Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Notatki na egzamin 29.01.2013


Uniwersytet Uniwersytet Łódzki
Uniwersytet Łódzki. Filia Uniwersytetu Łódzkiego w Tomaszowie Mazowieckim

Prowadzący Danuta Pluta-Wojciechowska
zgłoś naruszenie zasad
Podgląd

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN.docx

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):
  1. Co oznacza słowo: logopedia;

Logopedia

Z gr. Logos= słowo, mowa

Paideia=wychowanie

  1. Stereotypy na temat zawodu logopedy;

-logopeda uczy wymawiania

-logopeda=nauczyciel wymowy

-logopeda zajmuję się dziećmi już mówiący

-do logopedy kierują się dzieci już mowiące

-na rozwoju mowy znają się wszyscy

  1. transformacja logopedii ( jaki jest przedmiot logopedii w ujęciu kaczmarka i grabiasa);

1. Logopedia jest nauka o zaburzeniach mowy, sa dwie mozliwosci *przemiot logopedii miesci sie w innych naukach: medycynie, psychologii *jest nauka samodzielna

2.Logopedia jest nauka samodzielna i zajmuje sie mowa i jej aspektami.

3. Logopedia jest nauka o biologicznych uwarunkowaniach jezyka i zachowan jezykowych, a z uwagi na stosowane procedury badawcze i terapeutyczne jest samodzielna.

  1. działy logopedii;

Działy logopedii

-surdologopedia-os. niesłyszące

-origofrenologopedia-os. Upośledzone

-balbutologopedia- os. Jąkające się

-neurologopedia- os. Z dysfukcja w zaresie OUN

  1. czy logopedia jest nauka samodzielną? (jakie cele?);

Logopedia jest nauką o biologicznych uwarunkowaniach języka i zachowań językowych a z uwagi na stosowane procedury badawcze i terapeutyczne jest samodzielna.

Można odwołać się do autonomiczności według Grabiasa (przedmiot badań wraz z refleksją naukową, hierarchia celów, procedury badawcze i narzędzia sprawdzajace ich skuteczność)

Każda nauka realizuje przede wszystkim cele diagnostyczne; diagnozowaniu zjawisk sluzy tez gromadzenie dotychczasowej wiedzy w interesujacym dana nauke zakresie; cele anagnostyczne; nauki stosowane formuluja jeszcze cele prognostyczne - tworza teorie i praktyke dzialan naprawczych

  1. inspiracje logopedyczne, geneza logopedii, dwa źródła inspiracji: medyczne i pedagogiczno-psychologiczne

Inspiracje medyczne

-Francois Boissier Sauveges- podział na zaburzenia głosu, niemowę, bełkowatenie

-Adof Kussmaul- podział na zaburzenia artykulacji, mowy(języka), zaburzenia treści

-Farnciszek Grusza- twórca ligwistyki stosowanej w Polsce

-Teodozje Rittel- koncepcje linwistyki edukacyjnej

  1. lingwistyka stosowana, lingwistyka edukacyjna;

STOSOWANA: celem lingwistyki stosowanej jest z jednej strony poznanie spo­sobów reagowania przedmiotu lingwistycznych zainteresowań na takie lub inne interwencje z zewnątrz, a z drugiej strony poznanie możliwości kierowania czy też manipulowania tym przedmiotem oraz możliwości przekształcania i formowania tego przedmiotu.

EDUKACYJNA: Podstawowym elementem lingwistyki edukacyjnej, według T. Rittel, jest struktura kompetencji zróżnicowana według poziomów opanowania języka takich, jak:

- subkompetencja, która oznacza brak wykładników formalnych i substancjalnych – stan przedgramatyczny,

- poziom przejściowy, który oznacza tworzenie gramatyk przejściowych, naturalnych – stan między językiem dziecka i ucznia,

- poziom przybliżony, który oznacza tworzenie gramatyki podstawowej, opanowanie prymarnych właściwości systemowych i centrum pola semantycznego wyrazów – język uczniów klas początkowych,

- poziom docelowy, który oznacza pełne opanowanie systemu – język uczniów klas starszych,

- nadkompetencja, która oznacza operacje na systemie, twórczość językową sensu stricte na wszystkich poziomach kształcenia języka

  1. w jaki sposób zmienił się przedmiot logopedii?

- od nauki niesamodzielnej (lekarze, pedagodzy) do transformacji przedmiotu logopedii (leon kaczmarek – nauka samodzielna, heterogenna, przedmiotem logopedii jest mowa);

  1. 8 pól zainteresowań logopedii

Teoria mowy.

Kształtowanie mowy u dzieci.

Kształtowanie mowy u dzieci z upośledzeniem umysłowym.

Percepcja wypowiedzi słownych- sluchowa, wzrokowa, czuciowa.

Fonetyka artykulacyjna i akustyczna.

Zaburzenia porozumiewania się językowego.

Teoria kultury żywego słowa.

  1. Etapy postępowania logopedycznego;

- Deskrypcja(opis objawu), eksplikacja ( wyjasnienie, przyczyny diagnoza), Aplikacja (prognoza, programowanie terapii i jej prowadzenie). Elementy diagnozy to deskrypcja i eksplikacja, a aplikacja wchodzi juz w skład terapii

  1. Co to jest mówienie
    MÓWIENIE (MOWA) - budowanie tekstu, jak budowaniem tekstu jest pisanie, różnego rodzaju sygnalizowanie, a nawet myślenie, czyli organizowanie w obszarach myślowych przy pomocy języka informacji. Każdej z tych czynności właściwy jest, z wyjątkiem myślenia, odmienny kanał przepływu językowo zorganizowanej informacji (=myśli), który to ów odmienny kanał determinuje odmienną postać, odmienną substancję, mianowicie foniczną w mówieniu, graficzną lub termomechaniczną
    w pisaniu, optyczną lub akustyczną w sygnalizowaniu i w rezultacie odmienne teksty.

Mówienie, pisanie i sygnalizowanie jest równoczesnym dodawaniem substancji do organizowanej właśnie językowo informacji, tj. do myśli. Mówienie, pisanie i sygnalizowanie można określić jako substancjalizację myśli. Myśl zatem zapisać znaczy uzupełnić ją substancją graficzną, wypowiedzieć- substancją foniczną. Substancja, efekt działania narządów obwodowych, staje się w ten sposób, nośnikiem informacji.

  1. mowa w ujęciu kaczmarka;

Mowa jest aktem w procesie językowego porozumiewania się w słowie. W akcie tym nadawca przekazuje informację, a odbiorca ją odbiera. Oba te procesy, przekazywanie informacji i jej odbiór, są możliwe tylko dzięki temu, że zarówno nadawca, jak i odbiorca znają, tzn. umieją ten sam, powiedzmy polski, język.

  1. dlaczego wizja kaczmarka nie jest do utrzymania dzisiaj?;

inna rola jezyka w budowaniu myslenia, rozne podkreslenia pojecia zachowania jezykowego, wiedza o znaczeniu biologicznych determinantow ksztaltujacych ontogeneze mowy i jezyka, nowe ujecie( jezyk podporzadkowany zyciu czlowieka)

  1. mowa w ujęciu grabiasa ;

Mowa jako zespół czynności, jakie przy udziale języka wykonuje człowiek poznając rzeczywistość i przekazując jej interpretację innym uczestnikom społeczeństwa.

  1. Język w ujęciu kaczmarka i Grabiasa

Kaczmarek: Język – dwuklasowy system, na który składają się symbole( : symbole samodzielne( wyrazy i związki frazeologiczne) i symbole niesamodzielne(prozodemy, czyli melodia akcent, tonacja itp.)) , fonemy, morfemy, układ zasad gramatycznych

Grabias: Język – system sam w sobie. Jedynym prawdziwym przedmiotem językoznawstwa staje się wykrycie istoty tego systemu

  1. Obszary działania języka

-czynności poznawcze człowiekA dokonujące się za pomocą języka

-językowe czynności komunikacyjne ujawniające się na tle mimiki i gestu

-czynności socjalizacyjne i grupotwórcze

  1. rodzaje kompetencji i sprawności;

Aby móc uczestniczyć w komunikacji językowej, człowiek musi dysponować pewnymi kompetencjami i sprawnościami. Kompetencje (wiedza) nie mogą pojawić się w umyśle ludzkim bez określonych sprawności (umiejętności).

Możemy wyróżnić trzy podstawowe rodzaje kompetencji:

- kompetencję językową (gramatyczno – leksykalną), którą tworzy nieuświadomiona wiedza na temat zasad budowania zdań gramatycznie poprawnych ( N. Chomsky);

- kompetencję komunikacyjną, czyli wiedzę na temat zasad użycia języka w grupie społecznej; są to zdolności używania przez człowieka wszystkich dostępnych mu jako członkowi danej wspólnoty społeczno – kulturowej systemów semiotycznych, a więc zdolności spostrzegania i kategoryzowania sytuacji społecznej oraz dostosowania do niej sposobu myślenia ( D. Hymes);

- kompetencję kulturową – wiedzę na temat zjawisk otaczającej rzeczywistości(E. Cassirer, R. Keesing, J. Kmita).

Sprawności komunikacyjne są przeciwieństwem kompetencji. Kompetencje są wiedzą, sprawności – umiejętnościami. S. Grabias wyróżnia dwa typy sprawności:

- sprawności percepcyjne – pozwalające na opanowanie kompetencji (językowej, komunikacyjnej, kulturowej) – słuch fizyczny, fonematyczny, muzyczny;

- sprawności realizacyjne – wykorzystujące w procesie komunikacji i poznawaniu rzeczywistości zdobyte kompetencje; wśród sprawności realizacyjnych wymienić należy:

a. grupę sprawności systemowych – fonologicznych, morfologicznych, leksykalnych, składniowych – tworzą one umiejętności budowania sensownych, poprawnych gramatycznie zdań;

b. grupę sprawności komunikacyjnych – chodzi o sprawności społeczne, sytuacyjne, pragmatyczne, które tworzą umiejętności realizowania ról społecznych, budowania zdań adekwatnych do sytuacji i realizowania zamierzonych intencji.

  1. diagnoza i terapia logopedyczna;

Diagnoza: ocenianie i objaśnianie relacji pomiędzy stanami języka i stanami zachowań językowych, a przebiegiem centralnych oraz obwodowych procesów warunkujących jezyk i zachowania językowe

Terapia: po diagnozie można budować terapię i praktykę postępowania prowadzącego do zmiany stanow niepożądanych oraz podtrzymywania lub doskonalenia stanów zgodnych z biologiczną normą

  1. procedury postępowania logopedycznego: diagnostyczna, terapeutyczna;

W postępowaniu logopedycznym wyróżnia sie etapy:

- deskrypcję - opis objawu

-eksplikacje - wyjaśnienie

-aplikację - prognoza, programowanie terapii i jej prowadzenie,

Logopedia, jako nauka musi posiadać procedury i narzędzia, które pozwolą na:

-diagnozę - oceniać i objaśniać relacje pomiędzy stanami języka i stanami zachowań językowych a przebiegiem centralnych oraz obwodowych procesów warunkujących język i zachowania językowe, czyli relacja OBAJAW a CECHA CZŁOWIEKA DOTYCZACYCH PROCESOW WARUNKUJACYCH POWSTANIE TEGO OBAJWU.

-terapię- budować teorię i praktykę postępowania prowadzącego do zmiany stanów niepożądanych, podtrzymywania lub doskonalenia stanów zgodnych z biologiczna normą

  1. czynności biologiczne warunkujące komunikacje; (percepcyjne i realizacyjne)

- słuch fizyczny

- słuch fonemowy

- słuch prozodyczny

- mobilność mózgu i wydolna pamięć

-funkcjonowanie obwodowego układu nerwowego, działanie mięśni i kostnych układów narządów mowy.

  1. 3 procedury postępowania

Procedura postępowania logopedycznego- całokształt zabiegów logopedycznych stosowanych w określonym postępowaniu.

Rodzaje procedur:

-budowanie kompetencji (językowej, komunikacyjnej, kulturowej)

-usprawnianie realizacji

-odbudowywanie (odszukiwanie) kompetencji.

  1. strukturalizm wg. SAUSSURE’A

1) język jest systemem i tako system trzeba go badać, nie opisywać pojedynczych faktów w izolacji, ale zawsze w całokształcie

2) język jest przede wszystkim zjawiskiem społecznym (służy porozumiewaniu się) i tak trzeba go badać. Nie należy opisywać oddzielnie dźwiękowej lub znaczeniowej strony języka, ale uwzględniać zawsze ich wzajemny stosunek, ponieważ właśnie ten stosunek jest istotny w procesie porozumiewania się

3) ewolucja języka i jego stan aktualny to dwa różne zjawiska, posługiwanie się kryteriami historycznymi w interpretacji aktualnego stanu językowego jest metodologicznie niedopuszczalne

4) w języku trzeba poszukiwać tego, co jest inwariantne, rozróżniać rzeczy istotne (relewantne) od nieistotnych (nierelewantnych, irrelewantnych)

5) poszukiwano odejścia od materialistycznego (psychologicznego) podejścia do języka

  1. n. Chomsky – gramatyka generatywna;

- W umysłach osob poslugujacych sie danym jezykiem etnicznym znajduje sie "mechanizm" pozwalajacy jego uzytkownikom budowac zdania gramatycznir poprawne i sensowne oraz odroznic zdania poprawne od niepoprawnych. MODELE OPISU ZACHOWAŃ JEZYKOWYCH: 1.mechanizm="kompetencja jezykowa" Trzeba miec wiedze gramatyczna, ktora ujeta jest w system reguł generujacy zdania. 2."wykonanie"-proces budowania zdan, ktory jest czynnoscia indywidualna. kazdy realizuje zdania na miare swoich mozliwosci. WNIOSKI(ŁĄCZNE CECHY): aby czlowiek mogl poslugiwac sie mowa i mial mozliwosciuczestniczenia w zyciu spolecznym, musi miec do dyspozycji odpowiedni zasob wyrazow imiec wiedze n.t tworzenia zdan gramatycznie poprawnych

  1. krytyka Hymesa (potencjał systemowy, wykonalność, itp.);

Twierdzi, że mową rządzą odpowiedniości wykraczające poza gramatykę, co oznacza łączenie wiedzy społecznej z procesem tworzenia zdań. Społeczna wiedza to

kompetencja komunikacyjna

- potencjał systemowy (czy wypowiedź jest możliwa w danym systemie językowym)

- wykonalność (czy wypowiedź jest możliwa ze względu na stan psychiczny mówiącego)

- występowanie (czy wypowiedź jest społecznie realizowana)

- odpowiedniość (czy w danym kontakcie jest skuteczna)

  1. teza Herdera;

"Jeśli jest prawdą, że nie potrafimy mysleć bez myśli i uczymy się mysleć za pomocą słów to język wyznacza granicę i zarys całego ludzkiego poznania" Czyli po prostu język jest formą myślenia i wpływa na obraz swiata.

  1. Humboldt i jego teza;

Myśl Herdera kontynuował W. von Humboldt:

„w każdym języku tkwi swoisty pogląd na świat”

„człowiek współżyje z przedmiotami tak, jak mu ich dostarcza język, a dokładnie z obrazem wytwarzanym przy pomocy języka”

Język i naród są ściśle, nierozerwalnie ze sobą powiązane. Język pozwala na interpretację obiektywnie istniejącej rzeczywistości zgodnie z zawartym w danym języku poglądem na świat, który to pogląd jest zobiektywizowanym w skali narodu obrazem subiektywnych spostrzeżeń indywidualnych

  1. lingwistyka kognitywna – interpretacja świata pozajęzykowego, metafora sieci;

Lingwistyka kognitywna – traktuje wypowiedzi językowe jako efekt procesów związanych z całokształtem działania, poznania, doświadczenia, bycia wśród ludzi

metafora sieci oznacza ze wyrazenie nie zawiera wszeslkichdostepnych informacji, ale jest wezlem dostepu do sieci, ktory umozliwia dotarcie do uporzadkowanych w zlozona strukture informacji skladajacych sie na definicje, elementami sieci sa wezly dostepu - dowolne jednostki jezykowe, a siec ma charakter wielopłaszczyznowy.

  1. habituacja;

Habituacja-termin psychologiczny-oznacza, mówiąc ogólnie, konstytuowanie się, w tym przypadku, jednostek językowych. Obejmuje ona z jednej strony przebieg tego procesu na drodze i z pomocą ścieżki kognitywnej, z drugiej zaś efekt tego procesu, który przebiega bez udziału świadomości, uwagi i bez wysiłku kognitywnego i pozwala na przywołanie danej jednostki

  1. Konceptualizacja;

Lingwistyka kognitywna zajmuje się nie opisem relacji język – rzeczywistość, a relacji pojęcia – koncepty (pewne byty kognitywne istniejące w umysłach ludzi posługujących się językiem, które ujawniają się w tworzonych wypowiedziach)

Konceptualizacja – proces umysłowy, wiąże się z rozumieniem i wyjaśnianiem intencji komunikacyjnych; proces psychiczny, który występuje w trakcie przetwarzania kognitywnego; zjawisko neurologiczne; efekt aktywności psychicznej jednostki poznającej

Znaczenie = konceptualizacja = stan mentalny podmiotu, określony przez treść doświadczenia, jaka jest dana podmiotowi, a także obrazowania sceny

Współpraca