu ulegają rozerwaniu, przy rozkurczu ulegają odtworzeniu,

Miozyna

Proces skurczu

Energia czerpana z ATP, źródlem ATP jest rozkład glukozy w mięśniach i przemiania fosfokeratyny.

Komórki mięśniowe podział

  1. poprzecznie prązkowane

Elementy morfotyczne krwi: leukocyty, erytrocyty, płytki krwi i trombocyty.

Wytwarzane są narządytj szpik kostny, sledziona, grasica.

Krew to płynna tkanka ustroju, od innych tkanek oddzielona jest nabłonkiem.

Objetność krwi człowieka dorosłego wynosi 6-8% masy ciała.

Elementy morfotyczne krwi stanowią do 50% objętości krwi pełnej. Przeważają erytrocyty. Leukocyty i płytki krwi tylko 1% stanowią wszystkich elelmentó morfotycznych.

Hematokryt –stosunek objętości elementów morf do całej obj krwi.

Funkcje krwi: transport tleni z pęcherzyków płucnych do tkanek, transport CO 2 z tkanek do płuc, transporty związków energetycznych i budulcowych które są wchłaniane w przewodzie pokarmowym, wydalanie produktów przemiany materii do nerek, płuc i do skopry w celu pozbycia się ich, transport hormonów, witamin, mikroelementów, utrzymywanie równowagi kwasowo zasadowej, utrzymywanie ciśnienia osmotycznego, regulacja temperatury, obrona przezd zakażeniami, udzial w procesie krzepnięcia.

Erytrocyty krwinki czerwone. Jest ich najwięcej. Kształt dwuwklęsłego dysku, żyją ok. 120dni, potem ulega rozkładawi w śledzionie lub wątrobie. Metabolizm bardzo uproszczony zachodzi glikoliza, która dostarcza energii ATP. Głównym składnikiem erytrocytójest hemoglobina, która odpowiedzialna jest za transport tlenu, zbud z 4 podjednostek (2 alfa i 2 beta) rozpad hemoglobiny zachodzi w….???.

Hematopoeza to różnicowanie się komórek.

Leukocyty- Ich norma wynosi (4-10) x 10 9 /l : granulocyty, monocyty i limfocyty. Największa część leukocytów stanowią granulocyty. Powstają w szpiku czerwonym, dziela się na: obojętnochłonne, kwasochłonne i zasadochłonne.  Funkcje obojętnochłonnych:  udział w procesach odpornościowych,w  niszczeniu antygenów, ich ilośc rośnie w przypadku zakażeń. Kwasochłonne: owstają w szpiku, mają zdplność fagocytowania antygenów, ich ilość wzrasta w stanach zapalnych i alergicznych. Zasadochłonne, wydzielają heparynę, biorą udział w procesie krzepnięcia. Zapobiegaja postwqanaiiu skrzepów w obrebie zapalnych miejsc.

Monocyty-przepbrażaja się w tzw makrofagi tkankowe. Funkcje: udział w procesach odpornościowych, w procesach krzepnięcia i w procesach fibrynolizy, odpowiedzialna z  wytwarzanie czynników wzrostowych i wydzielaniu interleukiny która aktywuje limfocyty T. wytwarzają interferon. Powstaja w szpiku czer, w grasicy, sledzionioe w węzłach chłonnych w błonach śluzowych żołądka, uczestnicza w procesach immunologicznych, niszcza antygeny wytrwazraą przeciwciała i limfocyty. Dzielą się na limfocyty T- grasicozalezne, stanowią ok. 70% wszystkich limfocytów, uczestniczą w mechanizmach odporności komórkowej. Wydzielają cytokiny aktywujące limfocyty B. limfocyty B powstaja w szpiku stanowią 15% wszystkich limfocytów syntetyzują immunoglobuliny. Uczestnicza w odporności humoralnej. Limfocyty NK niszcza komórki w których rozwijaja się wirusy, nowotworowe, wytwrzaja białka które uszkadzaja inne komórki.

Trombocyty powst w szpiku, rozpad w śledzionie, zdolnośc przylegania do ścian uszkodzone naczynia krwionośnego, do wzajmnegi przylegania do siebie. Wydzielają różne związki chemiczne o róznym działaniu. Osocze przezroczysta płynna część zawiera białko lipidy, związki ??nieorganiczne??.skład osocza woda 90-92%, białka, frakcje osocza-fibrynogen uczestniczy w procesie krzepniecia.

Grupy krwi: A B AB i 0.

Lipidy osocza ich zawartość to 0,5-08 g/dm dzieli się je na: kwasy tłuszczowe, trójglicerydy, fosfolipidy, cholesterol, estry cholesterolu, hormony steroidowe, witaminy rozpuszczalnew  tluszczach. Z wyj kw tł wszytkie lipidy sa traportoowanie w połączeniu z białkami jako tzw glikolipidy.  Frakcje lipidowe osocza: chylomikromy, ich synteza zachodzi w jelicie a rola to transport lipidów pokarmowych z jelita do tkanej obwodowych. Transportuja trójglicerydy. VLDL-glikoprtteiny o bardzo małej gęstości  ich synteza w wątrobie zachodzi, transportują  trójglicerydy. NDL powstaje w osoczu transportuje choletsreol do tkanek, HTL glikoproteid powstaje w wątrobie, transportuje cholesterol z takenk do wątroby.

Homeostaza –równowaga organizmu.

KREW jest to rodzaj tkanki łącznej krążącej w naczyniach krwionośnych (układ krwionośny zamkniety) lub w jamie ciała ( układ krwionośny otwarty ). Jako jedyna (wraz z limfą ) występuje w stanie płynnym. Zawiera płynne osocze (stanowi ono ok. 55-60% zawartości krwi) oraz elementy morfotyczne, czyli krwinki czerwone (erytrocyty) i białe (leukocyty) oraz płytki krwi (trombocyty). funkcje: rozprowadza po organizmie tlen (z pęcherzyków płucnych  do tkanek), a odprowadza do płuc dwutlenek węgla , rozprowadza po organizmie substancje odżywcze oraz witaminy i hormony , odprowadza do narządów wydalniczych ( nerki , płuca, gruczoły potowe ) substancje zbędne bądź szkodliwe, bierze udział w obronie organizmu, zapewnia możliwość regulacji termicznej , buforuje (zapewnia w pewnych granicach stałe pH które jest rowne 7,4), stanowi ważny czynnik w utrzymaniu homeostazy . Objętość krwi to 6-8% masy ciala u dorosłych.

OSOCZE KRWI to płyn składający się przede wszystkim z wody , transportujący cząsteczki niezbędne komórkom ( elektrolity , białka , składniki odżywcze), ale również produkty ich przemiany materii . Ma zdolność krzepnięcia. Jest jednym z głównych składników krwi . Białka osocza pełnią różne funkcje: równowaga kwasowo - zasadowa, ciśnienie osmotyczne , lepkość osocza, obronność organizmu , a w przypadku głodu są źródłem aminokwasów dla komórek. Bialka osocza krwi to: albuminy, globuliny, fibrynogen. Albuminy uczestniczą głównie w utrzymaniu ciśnienia onkotycznego we krwi. Naruszenie poziomu albumin w osoczu zakłóca wszystkie procesy związane z filtracją i przenikaniem wody przez ściany naczyń krwionośnych, zakłóca więc powstawanie moczu , płynu zewnątrzkomórkowego i chłonki . Globuliny - odpowiedzialne są za mechanizmy odpornosciowe oraz wiążą tłuszcze i glukozę.dzielimy je na: α -globuliny (alfa) i β -globuliny (beta) - transport kwasów tłuszczowych i hormonów sterydowych, produkowane w wątrobie oraz na γ -globuliny (gamma) czyli immunoglobuliny . Globuliny γ (gamma) dzielą się na cztery frakcje:IgG - najważniejsze w walce z infekcją; warunkują odporność, IgA - obecne we wszystkich wydzielinach; chronią śluzówki, IgM - jako pierwsze pojawiają się w czasie choroby, IgE - ich ilość rośnie w odpowiedzi na alergen, a także w zakażeniach pasożytniczych. Oprocz tych bialek w sklad osocza wchodzi jeszcze glukoza, kwasy tluszczowe wolne, aminokwasy, lipoproteiny.

ERYTROCYTY - krwinka czerwona- jeden z podstawowych morfotycznych składników krwi . Głównym zadaniem erytrocytów jest przenoszenie tlenu i dwutlenku węgla , co jest możliwe dzięki obecności w nim czerwonego barwnika hemoglobiny , który ma zdolność do nietrwałego wiązania tlenu i przechodzenia w oksyhemoglobinę. Zdrowy młody mężczyzna ma około 5,4 mln/mm 3 erytrocytów w krwi obwodowej, kobieta około 4,5 mln/mm 3 , natomiast noworodek około 7 mln/mm 3 . Ilość erytrocytów w organizmie człowieka może się zmieniać - zależy to m.in. od miejsca, w którym się człowiek znajduję i ciśnienia jakie tam panuje.Prawidłowy erytrocyt ludzki jest okrągłą, dwuwklęsłą w środku komórką o średnicy 6-9 μm .Erytrocyty nie mogą pełnić normalnych funkcji komórkowych, nie mają też mechanizmu, który mógłby naprawiać powstające w nich z czasem uszkodzenia, dlatego też giną po kilku miesiącach (około 120 dni) pożarte w śledzionie . Organizm musi zatem nieustannie produkować nowe erytrocyty, które stopniowo zastępują te, które uległy rozpadowi. Wszystkie komórki krwi są wytwarzane w szpiku kostnym , gąbczastej tkance znajdującej się wewnątrz kości w procesie erytropoezy z komórek macierzystych erytrocytów, tzw. erytroblastów . Krwinki czerwone tworzą (wraz z osoczem ) krew.

Leukocyt - inaczej krwinka biała, to komórkowy składnik krwi . Leukocyty są stosunkowo duże, niemal bezbarwne i mniej liczne od erytrocytów .naleza do nich: granulocyty, monocyty, limfocyty. Ich zadaniem jest ochrona organizmu przed patogenami takimi jak wirusy i bakterie . ich liczba waha się od 6-9 tys./mm 3 , są większe od krwinek czerwonych, w ich komórkach występuje jądro (mają swój własny metabolizm i możliwość podziału), u dużej części krwinek białych ( granulocyty ) w cytoplazmie występuje charakterystyczna ziarnistość (są to lizosomy , które zawierają enzymy ). Leukocyty są podstawowym elementem układu odpornościowego . Ich funkcja odpornościowa jest realizowana przez: fagocytozę (pochłanianie, trawienie komórek drobnoustrojów oraz martwych krwinek czerwonych przez część krwinek białych), odporność swoistą (przeciwciała).

Trombocyty - płytki krwi, które jednak nie zawierają jądra komórkowego.   Są to dyskowate struktury, mniejsze od pozostałych komórkowych składników krwi człowieka, otoczone błoną komórkową fragmenty cytoplazmy . Zawierają szereg ziarnistości odpowiedzialnych za proces inicjacji krzepnięcia , fibrynolizy i skurczu naczyń krwionośnych. Płytki krwi nie przypominają ani białych krwinek ( leukocytów ), ani czerwonych krwinek ( erytrocytów ). Norma płytek krwi u (dorosłego) człowieka wynosi 150-300 tys./mm³ krwi.

HEMATOKRYT (liczba hematokrytowa) jest to stosunek objętości krwinek czerwonych do całkowitej objętości krwi . Wyrażany zwykle w procentach lub w tzw. frakcji objętości . Prawidłowe wskaźniki: dla kobiet: 37-47%, dla mężczyzn: 42-52%, dla niemowląt i dzieci: 30-40%. Spadek poziomu hematokrytu może świadczyć o przewodnieniu albo niedokrwistości (np. białaczka ), natomiast zwiększenie następuje w nadkrwistości (np. czerwienica ). Podwyższony poziom świadczy najczęściej o odwodnieniu lub jest wynikiem nadprodukcji erytrocytów.

CZYNNIK RH wraz z grupą krwi układu A,B,0 jest elementem określającym zgodność różnych rodzajów krwi przy jej przetaczaniu. Oprócz tego czynnik Rh odgrywa pewną rolę w występowaniu niektórych chorób u dzieci, jeżeli istnieje niezgodność w zakresie tego czynnika między matką a płodem.

GRUPY KRWI — to pewne zestawy antygenów , czyli cząsteczek powodujących gwałtowną odpowiedź układu odpornościowego , które występują na powierzchni czerwonych krwinek . Ludzie którzy maja grupe krwi A w osoczu posiadaja przeciwcailo przeciwko antygenowi B, ludzie w grupa krwi B w otoczce maja antygen B a w osoczu przeciwcailo przeciwko antygenowi A., ludzie w grupy AB nie posiadaja przeciwciała i dlatego sa uniwersalnymi dawcami, ludzie z grupy zero nie maja antygenu A, B sa dlatego uniwersalnymi biorcami.

KRZEPNIĘCIE KRWI –to naturalny, fizjologiczny proces zapobiegający utracie krwi w wyniku uszkodzeń naczyń krwionośnych . Istotą krzepnięcia krwi jest przejście rozpuszczonego w osoczu fibrynogenu w sieć przestrzenną skrzepu ( fibryny ) pod wpływem trombiny . Krzepnięcie krwi jest jednym z mechanizmów obronnych organizmu w wypadku przerwania ciągłości skóry . Zaburzenia krzepnięcia krwi mogą polegać na: niedostatecznym krzepnięciu krwi - skutkiem jest krwotok i niekiedy wykrwawienie, nadmiernym krzepnięciu krwi - skutkiem jest powstawanie zakrzepów . W procesie krzepniecia krwi uczestnicza naczynia krwionośne, tkanki plytki krwi, czynniki osoczowe, opowiedzialne za koncowy etap krzepniecia czyli przekształcenia fibrynogenu w fibryne. Etapy: nastepuje uszkodzenie śródbłonka naczyn co powoduje obkurczenie naczynia, nasteonie zmniejszenie przepływu krwi, uszkodzenie naczynia powoduje ze wlokna kolagenu sa odsłonięte, plytki krwi gromadza się wokół układu kolagenu z miejscem uszkodzenia i przylegaja do tanek, z plytek uwalniaja się  adrenalina, noradrenalina, serotonina, które odpowiedzialne sa za obkurczanie naczynia, skrzep jest wynikiem przekształcenia fibrynogenu w nierozpuszczalna fibryne tzw. Włóknik. Czynnik X (to czynnik krzepniecia krwi)jest wew i zewpochodny, prowadzi do wytworzenia z protrombiny-trombiny, trombina aktywuje przekształcenie fibrynogenu w nierozpuszczalna fibryne, w procesie krzepnięcia niezbędne sa jony wapnia i Wit.K, inhibitorem procesu krzpenicia jest heparyna. Podczas krzepnica krwi zachodzi proces zwany fibrynoliza polega na rozpuszczaniu skrzepu który się wytworzyl a nastepnie zlikwidowaniu go. W m iare gojenia się rany pojawia się skrzep- za ten proces odpowiedzialny jest enzym plazmina który powstaje z plazminogenu.

FIBRYNOLIZA rozpuszczanie włóknika pod wpływem enzymatycznego działania plazminy i tym samym rozpuszczanie skrzepu krwi. Nadmiernie nasilona fibrynoliza może być przyczyną skazy krwotocznej fibrynolitycznej.

NURON j est podstawową jednostką układu nerwowego. Różni sie od innych komórek zdolnością przekazywania informacji. Neuron składa się z ciała komórkowego i wypustek: mnogich, krótkich i rozgałęzionych zwanych dendrytami, pojedyńczych długich zwanych aksonami. Wewnątrz centralnego systemu nerwowego neuryt jest otoczony przez nie nerwowe komórki zwane glejowymi a poza centralnym układem nerwowym jest otoczony komórkami Schwanna.Ciało komórki neuronu odgrywa ważną rolę w utrzymywaniu procesów metabolitycznych i wzrostowych; neuron ma mitochondriom, jadro z jąderkiem mikrofibrylle i mikrotubule, cytoplazma przemieszcza się w kierunku aksonu, sygnaly odbierane sa przez dendryty i przekazywane dalej przez aksony.

POTENCIAL SPOCZYNKOWY to różnica napięcia między obu stronami błony plazmatycznej niepobudzonej komórki pobudliwej. Wszystkie napięcia na błonie wyraża jako stosunek potencjału wnętrza komórki do potencjału po stronie zewnętrznej. Potencjały spoczynkowe mają wartości ujemne. Powstanie potencjału spoczynkowego jest spowodowane przede wszystkim tendencją jonów potasu do przepływania zgodnie z gradientem stężenia tych jonów z wnętrza za zewnątrz błony komórkowej .

SYNAPSA NERWOWA to miejsce komunikacji błony kończącej akson z błoną komórkową drugiej komórki — nerwowej lub np. mięśniowej. Impuls nerwowy zostaje przeniesiony z jednej komórki na drugą przy udziale substancji o charakterze neurohormonu — mediatora synaptycznego (synapsy chemiczne) lub na drodze impulsu elektrycznego (synapsy elektryczne). Wyróżnia się synapsy nerwowo-nerwowe, nerwowo-mięśniowe i nerwowo-gruczołowe. Połączenia synaptyczne: nerwowo-nerwowe — połączenie między dwiema komórkami nerwowymi; nerwowo-mięśniowe — połączenie między komórką nerwową i mięśniową; nerwowo-gruczołowe — połączenie między komórką nerwową i gruczołową;

TKANKA MIESNIOWA składa się z włókien mięśniowych, zbudowanych z miocytów (zespołów komórek mięśniowych), posiadających zdolność do aktywnego kurczenia się. Rodzaje tkanki mieśniowej: mięsień poprzecznie prążkowany , mięsień gładki , mięsień sercowy . Miocyty to kom wielojadrowe ułożone rownolegle i otoczone blona i wypelnione sa sarkoplazma, ich d siega 50cm. Wszystkie miesnie działają w podobny sposób, charakterystyczna cecha kom mięśniowych jest wystepowanie na calej długości włókien kurczliwych miofibryli-posiadaja odcienie ciemniejsze (anizotropowe A z aktyny) i jasniejsze (izotropowe I z miozyny). W obrebie miofibryli wyroznia się 2 rodzaje nitek białkowych tzw. Grubych i cienkich, nitki grube utworzone sa przez bialko-miozyne, a cienkie przez Ateny, tropomiozeyne. Jednostka miofibryli jest sarkomer, obejmuje caly prazek A i dwie polowki prążków I, znajduja się po obu stronach prażka A. Tkanka mięśniowa nie ma własnej substancji międzykomórkowej, a elementy mięśniowe połączone są ze sobą za pomocą tkanki łącznej wiotkiej. Pomimo obecności w komórkach mięśniowych jądra komórkowego oraz pewnej zdolności do podziału, ubytki w tkance mięśniowej tylko w niewielkim stopniu są uzupełniane w wyniku podziału nieuszkodzonych komórek . Najczęściej zostają one zastąpione tkanką łączną tworzącą w tym miejscu bliznę .

SKURCZ MIĘŚNIA, zmiana długości lub napięcia mięśnia, wywierająca siłę mech. na miejsca przyczepu mięśnia lub wokół narządu otoczonego przez. Skutek skurczu to usuwanie nitek aktyny(bialko mięśniowe) pomiedzy nitki miozyny (bialko mięśniowe). Blona sarkomeru zmniejsza się w skutek skurczu miesnia. Energia do skurczu jest czerpana z ATP który powstal z rropzadu glukozy w glikolizie a także energia może być dostarczana zfosfokreatyny, skurcz jest inicjowany przez impuls nerwowy, do skurczu potrzebne sa jony CA. Jony wapnia zapoczątkowują przesuwanie się względem siebie 2 rodzajów białkowych nitek (tzw. filamentów) aktyny i miozyny , tworzących włókienka (miofibryle).

FAZY CYLKU SERCA: 1-skurcz przedsionkowy, kerw jest wypychana przez zastawki do Komor przy czym zastawki półksiężycowate sa zamknięte, w komorach wzrasta cisnienie i objętość krwi, skurcz trwa ok. 1/10 sek. 2- skurcz Komor trwa ok. 0,27 sek. Dzieli się na: faze izowolumetryczna-zamykaja się zastawki miedzy przedsionkami a komorami, cisnienie w komorach rosnie oraz rosnie napiecie miesnia sercowego. Oraz faza izotoniczna-gdy cisnienie przerośnie cisnienie rozkurczowe otwieraja się zastawki półksiężycowate i krew napływa do aorty i pnia płucnego.. 3- rokurcz Komor obejmuje okres przedrozkurczowy-gdy ciesnienie w komorach maleje zastawki półksiężycowate się zamykaja i w tym momenci dochodzi do rozkurczu komorowego.. pelen rozkurcz Komor –cofniecie krwi w kierunku Komor, zamkniecie zastawek, krew nie dopłynie do Komor ale onjetosc nie ulega zmianie, krew napływa z zyl do przedsionkow rozkurczonych, gdy cisnienie w komorac opadnie otwieraja się zastawki i czesc krwi wpływa do Komor. Komory powoli wypełniają się. 4- krew swobodnie napływa do Komor przy zamkniętych zastawkach półksiężycowatych.M

MIESNIEŃ SERCOWY zbudowany z kom miesnia przedsionkow o miesni Komor, miedzy nimi sa pierścienie włókniste.komory mięśniowe maja wlokna mięśniowe (miofibryle), które zaqwieraja miozyne, aktyne, tropomiozyne, wyroznia się sarkomery oddzielone linia Z.w miejscu prążków Z sa miejsca styku miocytow, w tych miejscach sa liczne pofaldowania tzw wstawki dzieki czemu jest interakcja miedzy miocytami, tak wiec pobudzenie zachodzi szybko przy udziale miofibryli. Kom układu przewodzącego tez sa w sercu-nie mjaja miofibryliii, maja natomiast duzo glikogenu duzo sarkoplazmy. Komorki te ulegaja rytmicznie pobudzeniu  i tworza rozrusznik. Pobudzenie przebiega jak pobudzenie nerwowo-miesniowe. Przekaźniki to acetylocholina – powoduje zwolnienie akcji serca, noradrenalina i adrenalina które powoduja pobudzenie pracy serca.

Komórki gleju – u kregowocow jest ich 10-50 razy więcej niż neuronow –otaczaja blony neuronow ale nie szczeline bo wypelniona plynem –usuwaja neuromediatoru i skracają czas ich dzialania

Lemocyty (kom Schwanna) i oligodendrocyty- tworza oslonke mielinowa aksonów obwodowych–kom schwanna owijają się wokół aksonu 8-12razy, poj kom.otacza odcinek o dl 0,15do1,5mm –oligodendrocyty mielinizuja aksony w mózgowiu.

Astrocyty –przenosza nadmiar jonow K z przestrzeni miedzykomorkowej do krwi –stanowia zapore zapobiegajaca dyfuzji neuroprzekaźnika poza szczeline synaptyczna –reguluja poziom neuroprzekaźnika –zawieraja glikgen jako zrodlo glukozy dla neuronow –sa istotnym elementem bariery krew-mozg

Mikroglej-najmniejsze komórki gleju zwane neurofogami- wywodza się z makrofagów –pochlaniaja produkty rozpadu tkanki nerwowej –maja zdolność namnażania się i ruchu –blizny tkankowe mózgu-glejoza.

Homestaza; Cis osmotyczne-wywiera wply na cis cis plynne; Fibroblasty- kom macierzyste skory; Jony sodowe wywierają duzy wpływ na cis osmotyczne; Plyny izoosmotyczne musza mieć to samo stężenie plynow wszystkich; ph krwi= 7,2-7,4; Miesnie wytwarzają cieplo krew opuszcza watrobe ma wyzsza temperaturę-termogeneza drzeniowa i bezdrzeniowa- wytwarzają cieplo; blizniete jednojajowe maja te same geny;Jadro-ma otoczke jadrowa znajduja się pory ma kontakt z retikulum endoplazmatycznym szorstkim zawiera info genet.-zakodaowany w DNA informacje o budowie bialek jakie kom jest w stanie wytworzyć. Steruje biosyntezę bialka przekazuje info genet kom potomnych w procesach podzialow. DNA plyn zawiera nici lacza się ze sobą adenina-tymina, guanina cytozyna laczenia: G-C T-A C-G. Replikacja czyli powielanie DNA odtwarzanie takiego samego; DNA ma kod genetyczny  mowi o synstezie bialek, bialko zbudowane jest z aminokwasow-20; mRNA fragment nukleotydów powstaje na matrycy DNA jendno niciowe, zamiast tyminy ma URACYL; Genow w komórce jest 30 000 geny nie dzialaja jednocześnie; Transkrypcja-przelew inf na matryce;Translacja; Rybosomy-zb rybosomalnego RNAi bialko uczestniczą w biosyntezie bialka; Retikulum endoplazmatyczne-ciaglosc z ostoczka jadrowa ma rybosomy; Aparat Golgiego-kontroluje jakos wytwarzanego produktu. Lizosomy-zdolne do tawienia bialek,lipidow; Autofagia; Apoptaza-zdolnosc kom nie jest wieczna,programowa smeirc kom; Fagocytoza-lizosomy mogą  trawic i rozne związki które dostaly się do komorek; Mitochondria-dostarczjaa energie w węglowodany pokarm tłuszcz utleniania glukoza kwasy tłuszczowe; ATP-energia organizmie biosynteza bialka anaboliczne czynności w mitochondriach powstaje ATP człowiek ma tyle ATP ile sam wazy tyle potrzebujemy, ATP nie jest magazynem energii gromadzi i zaraz oddaje; Oksydaza-cyjanki hamuje możliwość zablokowania od ATP,uszkodzenie kom nerwowych,brak obumierania.;cytoszkielet- funkcja mechaniczna utrzymuje kształt kom; Mikrotubule-glowne bialko tubulina,wyrastają z centrosomu,wykazują metabolizm wchodzą w skład rzęsek i nici, stanowią sztywny szkielet wew warunkujący kształt komorek i możliwość jego zmiany,warunkuje ruch pelzajacy komorek, wiaza bialka MAP. Mikrofilamenty-zb z bialka aktynywarunkuje ruch kształt.  FIlamenty pośrednie zb z karetyny najbardziej sztywna i wytrzymala spośród elemntow cytoszkieletu, zabezpieczają kom urazom mechanicznym, daja stabilność kom w odpowiedzi na rozciagnaie; Funkcje cytoszkieletu nadawanie kształtu,utrzymanie szkieletu, utrzymywanie prawidłowej struktury tkanek,ruch, skurcz miesni, udział w podzialach kom, transport,ruch rzęsek i nici, udział w apoptazie; pHzalezy od stężenia jonow wodorowych  im więcej-nizsze im mniejsze to wyższe; Bl.kom znajduje się cholesterol-lipid i wystepuje również bialka funkcje bialek strutkuralne-budowa, antygeny-p/ciala,enzymy,transport,receptory np. hormon insulina obniza poziom cukru we krwi, insulinę wytwarza trzustka, dyfuzja z udzialem bialek zgodnie z gradientem stezen, stransport aktywny-nie zależy od gradientu stezen wymaga pokładu energii; 8transportow glukozy GLUT4 zalezny od insuliny transporter insuliny; Otwieranie transporterow białkowych bramkowanie ligandem-zwiazek nisko często chorego oddzialowuje na kom, bramkowanie napięciem-przewodnictwo na drodze elektrycznej.Przyklady Przez transporty może być jedna substancja=UNIPORTNP NP. gLUT4  dwie jednocześnie=SYMPORT np.glukoza i jony sodowe; sub jedna w srodku druga na zew=ANTYPORT np.pompa sodowopotasowa. Uklad somatyczne zalezny od naszej woli;akson;miesnie gładkie prążkowane(szkieletowy-miesnie gładkie) i sercowy;miocyt;miofibryle-skladaja się z bialek kurczliwe=aktyna miozyna regulatorowe=troponina,tropomiozyna;sarkomer.synapsa;retikulum endoplazmatyczne, Mechanizm skurczu meisnia zależy od tego ile jednostek motorycznych zostanie pobudzonych do tego. Miglobina w kom miesniowyh barwnik wiaze tlen,  hemoglobina barwnik krwi, mniej barwnika więcej miglobina; glukoza ulega w komórce rozkładzie I etap hydrozliza beztlenowa do piroogronianu, Cechy miesni,wszystkie kom polaczone sa wstawkami, miesnie macicy się nie mecza, dużo miglobiny duza sila skurczu

Zobacz także

Wyższa Szkoła Zdrowia Urody i Edukacji w Poznaniu lista hormonów  Fizjologia  Dietetyka

Reklama

Współpraca