Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Wstęp do prawoznawstwa wykład 3


Prowadzący Beata Kanarek
Informacja dla prowadzących
Podgląd

Wstęp do prawoznawstwa wykład 3.docx

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

PRAWO JAKO ZJAWISKO POLITYCZNE

Związek prawa z procesami sprawowania władzy wyraża się w szczególności tym, że

  1. Prawo jest jednym z podstawowych instrumentów sprawowania władzy publicznej (najczęściej państwowej);

  2. Prawo jest (a przynajmniej powinno być) ramą, w jakie j poruszają się sprawujący władzę.
    Wyznacza ono – pośrednio lub bezpośrednio- cele działań władczych, strukturę instytucji władzy (np. organów państwa), ich kompetencję oraz procedury odejmowania decyzji;

  3. Konsekwencją przyjęcia obu tych funkcji jest to, że określa ono obowiązki i uprawnienia osób nie sprawujących funkcji władczych w ich stosunkach z instytucjami władztwa publicznego;

  4. Prawo ma charakter perswazyjny, tzn. kształtuje wyobrażenia, postawy polityczne i zachowania obywateli w takim stopniu, w jakim wyraża treści aksjologiczne oraz realizuje powyższe funkcje


FUNKCJE PRAWA

Rozróżnienie terminów „cel” i „funkcja”:

„cel” – pewien postulowany stan rzeczy, który ma być osiągnięty dzięki podjęciu określonych czynności, np. ustanowieniu norm, wprowadzeniu rozwiązań organizacyjnych


„funkcja” – rzeczywisty, obiektywny skutek, rezultat istnienia (działania) jakiejś instytucji, normy, tworu organizacyjnego itp. Dla ich otoczenia


Jeśli skutek taki jest zaplanowany i oczekiwany przez podejmującego działanie, to wówczas funkcja (o ile ten skutek nastąpił) pokrywa się z celem.


  1. Funkcja stabilizacyjna – skutkiem działania prawa w społeczeństwie jest utrwalenie istniejącego w nim ładu politycznego, gospodarczego itp.

  2. Funkcja dynamizacyjna – polega na promowaniu zmian w różnych sferach życia społecznego.

  3. Funkcja ochronna – polega na tym, że prawo wspiera rozmaite wartości istotne ze społecznego punktu widzenia

  4. Funkcja organizacyjna – objawia się w tworzeniu instytucjonalnych warunków życia społecznego i państwowego (np. przez unormowania dotyczące ustroju organów władzy publicznej, ich kompetencji)

  5. Funkcja represyjna i wychowawcza – uwzględnia to, czy prawo działa przez obawę dolegliwości, które mogą spotkać podmioty naruszające prawo, czy przez fakt, że wyrabia w adresatach norm trwałe przekonania, skłonności i nawyki


Inny podział prawa

  1. Funkcja kontrolna – rezultat działania prawa jest poddanie zachowań ludzkich społecznej kontroli m.in. przez eliminowanie odstępstw od obowiązujących norm. W ten sposób zachowania stają się obliczalne i przewidywalne, wzrasta poczucie pewności i bezpieczeństwa

  2. Funkcja dystrybutywna – prawo przyczynia się do rozdziału w społeczeństwie różnego rodzaju dóbr i ciężarów (np. w prawie cywilnym czy podatkowym)

  3. Funkcja regulacyjna – rezultatem działania prawa (przestrzegania i stosowania) jest rozstrzygnięcie sporów między ludźmi.


NAUKI PRAWNE

Ogół nauk ze względu na przedmiot dzieli się na:
a. nauki formalne (zwane też dedukcyjnymi) – w tych naukach uzasadnienie twierdzeń polega na dedukcyjnym ich wywnioskowaniu z twierdzeń już uznanych za prawdziwe (np. matematyka czy logika formalna).


b. nauki realne (zwane też empirycznymi) – w tych naukach odwołanie się do zdań spostrzeżeniowych przyjmowane jest jako wystarczające uzasadnienie wypowiadanych twierdzeń, oczywiście wtedy, gdy chodzi o zdania spostrzeżeniowe nie budzące wątpliwości (np. nauki przyrodnicze, nauki humanistyczne)


Nauki prawne (zwane ogólnie „prawoznawstwem”) ze względu na przedmiot badań zalicza się do nauk humanistycznych (czyli nauk realnych i empirycznych)


PODZIAŁ NAUK PRAWNYCH

Nauka prawa wywodzi się z rzymskiej jurysprudencji. Początkowo oznaczała tylko znajomość prawa (umiejętność praktyczną).

Z biegiem czasu dostrzeżono związki reguł i zasad prawnych z problemami etycznymi i filozoficznymi, później także wymiar historyczny.

Tak wiedza o prawie stawała się wiedzą bardziej ogólną i stopniowo stawała się nauką.


W XIX w. w nauce prawa wykształcił się podział – utrzymujący się do dziś- na nauki:

  1. dogmatyczne

  2. filozoficzne

  3. empiryczne

  4. historyczne


  1. Nauki dogmatyczne (szczegółowe nauki prawne) – koncentrują się na interpretacji przepisów, na ustalaniu ich obowiązywania (zagadnienia walidacyjne) oraz na systematyzacji tych przepisów; badanie prawa obowiązującego tu i teraz, a niekiedy postulaty na przyszłość.

  2. Nauki filozoficzne – najczęściej w postaci filozofii prawa lub ogólnej nauki o prawie albo teorii prawa, zajmują się formułowaniem ogólnych twierdzeń o prawie, jego istocie jako zjawisku społecznym, podstawach obowiązywania, celach a także metodach poznania.

  3. Nauki empiryczne – skupiają się na badaniu realnego funkcjonowania norm prawnych w poszczególnych dziedzinach albo gałęziach prawa.

  4. Nauki historyczne – badanie tzw. przeszłości prawnej.


Płaszczyzny badawcze w prawoznawstwie

- podejście formalno-dogmatyczne

- podejście socjologiczne(realistyczne)

- podejście psychologiczne

- podejście aksjologiczne

- podejście wielopłaszczyznowe


Podejście formalno-dogmatyczne

Prawem jest system należycie ustanowionych, wysłowionych, opublikowanych i zaopatrzonych w sankcje norm postępowania skierowanych do nieoznaczonych co do swej tożsamości adresatów.

Podejście to jest bliskie pozytywistom prawniczym.


Stosowana metoda badań: językowo-logiczna analiza tekstów prawnych


Do prowadzenia tych analiz wykorzystuje się dorobek językoznawstwa i logiki oraz wielowiekową tradycję metody rozumowań jurydycznych służące przede wszystkim wykładni prawa;



Podejście socjologiczne (realistyczne)

prawem jest zespół reguł i zasad postępowania ujawniających swe rzeczywiste istnienie przez masowe, powtarzalne zachowania jednostek i grup społecznych.

Prawem nie jest „prawo w książkach” ale „prawo w działaniu”

Stosowana metoda badań : metody socjologii i psychologii społecznej (obserwacja, wywiad, eksperyment, socjometria)



Podejście psychologiczne

Prawem są przeżycia psychiczne (emocje) jednostek o treści imperatywno-atrybutywnej, tj. wyrażające się w wewnętrznym przeświadczeniu o istnieniu pewnego obowiązku i odpowiadającego mu uprawnienia innej osoby, która może się domagać wypełnienia obowiązku.


Stosowana metoda: metody badawcze psychologii, w tym zwłaszcza metoda introspekcji czyli obserwacji własnych przeżyć psychicznych oraz metody behawioralne polegające na wnioskowaniu o treści przeżyć psychicznych na podstawie zachowań osób badanych


Podejście aksjologiczne

Prawo jest zespołem norm postępowania w stosunkach między ludźmi, zbudowanym na gruncie pewnych wartości w celu ich urzeczywistnienia i obrony.


Stosowana metoda badawcza: różne metody, znaczenie podstawowe ma filozoficzna refleksja nad naturą wartości, sposobem ich przejawiania się nad ich stosunkiem wobec wiążących norm postępowania.


Tzw. podejście wielopłaszczyznowe

Dominujące w nauce prawa. Prawem jest zjawisko społeczne, dla poznania którego przydatne, a nawet niezbędne jest uwzględnienie wszystkich pozostałych podejść.

Dobór metody właściwej do przedmiotu zainteresowania.



Wstęp do prawoznawstwa

Stanowi on wprowadzenie do uporządkowanej wiedzy o prawie (jurysprudencji).


Przedmiot ten poświęcony jest prezentacji głównych założeń i zasad tworzenia i funkcjonowania porządku prawnego specjalistycznego słownictwa jakim posługują się prawnicy, oraz podstawowych konstrukcji teoretycznych wykorzystywanych do określania pozycji podmiotów, których zachowania regulowane są przez prawo.


Współpraca

Informujemy, że na swoich stronach, Mailgrupowy.pl Sp. z o.o. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami współpracującymi pliki cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych i w celu dostosowania serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Korzystając z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej o polityce prywatnośc.
Zgadzam się Dowiedz się więcej
Wczytywanie...