Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Wstęp do prawoznawstwa wykład 3


Prowadzący Beata Kanarek
Informacja dla prowadzących
Podgląd

Wstęp do prawoznawstwa wykład 3.docx

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

PRAWO JAKO ZJAWISKO POLITYCZNE

Związek prawa z procesami sprawowania władzy wyraża się w szczególności tym, że

  1. Prawo jest jednym z podstawowych instrumentów sprawowania władzy publicznej (najczęściej państwowej);

  2. Prawo jest (a przynajmniej powinno być) ramą, w jakie j poruszają się sprawujący władzę.
    Wyznacza ono – pośrednio lub bezpośrednio- cele działań władczych, strukturę instytucji władzy (np. organów państwa), ich kompetencję oraz procedury odejmowania decyzji;

  3. Konsekwencją przyjęcia obu tych funkcji jest to, że określa ono obowiązki i uprawnienia osób nie sprawujących funkcji władczych w ich stosunkach z instytucjami władztwa publicznego;

  4. Prawo ma charakter perswazyjny, tzn. kształtuje wyobrażenia, postawy polityczne i zachowania obywateli w takim stopniu, w jakim wyraża treści aksjologiczne oraz realizuje powyższe funkcje


FUNKCJE PRAWA

Rozróżnienie terminów „cel” i „funkcja”:

„cel” – pewien postulowany stan rzeczy, który ma być osiągnięty dzięki podjęciu określonych czynności, np. ustanowieniu norm, wprowadzeniu rozwiązań organizacyjnych


„funkcja” – rzeczywisty, obiektywny skutek, rezultat istnienia (działania) jakiejś instytucji, normy, tworu organizacyjnego itp. Dla ich otoczenia


Jeśli skutek taki jest zaplanowany i oczekiwany przez podejmującego działanie, to wówczas funkcja (o ile ten skutek nastąpił) pokrywa się z celem.


  1. Funkcja stabilizacyjna – skutkiem działania prawa w społeczeństwie jest utrwalenie istniejącego w nim ładu politycznego, gospodarczego itp.

  2. Funkcja dynamizacyjna – polega na promowaniu zmian w różnych sferach życia społecznego.

  3. Funkcja ochronna – polega na tym, że prawo wspiera rozmaite wartości istotne ze społecznego punktu widzenia

  4. Funkcja organizacyjna – objawia się w tworzeniu instytucjonalnych warunków życia społecznego i państwowego (np. przez unormowania dotyczące ustroju organów władzy publicznej, ich kompetencji)

  5. Funkcja represyjna i wychowawcza – uwzględnia to, czy prawo działa przez obawę dolegliwości, które mogą spotkać podmioty naruszające prawo, czy przez fakt, że wyrabia w adresatach norm trwałe przekonania, skłonności i nawyki


Inny podział prawa

  1. Funkcja kontrolna – rezultat działania prawa jest poddanie zachowań ludzkich społecznej kontroli m.in. przez eliminowanie odstępstw od obowiązujących norm. W ten sposób zachowania stają się obliczalne i przewidywalne, wzrasta poczucie pewności i bezpieczeństwa

  2. Funkcja dystrybutywna – prawo przyczynia się do rozdziału w społeczeństwie różnego rodzaju dóbr i ciężarów (np. w prawie cywilnym czy podatkowym)

  3. Funkcja regulacyjna – rezultatem działania prawa (przestrzegania i stosowania) jest rozstrzygnięcie sporów między ludźmi.


NAUKI PRAWNE

Ogół nauk ze względu na przedmiot dzieli się na:
a. nauki formalne (zwane też dedukcyjnymi) – w tych naukach uzasadnienie twierdzeń polega na dedukcyjnym ich wywnioskowaniu z twierdzeń już uznanych za prawdziwe (np. matematyka czy logika formalna).


b. nauki realne (zwane też empirycznymi) – w tych naukach odwołanie się do zdań spostrzeżeniowych przyjmowane jest jako wystarczające uzasadnienie wypowiadanych twierdzeń, oczywiście wtedy, gdy chodzi o zdania spostrzeżeniowe nie budzące wątpliwości (np. nauki przyrodnicze, nauki humanistyczne)


Nauki prawne (zwane ogólnie „prawoznawstwem”) ze względu na przedmiot badań zalicza się do nauk humanistycznych (czyli nauk realnych i empirycznych)


PODZIAŁ NAUK PRAWNYCH

Nauka prawa wywodzi się z rzymskiej jurysprudencji. Początkowo oznaczała tylko znajomość prawa (umiejętność praktyczną).

Z biegiem czasu dostrzeżono związki reguł i zasad prawnych z problemami etycznymi i filozoficznymi, później także wymiar historyczny.

Tak wiedza o prawie stawała się wiedzą bardziej ogólną i stopniowo stawała się nauką.


W XIX w. w nauce prawa wykształcił się podział – utrzymujący się do dziś- na nauki:

  1. dogmatyczne

  2. filozoficzne

  3. empiryczne

  4. historyczne


  1. Nauki dogmatyczne (szczegółowe nauki prawne) – koncentrują się na interpretacji przepisów, na ustalaniu ich obowiązywania (zagadnienia walidacyjne) oraz na systematyzacji tych przepisów; badanie prawa obowiązującego tu i teraz, a niekiedy postulaty na przyszłość.

  2. Nauki filozoficzne – najczęściej w postaci filozofii prawa lub ogólnej nauki o prawie albo teorii prawa, zajmują się formułowaniem ogólnych twierdzeń o prawie, jego istocie jako zjawisku społecznym, podstawach obowiązywania, celach a także metodach poznania.

  3. Nauki empiryczne – skupiają się na badaniu realnego funkcjonowania norm prawnych w poszczególnych dziedzinach albo gałęziach prawa.

  4. Nauki historyczne – badanie tzw. przeszłości prawnej.


Płaszczyzny badawcze w prawoznawstwie

- podejście formalno-dogmatyczne

- podejście socjologiczne(realistyczne)

- podejście psychologiczne

- podejście aksjologiczne

- podejście wielopłaszczyznowe


Podejście formalno-dogmatyczne

Prawem jest system należycie ustanowionych, wysłowionych, opublikowanych i zaopatrzonych w sankcje norm postępowania skierowanych do nieoznaczonych co do swej tożsamości adresatów.

Podejście to jest bliskie pozytywistom prawniczym.


Stosowana metoda badań: językowo-logiczna analiza tekstów prawnych


Do prowadzenia tych analiz wykorzystuje się dorobek językoznawstwa i logiki oraz wielowiekową tradycję metody rozumowań jurydycznych służące przede wszystkim wykładni prawa;



Podejście socjologiczne (realistyczne)

prawem jest zespół reguł i zasad postępowania ujawniających swe rzeczywiste istnienie przez masowe, powtarzalne zachowania jednostek i grup społecznych.

Prawem nie jest „prawo w książkach” ale „prawo w działaniu”

Stosowana metoda badań : metody socjologii i psychologii społecznej (obserwacja, wywiad, eksperyment, socjometria)



Podejście psychologiczne

Prawem są przeżycia psychiczne (emocje) jednostek o treści imperatywno-atrybutywnej, tj. wyrażające się w wewnętrznym przeświadczeniu o istnieniu pewnego obowiązku i odpowiadającego mu uprawnienia innej osoby, która może się domagać wypełnienia obowiązku.


Stosowana metoda: metody badawcze psychologii, w tym zwłaszcza metoda introspekcji czyli obserwacji własnych przeżyć psychicznych oraz metody behawioralne polegające na wnioskowaniu o treści przeżyć psychicznych na podstawie zachowań osób badanych


Podejście aksjologiczne

Prawo jest zespołem norm postępowania w stosunkach między ludźmi, zbudowanym na gruncie pewnych wartości w celu ich urzeczywistnienia i obrony.


Stosowana metoda badawcza: różne metody, znaczenie podstawowe ma filozoficzna refleksja nad naturą wartości, sposobem ich przejawiania się nad ich stosunkiem wobec wiążących norm postępowania.


Tzw. podejście wielopłaszczyznowe

Dominujące w nauce prawa. Prawem jest zjawisko społeczne, dla poznania którego przydatne, a nawet niezbędne jest uwzględnienie wszystkich pozostałych podejść.

Dobór metody właściwej do przedmiotu zainteresowania.



Wstęp do prawoznawstwa

Stanowi on wprowadzenie do uporządkowanej wiedzy o prawie (jurysprudencji).


Przedmiot ten poświęcony jest prezentacji głównych założeń i zasad tworzenia i funkcjonowania porządku prawnego specjalistycznego słownictwa jakim posługują się prawnicy, oraz podstawowych konstrukcji teoretycznych wykorzystywanych do określania pozycji podmiotów, których zachowania regulowane są przez prawo.


Współpraca

Wczytywanie...