Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Gleba, części szkieletowe, ziemiste, piaski, pyły, iły, gliny, kwarcyty, marmury, notatki, materiały


Prowadzący Cezary Kabała
Informacja dla prowadzących
Podgląd

gleba.doc

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):
Wykład 1

Wykład 1. 08.10.2005

Gleboznawstwo ogólne – badanie właściwości fizycznych, chemicznych, biochemicznych gleby

Gleboznawstwo szczegółowe – systematyka i rozmieszczenie gleb


Działy gleboznawstwa:

g. genetyczne – pochodzenie gleb, rola czynników glebotwórczych

g. leśne – wpływ lasu na genezę i właściwości gleb i odwrotnie

g. rolnicze – gleby uprawne

g. diagnostyczne – rozpoznawanie gleb na podstawie cech i poziomów diagnostycznych gleb

paleopedologia – gleby kopalne i reliktowe cechy gleb współczesnych

geografia gleb – rozmieszczenie gleb


Gleba i jej funkcje w środowisku

Przedmiot badań – gleba

Gleba – utwór powstający w powierzchniowej warstwie zwietrzeliny skalnej pod wpływem czynników glebotwórczych, ma zdolność zaspokajania potrzeb pokarmowych roślin. Jest to utwór żywy, dynamiczny, integralny, wielofunkcyjny, składnik ekosystemów lądowych i niektórych płytkowodnych, jest trójfazowym produktem oddziaływania lito, hydro, bio i atmosfery.


Funkcje gleby

  1. uczestnictwo w produkcji i rozkładzie biomasy

  2. magazynowanie próchnicy

  3. uczestnictwo w przepływie energii, retencji i obiegu wody, pierwiastków pokarmowych

  4. uczestnictwo w procesach samoregulacji

  5. pełni rolę filtra oczyszczającego wodę przed spłynięciem do jej dolnych warstw

  6. środowisko życia

  7. rejestrowanie zmian środowiska glebotwórczego


Czynniki glebotwórcze – składniki środowiska przyrodniczego wpływające na powstawanie i późniejszą ewolucję gleb:

- organizmy żywe

- klimat

- stosunki wodne

- skała macierzysta

- rzeźba terenu

- działalność człowieka

- czas

Procesy glebotwórcze – przemiany zachodzące przy powierzchniowych warstwach litosfery pod wpływem środowiska glebotwórczego prowadzące do wykształcania określonego typu gleby. Najważniejsze procesy glebotwórcze w Polsce:

- humifikacja (powstawanie próchnicy)

- brunatnienie

- przemywanie

- bagienne

- pobagienne (procesy murszenia)

- glejowy

- bielicowanie

Pedon – najmniejszy trójwymiarowy fragment pokrywy glebowej (ok. kilka m2), głębokość (1-2 m); jednorodny pod względem genetycznym.

Polipedon – obszar złożony z pedonów o zbliżonych właściwościach

Profil glebowy – pionowy, dwuwymiarowy przekrój obrazujący budowę gleby (pionowe następstwo poziomów glebowych)

Poziom glebowy – (genetyczny) część profilu która formuje się pod wpływem procesów glebotwórczych i różni się od poziomów sąsiednich

Solum – górna część profilu glebowego

Żyzność gleby – zdolność do zaspokajania wszystkich edaficznych (czyli glebowych) potrzeb roślin w ramach możliwości stwarzanych przez inne czynniki siedliskowe

Urodzajność gleby – zdolność gleby do zaspokajania wymagań konkretnych gatunków roślin. Miarą urodzajności jest plon (urodzaj) wyprodukowany w jednostce czasu z jednostki powierzchni.

Gleba jako układ trójfazowy:

- faza stała – cząstki mineralne, organiczne i mineralno-organiczne

- faza ciekła – roztwór glebowy – woda glebowa

- faza gazowa – powietrze glebowe – mieszanina gazów i pary wodnej


15-35 % wahają się zawartości fazy ciekłej i gazowej, związki mineralne 38%, substancja organiczna 12%.



Składniki gleby

stałe

płynne

gazowe

organiczne

nieorganiczne



woda


powietrze glebowe + para

edafon – korzenie roślin żywych

resztki organiczne - próchnica

kamienie, żwir, piasek, pył, ił

składniki pokarmowe – sole mineralne

kompleksy ilasto-próchnicze

roztwór glebowy


Faza stała gleby.

Składniki mineralne gleby:

PIERWOTNE minerały – dostają się do gleby w wyniku mechanicznego wietrzenia skał magmowych i metamorficznych, stanowią je cząstki szkieletowe, żwirowe i piaszczyste; nie są one zmienione lub są zmienione w bardzo małym stopniu pod wpływem czynników zewnętrznych;

Cechy:

Struktura krystaliczna

Nie chłoną wody

Nie pęcznieją

Nie mają zdolności sorpcyjnych


WTÓRNE minerały – są to produkty wietrzenia lub syntezy związków uwolnionych podczas wietrzenia chemicznego skał i procesów glebotwórczych

Cechy:

Struktura amorficzna lub częściowo skrystalizowana

Znaczny stopień rozdrobnienia

Duże zdolności sorpcyjne

Zdolność do gromadzenia wody i pęcznienia

Właściwości skały macierzystej istotne dla rozwoju gleb:

  1. podatność na wietrzenie skał masowych – warunkuje głębokość tworzących się gleb

  2. zwięzłość skał luźnych i produktów wietrzenia skał masywnych

  3. skład chemiczny skały macierzystej

  4. typ minerałów ilastych

  5. podatność na erozję wodną i wietrzną


Wykład 2. 09.10.2005

Woda i roztwory glebowe

- woda rozprowadza składniki pokarmowe w glebie,

- od wody zależy życie w glebie


Źródła wody w glebie:

- woda gruntowa – w wyniku podsiąkania wody gruntowej do gleby

- opady atmosferyczne – śnieg, deszcz itd.

- woda z pary wodnej

- sztuczne nawodnienie

Postacie wody w glebie

  • woda chemiczna (krystalizacyjna, konstytucyjna) – składnik związków i minerałów glebowych (nie znajduje się w ruchu, jest niedostępna dla roślin, nie rozpuszcza składników pokarmowych)

  • woda w postaci lodu (forma krystaliczna)

  • woda w postaci pary wodnej

  • woda związana z siłami molekularnymi:


higroskopowa (silnie związana) – absorbowana z pary wodnej (nie bierze udziału w rozpuszczaniu soli i składników pokarmowych w glebie, fizjologicznie niedostępna dla roślin, przemieszcza się tylko w postaci pary wodnej – ulatnia się z gleby w temperaturze 105-110oC);

błonkowata (słabo związana) – związana siłami molekularnymi przez zewnętrzne warstwy wody higroskopowej (na ogół niedostępna lub słabo dostępna dla roślin, posiada zdolność do ruchu od miejsc bardziej nasyconych do mniej nasyconych, ma zdolność rozpuszczania i przenoszenia soli w glebie);

kapilarna – wypełnia przestwory kapilarne w glebie, utrzymywana siłami kapilarnymi (włoskowatymi):

a) właściwa (podparta) występuje w strefie podsiąku kapilarnego wody ponad zwierciadło wody gruntowo-glebowej (klimat wilgotny, woda z łatwością pobierana przez rośliny),

b) przywierająca (zawieszona), której źródłem jest przenikająca do gleby z powierzchni (z opadów, z nawadniania), woda kapilarna nie łączy się z wodą gruntową (klimat umiarkowany suchy, poziom wody gruntowej zalega bardzo głęboko);

POCHODZENIE WODY KAPILARNEJ:

  1. z podsiąku wody gruntowej

  2. z opadów po odcieknięciu wody grawitacyjnej

  3. z kondensacji pary wodnej

Kapilary węższe wznoszą wodę na większą wysokość ssąc ją z kapilar o większej średnicy. Wysokość podniesienia wody w kapilarach wzrasta wraz ze zmniejszeniem promienia kapilary (zjawisko kapilarności).

Wysokość podnoszenia kapilarnego zależy od frakcji:

Żwir – 0-1 cm

Piasek gruby – 5-10 cm

Piasek średni – 10-20 cm

Piasek drobny i gliniasty – 20-50 cm

Glina średnia – 20-50 cm

Ił i glina ciężka – 1-5 cm

  • woda wolna – wypełnia większe pory w glebie i przemieszcza się pod wpływem sił grawitacji (dążność do ruchu w kierunku pionowym, duża zdolność do rozpuszczania soli i zdolność do przemieszczania roztworów koloidalnych i drobnych zawiesin)

Nadmiar wody wolnej w glebie jest dla niej zjawiskiem szkodliwym.

Źródła wody wolnej:

  1. woda grawitacyjna (infiltracyjna) – pojawia się po opadach

  2. woda gruntowa – zatrzymana przez warstwę nieprzepuszczalną

Zdolność gleby do akumulacji wody zależy od:

- skład granulometryczny gleby (cząstki drobne gromadzą wodę)

- struktura gleby (im więcej porów o małej średnicy, tym więcej wody kapilarnej w glebie)

- rodzaj koloidów glebowych (pojemność wodna wzrasta w kierunku kaolinit-illit-montmorylonit-koloidy mineralne-próchnica)

- zawartość próchnicy (wprost proporcjonalnie)

- zawartość kationów wysycających glebę (Ca, Mg, K, Na).

Podsumowanie (do uzupełnienia)

Forma wody

Występowanie w glebie

Stopień ruchliwości

Dostępność dla roślin

Ruch soli

Związki chemiczne

Chemicznie związane

Nieruchliwa

Niedostępna

Brak

Para wodna

W powietrzu glebowym

Ruchoma

Niedostępna

Brak

Higroskopowa

Absorbowana molekularnie

Praktycznie nieruchoma

Niedostępna

Brak

Błonkowata

W postaci błonek molekularnych

Bardzo słaba ruchoma

Słabo dostępna (więdnięcie roślin)

Słaby w kierunku wyparowywania

Kapilarna

Związana siłami kapilarnymi

Ruchoma

Dostępna

W kierunku wyparowywania i mniejszej wilgotności

Grawitacyjna

W stanie wolnym

Ruchoma zstępująca

Dostępna

Głównie zstępujący

Gruntowa

W stanie wolnym

Ruchoma

Dostępna

Głównie w kierunku bocznym

Lód

W stanie wolnym

Nieruchoma

Niedostępna

Brak


Właściwości wodne gleby:

    1. retencja wody w glebie – zdolność do zatrzymywania wody opadowej

    2. ruchy wody w glebie –

- wchłanianie wody opadowej i jej przesiąkanie (filtracja) = przepuszczalność gleby

- podsiąkanie wody – możliwe dzięki zjawiskom kapilarnym – cecha charakterystyczna wody kapilarnej

- parowanie wody z gleby



Typy stosunków wodnych w glebach Polski

Perkolacyjny (przemywny, lessivae) – roczna suma opadów jest większa od łącznej ilości wody wyparowywanej z gleby w ciągu roku

Okresowo perkolacyjny – średnia wieloletnia suma opadów jest równa średniej wieloletniej wielkości parowania - w glebach hydromorficznych (wysoki poziom wody gruntowej, duża wilgotność gleby):

- z przewagą desukcji (pobierania wody przez korzenie roślin i transpiracji) i parowania fizycznego (z powierzchni gruntu) jest większa od sumy rocznych opadów

- z przewagą parowania fizycznego – możliwy przy wysokim poziomie wód gruntowych


Podstawowe funkcje wody w glebie:

GLEBOTWÓRCZE

- udział w procesie wietrzenia

- wpływ na skład chemiczny masy organicznej (próchnicy)

- mechaniczne przemieszczanie najdrobniejszych frakcji minerałów gleby i substancji organicznej (przemywanie – właściwe dla gleb płowych)

- czynnik kształtujący właściwości i typ genetyczny gleby

EKOLOGICZNE

- wpływ na budowę roślin i przebieg procesów fizjologicznych w roślinach

- rozpuszczalnik związków mineralnych i organicznych (soli mineralnych)

- roztwór przemieszczający składniki pokarmowe w glebie

Roztwory glebowe

Skład chemiczny; Składniki nieorganiczne:

- aniony kwasów

HNO3; H2CO3; HCl; H2SO4; H3PO4; Krzemowego

- kationy

Ca2+; Mg2+; K+; Na+; NH4+; Fe3+; Fe2+; Al3+; Składniki organiczne

- kwasy próchniczne i ich sole

Powietrze glebowe

Skład chemiczny O2; CO2; N2; CH4; H2S

Fizyczne właściwości gleb


Podstawowe (pierwotne)

Wtórne

- związane z jakością substratu glebowego

a) gęstość właściwa – gęstość stałych cząstek gleby zależy od: składu mineralnego mineralnego zawartości próchnicy (gleby mineralne Polski 2,3 – 2,8 g/cm3 [gęstość kwarcu będącego zasadniczym składnikiem to 2,65 g/cm3], gleby organiczne – 1,4 – 1,9 g/cm3)

b) gęstość objętościowa – P=M/V gęstość części stałych gleby wraz z porami zależy od gęstości właściwej, składu granulometrycznego i struktury gleby (gleby mineralne Polski 0,8 – 1,9 g/cm3, gleby organiczne – 0,1 – 0,75 g/cm3)

c) porowatość – suma przestworów zajętych przez powietrze i wodę przypadająca na jednostkę objętości gleby (w %), zależy od składu granulometrycznego, próchnicy, struktury gleby, działalności mezofauny (krety, dżdżownice) i korzeni, budowy agregatowej i układu gleby, zabiegów agrotechnicznych

d) barwa – wpływ na barwę ma szereg czynników:

- barwa zwietrzeliny skalnej

- uwilgotnienie masy glebowej

- stopień dotlenienia

- ilość i jakość związków próchnicznych

- oświetlenie gleby

- zawartość różnych związków

Składniki barwiące glebę:

- próchnica – ciemne, czasem czarne

- związki żelaza (tlenki żelaza) – od żółtego, przez rdzawe, czerwone do brunatnego (Fe3+)

- związki żelazawe – siwe, szaroniebieskie, zielono-niebieskawe (Fe2+)

- tlenki manganu – brunatne, czarno-brązowe, czerwono-fioletowe

- kwarc, krzemionka, węglan wapnia, gips, anhydryt, kaolinit – jasne barwy, biało-szare

- wiwianit (fosforan żelaza) – białe, po utlenieniu niebieskie

e) struktura gleby – stan zagregowania i przestrzenny układ elementarnych cząstek gleby z uwzględnieniem ich kształtu, wielkości, trwałości

agregaty glebowe – skupienia elementarnych cząstek glebowych określonego kształtu, wielkości, mniej lub bardziej trwałe

podział struktur glebowych

    1. Proste (w glebach mineralnych i mineralno-organicznych)

    2. Agregatowe (w glebach mineralnych i mineralno-organicznych)

    3. Włókniste (w glebach organicznych)

f) zwięzłość i pulchność

g) plastyczność

h) pęcznienie i kurczliwość

- uzależnione od właściwości pierwotnych, są wynikiem funkcjonowania gleby jako środowiska bytowania świata organicznego

a) właściwości wodne

b) właściwości powietrzne

c) właściwości cieplne


22. 10. 2005 wykład 3

Morfologia glebzespół cech możliwych do określenia wzrokiem i dotykiem (makroskopowo).

Główne cechy morfologiczne gleby:

- budowa profilu glebowego (charakterystyczny układ poziomów glebowych)

- miąższość poziomów i ich przejście z jednego w drugi

- barwa

- struktura

- układ

- nowotwory glebowe, wtrącenia i domieszki

- stopień rozkładu torfu (w glebach organicznych)

Poziom glebowy – genetyczny – część profilu glebowego uformowana pod wpływem procesów glebotwórczych, różniąca się od poziomów sąsiednich cechami morfologicznymi

Poziom diagnostyczny – rozpoznawczy – poziom genetyczny dokładnie zdefiniowany pod względem cech morfologicznych oraz właściwości fizycznych i chemicznych. Jest podstawą rozpoznania i zaklasyfikowania gleby do określonej jednostki systematycznej

Warstwa gleby – utwór występujący w obrębie profilu glebowego, będący produktem działania czynników geologicznych (litogenezy), np. warstwa sedymentacyjna, warstwa wietrzeniowa

Podział diagnostycznych poziomów glebowych:

EPIPEDONY – powierzchniowe

ENDOPEDONY – podpowierzchniowe


Zróżnicowanie profilu na poziomy genetyczne wg Systematyki Gleb Polski 1989 i Soil Taxonomy 1998

Poziomy genetyczne:

    1. Główne

      1. organiczny (O) – w glebach mineralnych, głównie leśnych, oraz w glebach organicznych

      2. próchniczny (A)

      3. wymywania, eluwialny (E)

      4. wzbogacania (B)

      5. glejowy (G)

      6. bagienny (P) – w glebach organicznych

      7. murszenia (M) – w glebach organicznych i mineralnych

      8. skała macierzysta (C)

      9. podłoże mineralne (D) – w glebach organicznych

      10. podłoże skalne (R) – lita lub spękana skała

Dawna klasyfikacja gleb (do 1989): A0 – O, A1 – A, A2 – Ees, A3 – Eet

    1. Podpoziomy (w obrębie poziomów głównych), np. A1, A2, A3

    2. Poziomy przejściowe – wyróżnia się wówczas, gdy widoczne są równocześnie cechy morfologiczne dwóch sąsiednich poziomów głównych (AC, BC, EB)

    3. Mieszane – obejmuje te części profilu, w których morfologiczne zmiany między sąsiednimi poziomami obejmują strefę szerszą niż 5 cm, a cechy poziomów przyległych są wyraźne, np. A/C, B/C, E/B


Diagnostyczne poziomy glebowe w Polsce

EPIPEDONY

Poziom próchniczny A

A mollic, A umbric, A ochric, A melanic, A anthropic, A plaggen, A histic

ENDOPEDONY

Poziom wymywania E

E albic (Es), E luvic (Eet)

Poziom wzbogacania B

B cambic (Bbr), B sideric (Br), B argillic (Bt), B spodic (Bhfe), B glejospodic (Bhfeoxgg)


Oznaczenia dodatkowe:

ca – wtórna akumulacja węglanów Ca i Mg (Cca, Btca)

p – poziom płużny (przy glebach ornych)

an – poziom antropogeniczny (zmiany inne niż agrotechniczne)

b – poziom kopalny (głębokość warstwy nadległej co najmniej 30 cm w Polsce, 50 cm na świecie)

Głębokość gleby.

Genetyczna – głębokość do jakiej sięgają procesy glebotwórcze

- suma miąższości wszystkich poziomów genetycznych danej gleby, łącznie z górną częścią utworu macierzystego

- głębokość genetyczna gleby – od kilkudziesięciu cm do 2 metrów

Biologiczna – RHIZUM – głębokość do jakiej przenikają korzenie

Aktualna głębokość biologiczna gleby może być równa, większa lub mniejsza niż głębokość genetyczna gleby.


Gleba całkowita – wszystkie poziomy genetyczne łącznie ze skałą macierzystą zbudowane są z tego samego materiału pod względem genetycznym i granulometrycznym

Gleba niecałkowita – w profilu glebowym występuje materiał o różnym pochodzeniu geologicznym i o różnym uziarnieniu

- płytkie 0-50 cm

- średniogłębokie 50-100 cm

- głębokie 100-150 cm

CHARAKTERYSTYKA

Cechy poziomów głównych.


Poziom organiczny (O) – w glebach mineralnych i mineralno-organicznych /bielica/

  1. tworzy się na powierzchni gleby w warunkach aerobowych

  2. miąższość poziomu do 30 cm

  3. zawartość materii organicznej ponad 20%

Poziom organiczny (O) – w glebach organicznych /torfowa/

  1. zasadnicza część profilu glebowego

  2. powstaje w warunkach anaerobowych

  3. ponad 30 cm

  4. w glebach leśnych jest to poziom ściółki

Poziom organiczny (O) – w glebach leśnych

  1. występuje jako próchnica nadkładowa (ektopróchnica)

Poziom próchniczny (A)

  1. miąższość kilka-kilkanaście cm

  2. barwa ciemna, od jasnoszarej do czarnej, ciemniejsza od barwy poziomów leżących niżej

  3. zawartość materii organicznej poniżej 20%, zazwyczaj 0,1-10%

  4. materia organiczna w różnym stopniu powiązana z mineralnymi składnikami gleby

Poziom wymywania (E) – inaczej poziom bielicowania

  1. występuje pod poziomem A lub bezpośrednio pod O

  2. barwa – jaśniejsza od barwy poziomów sąsiednich (jasnoszara, jasnobrunatna, biała)

  3. zawiera mniej materii organicznej i mniej półtoratlenków (tlenków żelaza i glinu R2O3) oraz frakcji ilastej niż poziom zalegający bezpośrednio pod nim

  4. zawiera więcej kwarcu i innych minerałów odpornych na wietrzenie

Ees – wymywanie głównie tlenków i wodorotlenków Fe i Al

Eet – wymywanie głównie frakcji ilastej (gleba płowa)

Poziom wzbogacania (B)

  1. występuje między A lub E a skałą macierzystą C lub G lub R

  2. barwa rdzawa, rdzawoszara, jasnobrunatna

  3. poziom akumulacji R2O3, materii organicznej i/lub frakcji ilastej R2O3 – Fe2O3 i Al2O3

Jeśli zachodzi akumulacja in situ poziom B określa się jako poziom wzbogacania, jeśli akumulacja wiąże się z wymywaniem tych składników z górnej części profilu – wówczas poziom B określa się jako poziom wmycia Bh, Bfe (W-M-Y-C-I-A, nie WYMYCIA).

Poziom glejowy (G) – tworzenie w warstwach beztlenowych ze względu na duże uwilgotnienie) – mada rzeczna

  1. wykazuje cechy silnej lub całkowitej redukcji związków mineralnych (Fe, Mn)

  2. barwa – stalowoszara z odcieniem niebieskawym lub zielonkawym

G – pełne oglejenie spowodowane wodami gruntowymi

Gg – pełne oglejenie spowodowane wodami opadowymi

Gdy inne poziomy genetyczne wykazują cechy oglejenia jako procesu towarzyszącego:

g – oglejenie wodami gruntowymi

gg – oglejenie wodami opadowymi

Skała macierzysta (C)

  1. materiał mineralni, nieskonsolidowany

  2. nie wykazuje cech identyfikacyjnych innych poziomów genetycznych – nie zmieniony przez procesy glebotwórcze, może nosić cechy wietrzenia

Poziom murszenia (M)

  1. występuje w profilu gleby organicznej, gdy po obniżeniu poziomu wód gruntowych następuje ubytek masy organicznej

Poziom bagienny (P) – gleba torfowa

  1. występuje w górnej części profilu gleby organicznej

Podłoże mineralne (D) – skała podściełająca

  1. luźny materiał skalny występujący w dolnej części profilu glebowego, nie będący skałą macierzystą danej gleby

Przejścia poziomów – określenie szerokości strefy, w której następuje zmiana barwy między sąsiadującymi poziomami oraz przebiegu granicy między nimi.

Typy przejścia:

Ostre – zmiana barwy w strefie 0-2 cm

Wyraźne – 2-5 cm

Stopniowe – 5-15 cm

Niewyraźne – powyżej 15 cm

UKŁAD GLEBY – sposób ułożenia względem siebie agregatów i pojedynczych ziaren oraz charakter porowatości

Rodzaje układów gleby:

- luźny – gleby piaszczyste, żwirowe o niescementowanych ziarnach

- pulchny – próchniczne poziomy gleb ornych, głównie pyłowych i wytworzonych z glin lekkich (czarnoziemy, czarne ziemie)

- zwięzły – gleby bogate w koloidy i agregaty glebowe, gleby gliniaste, pyłowo-ilaste, ilaste

- zbity – duża zawartość masy glebowej scementowanej, często związkami Fe (np. poziomy wmycia), niekorzystne z punktu widzenia rolniczego

STAN UWILGOTNIENIA GLEBY

- suchy – gleby zawierają tylko wodę higroskopową, nie wyczuwa się wilgoci, gleba kruszy się lub rozpyla

- świeży – nie kruszy się i nie pyli, po ściśnięciu nie zwilża palców ani bibułki

- wilgotny – przywiera do ręki, woda zwilża palce lub bibułkę, ale nie wycieka – gleby gliniaste i ilaste wykazują plastyczność

- mokry – woda wycieka z gleby bez nacisku, gleba rozmazuje się w palcach

05.11.2005

Źródła materii organicznej w glebie:

- nadziemny opad roślinny z warstwy drzew i krzewów = obumarłe części roślin (liście, igły, szyszki)

- podziemne części roślin (korzenie roślin wyższych)

- resztki pożniwne (w glebach uprawnych)

- materia pochodzenia zwierzęcego (obumarłe ciała makro i mezo fauny oraz ich ekstrementy) i mikrobiologicznego (obumarłe mikroorganizmy)

- nawozy organiczne (obornik, komposty, gnojowica)

Substancje niehumusowe – nieswoiste substancje próchniczne

Produkty rozkładu resztek organicznych oraz związki chemiczne będące wynikiem resyntezy powodowanej przez mikroorganizmy glebowe

- węglowodany

- lignina

- substancje białkowe

- kwasy tłuszczowe, tłuszcze i ich pochodne

- garbniki

- bituminy – woski i smoły

PRÓCHNICA GLEBOWA


Szczątki (głównie roślinne) nagromadzone w glebach (w lesie także na ich powierzchni) znajdujące się w różnych stadiach rozkładu (humifikacji, mineralizacji).

HUMIFIKACJA – proces przekształceń szczątków organicznych w glebie, którego rezultatem jest HUMUS glebowy

MINERALIZACJA – rozkład materii organicznej do prostych związków mineralnych (CO2, H2O, NH3 i inne)

Mineralizacja substancji organicznej to proces głównie mikrobiologiczny.

BUTWIENIE – rozkład substancji w warunkach tlenowych

CO2, H2O, jony O42-, NO3-

GNICIE – rozkład w warunkach beztlenowych

CO2, H2O, metan, siarkowodór

Ważne czynniki regulujące przebieg mineralizacji to temperatura i wilgotność. Najkorzystniejsze warunki do rozkładu istnieją w glebach wilgotnych, dobrze przewietrzonych, o odczynie obojętnym.

HUMIFIKACJA SUBSTANCJI ORGANICZNEJ

Proces humifikacji prowadzi do nagromadzenia w glebach związków próchnicznych (humusowych)

Etapy humifikacji:

  1. rozkład substratu organicznego do prostszych elementów

  2. mniej lub bardziej skomplikowane synteza i resynteza tych substancji prostszych powodująca powstawanie substancji próchnicznych

Związki humusowe – słabe kwasy organiczne zawierające azot (węgiel, wodór, tlen)

Kwasy fulwowe – fulwokwasy, rozpuszczają się we wodzie, w kwasach i w zasadach, barwa od słabożółtej do żółtobrunatnej, duża zdolność do migracji, biorą udział w procesie bielicowania

Kwasy huminowe – związki humusowe rozpuszczające się w rozcieńczonych roztworach o charakterze zasadowych, wytrącające się po ich zakwaszeniu, barwa brunatna, ciemnobrunatna, szara, duże znaczenie strukturotwórcze, występowanie: czarnoziemy, czarne ziemie, mady, rędziny, gleby brunatne

Huminy – nierozpuszczalne w warunkach naturalnych ani w kwasach ani w zasadach, barwa czarna, trwale związane z mineralną częścią gleby

Kompleksy organiczno-mineralne

  1. Sole kwasów próchnicznych z kationami metali (powszechne w glebach)

Kwasy fulwowe + kationy Ca, Mg, Na, Fe, K, Al, Mn – fulwiany

Kwasy huminowe + kationy Ca, Mg, Na, Fe, K, Al, Mn - humiany

  1. Humusowe związki kompleksowe (CHELATY)

Połączenia cząstek humusowych z wielowartościowymi jonami metali, np. kwasy fulwowe + Fe i Al

  1. Adsorpcyjne związki organiczno-mineralne (ARGILATY)

Połączenia substancji próchnicznych z minerałami ilastymi – szczególnie trwała część próchnicy glebowej

Rodzaje próchnicy.

Podział w warunków siedliskowych gdzie odbywają się procesy humifikacji:

LĄDOWE

- próchnica gleb uprawnych

- próchnica gleb łąkowych (darniowa)

- próchnica gleb leśnych

WODNE i PÓŁWODNE

- próchnica gleb torfowych

- próchnica gleb murszowych

- próchnica gytiowa – zaawansowany proces próchniczny

Podział wg cech morfologicznych (morfogenetyczne typy próchnicy):

Mull

- substancja bezpostaciowa, dość dobrze wymieszana z mineralną częścią gleby, typowa dla gleb żyznych i biologicznie czynnych, o odczynie zasadowym, obojętnym lub słabo kwaśnym

- występuje w poziomie organicznym i próchnicznym (gleby płowe, brunatne, czarne ziemie, czarnoziemy, rędziny, mady)

Mor

- próchnica surowa, zupełnie nie zhumifikowana, o odczynie kwaśnym, typowa dla siedlisk ubogich, najczęściej pod drzewostanami iglastymi

- gleby bielicowe i bielice

Moder

- typ pośredni między Mull i Mor

- gleby rdzawe, niektóre brunatne, płowe

Podział wg stopnia i charakteru jej wysycenia jonami metali (gleby uprawne)

  • słodka – przewaga jonów Ca2+ i Mg2+

  • słona – adsorpcyjnie nasycona jonami Na+

  • kwaśna – adsorpcyjnie nienasycona (przewaga H+ i Al3+)

Zawartość próchnicy w głównych typach gleb w Polsce:

  • czarnoziemy 2,6 – 4%

  • rędziny 2,0 – 6,0%

  • czarne ziemie 1,8 – 5,6%

  • mady 1,1 – 4,2%

  • brunatne 1,5 – 2,5%

  • płowe 1,0 – 2,5%

  • bielicowe 0,6 – 1,8%

Rola próchnicy i jej wpływ na glebę

  1. udział w tworzeniu gleb i kształtowaniu ich właściwości

      1. wpływa na fizyczne właściwości gleby

- polepsza zgruźlenie

- zmniejsza przyczepność i lepkość

- sprzyja tworzeniu się struktury gruzełkowej

- zwiększa ogólną pojemność wodną

      1. poprawia właściwości wodno-powietrzne i cieplne w glebie

      2. działa regulująco na odczyn gleby

      3. wpływa na barwę gleby

      4. wpływa na zdolności sorpcyjne gleby

      5. wpływa na rozpuszczalność i migrację pierwiastków

  1. oddziałuje na wzrost i rozwój roślin – dostarcza roślinom składników pokarmowych i przyczynia się do ich uruchamiania dzięki:

- zawartości łatwo wymiennych kationów

- wiązaniu N, P, S w formie związków organicznych

- uwalnianiu składników pokarmowych z minerałów dzięki zawartości kwasów humusowych

GLEBOWY KOMPLEKS SORPCYJNY – SORBENTY GLEBOWE

Suma wszystkich składników mineralnych i organicznych (głównie koloidów glebowych), na których powierzchni mogą zachodzić procesy sorpcji


Koloidy glebowe – składniki mineralne należące do frakcji iłu koloidalnego (poniżej 0,002 mm) + próchnica + połączenia próchniczno-mineralne

Cechy koloidów:

- duża powierzchnia właściwa

- ładunek elektryczny znajdujący się na tej powierzchni

Gleby piaszczyste, o małej zawartości frakcji ilastej i ubogie w próchnicę mają ubogi kompleks sorpcyjny

Gleby gliniaste, ilaste, zasobne w próchnicę – mają bogaty kompleks sorpcyjny


PROCESY GLEBOTWÓRCZE – całokształt zjawisk fizycznych, chemicznych i biologicznych, które zachodzą w powierzchniowych warstwach litosfery, atmosfery, hydrosfery i prowadzące do wykształcenia gleb

Zwietrzeliny skalne – tworzywo, z którego powstają gleby

Procesy glebotwórcze związane z biologicznym krążeniem pierwiastków w glebie:


Związane są tak z procesem wietrzenia fizycznego i chemicznego, że ich oddzielenie nie zawsze jest możliwe.

Gleba powstaje, gdy zaczynają przeważać procesy biologiczne i biochemiczne.

REGOLIT (pokrywa zwietrzelinowa) powstaje w rezultacie wietrzenia fizycznego i chemicznego.


Główne cechy procesów glebotwórczych w klimacie umiarkowanym, wilgotnym (Polska):

        1. wzrasta udział wietrzenia chemicznego nad wietrzeniem fizycznym

        2. rozkład mineralny przebiega szybko

        3. przemywanie wietrzejącego materiału nie jest zbyt intensywne

        4. wolne tlenki Fe nadają zwietrzelinie barwę brunatną

        5. wymywaniu ze zwietrzeliny podlegają głównie pierwiastki alkaliczne, a tlenki Si i Al pozostają w rezidum





Pierwotne i podstawowe źródła energii dla procesów glebotwórczych

  • energia słoneczna

  • grawitacja

  • energia geotermiczna

  • radioaktywność

  • potencjały fizyczne i fizykochemiczne

  • procesy utleniania materiałów glebowych (zwłaszcza związków organicznych)

  • zjawiska energetyczne właściwe organizmom żywym


Procesy glebotwórcze:

    1. Rozkład tworzywa gleby (minerałów i resztek organicznych) do związków prostszych

    2. Tworzenie nowych związków o budowie krystalicznej bezpostaciowej, synteza substancji organicznej, powstawanie połączeń organiczno-mineralnych

    3. Przemieszczanie minerałów i organicznych składników w glebie przy udziale organizmów żywych (obieg biologiczny) oraz w postaci roztworów (rzeczywistych, koloidalnych), zawiesin, migracja plazmy glebowej (minerały ilaste, R2O3, humus)

    4. Wymiana materii i przepływ energii między żywymi organizmami a substratem glebowym oraz między fazami gleby (stałą, ciekłą i gazową


Warunki środowiska a ruchliwość głównych pierwiastków w zwietrzelinie/glebie:

Gleby kwaśne pH<5,5

Kwarc – nierozpuszczalny

Krzemionka – mało ruchliwa

Wapń, magnez, potas – łatwo rozpuszczalne

Glin (Al3+) – bardzo ruchliwy

Żelazo i mangan – przechodzi do roztworu w formie Fe2+, forma Fe3+ tylko przy pH<3 (najsilniej ruchliwe w glebach wilgotnych w klimacie umiarkowanym)

Ił koloidalny – przemieszczanie ustaje w warunkach zmniejszonej wilgotności (wysychanie gleby), wzrastającej ilości wapnia

Związki organiczne, kwasy huminowe, związki koloidalne, kompleksy mineralno-organiczne

Gleby lekkokwaśne, obojętne i zasadowe pH>5,6

Krzemionka – rozpuszczalność wzrasta przy pH>8

Glin – nieruchliwy, krystalizuje przy pH>5,5, rozpuszczalny w środowisku alkalicznym pH>7

Żelazo – nieruchliwe przy wysokim pH i w glebach dobrze przewietrzonych

Mangan – nieruchliwy przy pH>8,5


Główne procesy glebotwórcze w Polsce

- brunatnienie

- przemywanie (płowienie, lessiważ)

- bielicowanie

- bagienny (torfotwórczy)

- pobagienny (murszenia)

- glejowy

BRUNATNIENIEwarunki sprzyjające

  • klimat umiarkowany (morski lub przejściowy)

  • wielogatunkowe lasy liściaste lub mieszane

  • zwięzła skała macierzysta (gliny, piaski gliniaste, pyły iły), zwykle zasobna w CaCO3

H2O + CO2 + kwasy roślinne

Wietrzenie chemiczne krzemianów i glinokrzemianów

Powstanie wtórnych minerałów ilastych Uwalnianie składników pokarmowych

Uwalnianie Fe i Al

Uwalnianie Fe i Al, utlenienie Fe i Al oraz łączenie Fe i Al z H2O

Tworzenie tlenków i wodorotlenków Fe i Al

Tlenki Fe i Al (R2O3) oraz wodorotlenki Fe i Al

Nierozpuszczalne kompleksy żelazisto-próchnicze

Brunatne powłoczki na ziarnach mineralnych gleby


Mały obieg składników między glebą a roślinnością (obieg składników w procesie zasadowych w procesie brunatnienia)

  • szybka mineralizacja i humifikacja

  • próchnica typu mull lub mull-moder

  • odczyn zbliżony do obojętnego

R2O3 nie są przemieszczane. Frakcja ilasta nie jest przemieszczana.

Powstaje poziom wzbogacania „Cambic” (Bbr)

Poziom Cambic (Bbr) = poziom diagnostyczny gleb brunatnych

R2O3 nie są przemieszczane. Frakcja ilasta nie jest przemieszczana – powstaje poziom wzbogacania Cambic (Bbr)

Poziom Cambic (Bbr) = poziom diagnostyczny gleb brunatnych.

PROCES PRZEMYWANIA

Warunki środowiskowe sprzyjające procesowi przemywania

    1. Klimat umiarkowany wilgotny (morski lub przejściowy)

    2. Wielogatunkowe lasy liściaste lub mieszane

    3. Zwięzła skała macierzysta (gliny, piaski gliniaste, pyły) odwapniona, ale zasobna w kationy zasadowe

    4. Środowisko o odczynie słabo kwaśnym

Mechaniczne przemieszczanie w dół profilu glebowego cząstek ilastych bez ich równoczesnego chemicznego rozkładu

Mechaniczne przemieszczanie związków Fe i związków organicznych

Poziomy wymywania LUVIC (Eet) i wzbogacania ARGILIC (Bt) – diagnostyczne dla gleb płowych

PROCES BIELICOWANIA


    1. Klimat umiarkowany chłodny (borealny) z wyraźnie zaznaczoną porą zimową, wilgotny (dostateczna ilość opadów powodująca przewagę wsiąkania wody w glebę nad parowaniem)

    2. Lasy iglaste – ściółka leśna Ol i Of oraz kwaśna próchnica typu mor – środowisko sprzyjające powstawaniu kwasów organicznych

    3. Piaszczysta skała macierzysta, uboga w związki zasadowe, łatwo przepuszczająca wodę


H2O + CO2 + rozkład substancji organicznej → powstawanie próchnicy typu mor (z łatwo rozpuszczalnymi we wodzie kwasami fulwowymi) → silne zakwaszenie środowiska glebowego → intensywne wietrzenie chemiczne i rozkład minerałów pierwotnych, rozpad minerałów ilastych → uwalnianie Fe, Al, Mn, P → Fe, Al, Mn, P + związki próchniczne = kompleksy próchniczne, mineralne → przemieszczanie w dół profilu glebowego Mg, Ca, K, związków próchniczno-mineralnych, uwolnionych tlenków Fe i Al i koloidalnej krzemionki.


Etapy procesu bielicowania.

I

  1. wypłukiwanie łatwo rozpuszczalnych soli, węglanów Ca i Mg pod wpływem zakwaszonych roztworów glebowych

  2. wypieranie składników zasadowych z kompleksu sorpcyjnego gleby i zastępowanie ich jonami H i Al, występujących w nadmiarze w roztworze glebowym

II

Całkowite wysycenie kompleksu sorpcyjnego gleby kationami H i Al – niszczenie kompleksu sorpcyjnego + zmniejszenie właściwości sorpcyjnych gleby

III

Pochodzące z rozpadu kompleksu sorpcyjnego i z rozkładu minerałów wtórnych (ilastych) związki żelaza, glinu, manganu i fosforu przechodzą do roztworów i są wymywane wgłąb profilu glebowego przez przesiąkającą wodę. Następuje odbarwienie wierzchnich poziomów gleby, strącanie związków następuje w poziomie wzbogacania (iluwialnym, tu: WMYCIA).

PROCES BAGIENNY (torfotwórczy)


  1. Długotrwałe nadmierne uwilgotnienie - wysoki poziom wód gruntowych

  2. Trwała anaerobioza

  3. Spowolnienie rozkładu substancji organicznej i procesu humifikacji

  4. Gromadzenie substancji organicznej

Proces bagienny obejmuje:

    1. gromadzenie materii organicznej

    2. proces torfienia (torfotwórczy) – powolne przemiany chemiczne i strukturalne szczątków roślin gromadzonych w warunkach nadmiernego uwilgotnienia i braku dostępu powietrza – powstanie złóż torfu

    3. procesy glejowe


PROCES POBAGIENNY (murszenia)

- obniżenie poziomu wody gruntowej

- zmiana warunków uwilgotnienia – osuszenie torfu

- dostęp powietrza do gleby

Odwodnienie – przerwanie procesu bagiennego – stopniowa mineralizacja torfu – powstanie torfu – przekształcenie torfu w mursz

PROCES GLEJOWY

- Biochemiczny proces polegający na redukcji

Fe3+ → Fe2+

Mn4+ → Mn3+ → Mn2+


Warunki:

    1. nadmierne, długotrwałe uwilgotnienie

    2. zła aeracja gleby, niedobór tlenu

Morfologiczne oznaki oglejenia:

- barwa – stalowoszara, niebieskawa, zielonkawa

- konkrecje żelazisto-manganowe w górnej części profilu glebowego


Nadmierne uwilgotnienie

niedobór tlenu

rozwój bakterii beztlenowych

redukcja związków żelaza (Fe3+ → Fe2+)

zmiana barwy gleby



Rodzaje oglejenia:

Opadowo-wodne (odgórne, pseudooglejenie)

Gruntowo-wodne (oddolne, właściwe)

Amfigleje – gleby wykazujące jednocześnie cechy oglejenia odgórnego i oddolnego

Stagnogleje – na glebach płaskich z utrudnionym odpływem wody opadowej

Oglejenie kontaktowe – powstaje na styku poziomów różniących się uziarnieniem i sprzyjających stagnowaniu wód zaskórnych

Formy oglejenia

    1. nie pogarszające w istotny sposób warunków prawidłowego rozwoju roślin

  • zaciekowe – pionowe smugi i zacieki powstające najczęściej wzdłuż kanałów pokorzeniowych

  • plamiste – sporadyczne plamy na tle zasadniczej barwy gleby

    1. świadczące o niekorzystnych warunkach dla rozwoju roślin

  • marmurkowate – mozaika barwy niebiesko-zielonkawej lub stalowoszarej na tle zasadniczej barwy gleby, dalszy stopień rozwoju oglejenia plamistego i zaciekowego

  • całkowite – jednolite zabarwienie niebieskawo-zielonkawe lub stalowoszare – najbardziej zaawansowany stopień oglejenia


Systematyka gleb Polski


Gleby Polski

  • strefowe gleby – brunatnoziemne i bielicoziemne (75%) – zróżnicowanie wynika ze zróżnicowania skał macierzystych

  • ekstrazonalne (pozastrefowe) – czarnoziemy (1%)

  • śródstrefowe (intrazonalne) – 25% - mady rzeczne (5%), gleby hydrogeniczne (7,8%), semihydrogeniczne (11%), rędziny (0,9%), gleby zasolone

  • azonalne (niestrefowe) – inicjalne i słabo wykształcone (2%), antropogeniczne







KLASYFIKACJA GLEB


PRZYRODNICZA

(systematyka gleb)

UŻYTKOWA (techniczna)

Bonitacyjna klasyf. gleb

Klasyf. Kompleksów przydatności rolniczej

Klasyf. Kategorii użytkowych gleb


Hierarchiczne jednostki systematyki gleb

Dział – grupuje gleby wytworzone pod przeważającym wpływem jednego z czynników glebotwórczych lub pod wpływem wszystkich czynników glebotwórczych bez wyraźnej przewagi jednego

Rząd – grupuje gleby o podobnym kierunku rozwoju, zbliżone do siebie pod względem ekologicznym (mogą różnić się genezą i cechami morfologicznymi)

Typ – grupuje gleby podobne do siebie pod względem genezy (taki sam układ poziomów genetycznych) oraz właściwości morfologicznych, fizycznych i chemicznych. W warunkach naturalnych każdemu typowi gleby odpowiada określone zbiorowisko roślinne

Podtyp – wyróżnia się wówczas, gdy na cechy głównego glebotwórczego procesu danego typu nakładają się cechy innego, modyfikujące cechy morfologiczne i właściwości gleb

Rodzaj – określa się na podstawie genezy skały macierzystej, z której wytwarza się gleba

Gatunek – na podstawie uziarnienia materiału budującego glebę

PRZYKŁAD

Gleba bielicowo-rdzawa wytworzona z luźnego piasku sandrowego przemodelowanego eolicznie

Dział – autogeniczne

Rząd – bielicoziemne

Typ – rdzawa

Podtyp – bielicowo-rdzawa

Rodzaj – piasek sandrowy przemodelowany eolicznie

Gatunek – piasek luźny


DZIAŁ

RZĄD

TYP







Wapniowcowe o różnym stopniu rozwoju

Rędziny

Profil – O – A – CCa

Skała macierzysta – skały masywne węglanowe – wapienie, margle, dolomity, opoki, skały masywne siarczanowe - gipsy

Cechy –

  1. bardzo zróżnicowane – zależne od rodzaju, wieku i podatności na wietrzenie skały macierzystej

  2. płytkie, ze znaczną zawartością szkieletu

  3. miąższość 20-30 cm, barwa intensywnie ciemna

  4. zasobna w próchnicę (2-4%, czasem nawet 6%)

  5. odczyn zasadowy

  6. korzystne właściwości fizyczne – uwilgotnienie, trwała struktura, odpowiednia porowatość

Roślinność – lasy liściaste i mieszane, kserotermiczna, trawiasta

Użytkowanie rolnicze – trudne do uprawy

Występowanie – Wyżyna Lubelska, Krakowsko-Częstochowska, Śląska, G. Świętokrzyskie, Pieniny, Tatry, Beskidy Zachodnie (rędziny fliszowe), Niecka Nidziańska (rędziny gipsowe)

Pararędziny

Profil – AC – CCa

Skała macierzysta – skały osadowe scementowane lub luźne, zasobne w CaCO3 (piaskowce wapniste, łupki ilaste, piaski i gliny zwałowe)

Cechy –

  1. miąższość 10-40 cm

  2. próchnica 3-4%

  3. odczyn obojętny lub zasadowy

  4. duża przepuszczalność i porowatość

Roślinność – lasy liściaste i mieszane

Użytkowanie rolnicze – gleby orne

Występowanie – Karpaty (flisz karpacki), obszary młodoglacjalne





















AUTOGE-NICZNE




Czarnoziemne

Czarnoziemy

Profil – A – AC – Cca

Skała macierzysta – lessy

Cechy –

  1. miąższość 50-70 cm

  2. barwa prawie czarna

  3. zasobne w próchnicę 2-4%

  4. odczyn obojętny

  5. struktura gruzełkowa

  6. podatne na erozję

Roślinność – stepowa lub leśno-stepowa

Użytkowanie rolnicze – najlepsze gleby orne

Występowanie –Wyżyna Lubelska, Małopolska, Pogórze Karpackie, Przedgórze Sudeckie











Brunatnoziemne

Gleby brunatnoziemne właściwe (gleba brunatna)

Profil – O – A – Bbr – Cca

Skała macierzysta – gliny, piaski gliniaste, iły, lessy, inne utwory pyłowe

Cechy –

  1. poziom diagnostyczny cambic (Bbr)

  2. wszystkie poziomy są strukturalne

  3. zasobna w składniki zasadowe, często zawiera CaCO3

  4. odczyn obojętny lub słabozasadowy

  5. przewiewna, porowata, przepuszczalna

  6. biologicznie czynna

  7. próchnica typu mull lub moder

Roślinność – lasy liściaste

Użytkowanie rolnicze –

Występowanie – Niż Polski, wyżyny Polski środkowej, Karpaty, Sudety (gleba brunatna kwaśna)

Gleby brunatnoziemne kwaśne

Profil –

Skała macierzysta – zwietrzeliny kwaśnych skał (granitów, piaskowców)

Cechy –

  1. słabiej rozwinięty poziom A, o gorszej strukturze

  2. brak CaCO3 i odczyn kwaśny w całym profilu

Roślinność – kwaśne buczyny lub ubogie buczyny karpackie

Użytkowanie rolnicze – gleby leśne

Występowanie –

Gleby płowe

Profil – O – A – Eet – Bt – C

Skała macierzysta – gliny, piaski gliniaste, iły, lessy i inne utwory pyłowe

Cechy –

  1. poziomy diagnostyczne luvic (Eet) i argilic (Bt)

  2. dwudzielność uziarnienia profilu glebowego (z granicą na głębokości 40-70 cm) górna część uboższa w ił koloidalny

  3. znaczne wyługowanie związków zasadowych

  4. odczyn kwaśny

  5. częste oglejenie opadowe (efekt stagnowania wody pod poziomem Bt)

  6. próchnica typu mull i moder

Roślinność –

Użytkowanie –

Występowanie –










Bielicoziemne

Gleby rdzawe

Profil – O – A – Bv – C

Skała macierzysta – piaski luźne, słabogliniaste, słabowysortowane, ubogie w składniki zasadowe (sandrowe, wydmowe)

Cechy –

  1. poziom diagnostyczny sideric (Bv)

  2. słabe uwilgotnienie

  3. odczyn silnie kwaśny

  4. brak węglanów

  5. bardzo niskie wysycenie kompleksu sorpcyjnego zasadami (poniżej 20%)

  6. mała zawartość próchnicy (do 1%)

  7. mała urodzajność

Roślinność – lasy iglaste – bory sosnowe i mieszane (bardziej suche stanowiska)

Użytkowanie –

Występowanie – Polska N – obszar młodoglacjalny, wydmy śródlądowe, sandry, pradoliny

Gleby bielicowe

Profil – O – A – Ees – Bhfe - C

Skała macierzysta – piaski luźne, słabogliniaste, ubogie w składniki zasadowe

Cechy –

  1. poziomy diagnostyczne albic (Ees) i spodic (Bhfe)

  2. mała pojemność sorpcyjna i bardzo niski stopień wysycenia zasadami

  3. kwaśny odczyn

  4. brak węglanów

  5. ubogie w składniki pokarmowe

  6. niekorzystne warunki wodne – zbyt przepuszczalna i sucha

  7. mało zasobna w próchnicę

  8. mało urodzajna

Roślinność – lasy iglaste – bory sosnowe i mieszane

Użytkowanie –

Występowanie –

BIELICOWA – słabszy stopień zbielicowania niż bielica, wyraźniej wykształcony poziom A, mniej kwaśny odczyn



Współpraca

Wczytywanie...