Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Partie polityczne - referat


Prowadzący J. Nocoń
Informacja dla prowadzących
Podgląd

Partie polityczne.doc

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

PARTIE POLITYCZNE

CZYLI CO? JAK? I GDZIE?

Grudziądz listopad 2012r.

Pojecie partii politycznej

Nazwa „partia” pochodzi oj łacińskiego wyrazu „pars” - część. W tym wypadku chodzi o część społeczeństwa. W języku polskim na oznaczenie partii używa się także innych nazw, jak: stronnictwo, liga, ruch, unia, konfederacja, kongres. Partia polityczna jest to dobrowolna organizacja skupiająca ludzi mających wspólny cel dotyczący podstawowych spraw życia społecznego i wspólny program kierowania społeczeństwem wiodący do tego celu.

Cechą istotną partii politycznej, odróżniającą ją od innych organizacji, np. stowarzyszeń, jest to, że dąży do realizacji swego programu poprzez opanowanie aparatu państwowego. Partie dążą więc do opanowania aparatu państwowego lub wywierania wpływu na aparat, państwowy w kierunku dla siebie pożądanym, bądź samodzielnie, bądź w koalicji z innymi partiami. W partiach politycznych gromadzą się ludzie najbardziej aktywni pod względem politycznym.

Historia partii .

Partie polityczne pojawiły się dopiero w czasach współczesnych po Wielkiej Rewolucji Francuskiej, aczkolwiek pierwsze partie powstały w Wielkiej Brytanii (XIX wiek), gdy udział w rządzeniu państwem stał się możliwy dla szerszego ogółu społeczeństwa. Wcześniej istniały inne formy organizacji, jak „koterie dworskie” w okresie monarchii absolutnej, organizacje wolnomularskie, loże masońskie. Istnieje jednak istotna różnica między loża masońską a partią polityczną, iż loża odznacza się wysokim stopniem utajnienia przynależności „wtajemniczenia”, zaś przynależność do partii politycznej jest jawna.

W literaturze politycznej istnieją spory jak zdefiniować partię polityczną. Jedni definiują partię jako instytucję, inni jako grupę społeczną. W określaniu partii jako instytucji kładzie się akcent głównie na jej strukturę organizacyjną (marksiści).

Natomiast w określeniu partii jako grupy społecznej kładzie się nacisk na więź społeczną, jaka istnieje między należącymi do niej osobami, poprzez akceptację tych samych wartości. Maurice Duercer, współczesny politolog francuski, definiuje partię jako grupę ludzi, opartą na więzi ideologiczne, mającą określoną strukturę.

Najczęściej definiuje się partię przez wskazanie jej stosunku do aparatu państwowego, akcentując, iż celem partii jest zdobycie lub utrzymanie władzy państwowej. Zdobycie przez partię władzy państwowej nie jest jednak celem samym w sobie, ale środkiem do realizacji określonego programu życia społecznego, realizacje określonych interesów. Kontrowersje dotyczą określenia interesów, czy są to interesy własne danej partii, czy interesy określonej klasy społecznej (wg marksistów), czy interesy ogółu społeczeństwa? Odpowiedź zależy od typu partii.


Ważnym elementem jest sposób, w jaki partia chce zdobyć władzę lub utrzymać się przy niej. Są takie partie, które stosują przemoc, terror (tak czyniły partie komunistyczne typu marksistowsko-leninowskiego). W państwach demokratycznych partie dążą do zdobycia władzy w drodze mechanizmu wyborów parlamentarnych, dzięki pozyskaniu poparcia większości społeczeństwa.

Wielką rolę spełnia program partii, który może spełniać różne funkcje. Najpierw program ten powinien być taki, aby zapewnił partii sukces wyborczy. Są takie partie, które układają swój program „pod publiczność”, aby zjednać sobie jak najwięcej nie tylko członków, ale także wyborców (obietnice nie możliwe do zrealizowania, tzw. kiełbasa wyborcza). Ale nie zawsze partia jest zdolna do zrealizowania tego, co obiecuje, np. partie marksistowskie obiecywały wprowadzenie sprawiedliwości społecznej („raj na ziemi”), zniesienia podziałów społecznych, a okazało się, że gdy zdobyły władzę, tworzyły nowy system niesprawiedliwości, oparty na nowych podziałach.


Funkcje partii politycznych

Zazwyczaj partie polityczne spełniają następujące funkcje:
1) pośredniczenie między aparatem państwowym, a społeczeństwem;

Zazwyczaj partia jest kanałem, za którego pośrednictwem społeczeństwo przekazuje swoje opinie i żądania pod adresem aparatu państwowego, z których aparat powinien korzystać w podejmowaniu decyzji dotyczących rządzenia państwem;


2) reprezentowanie interesów różnych grup społecznych.

Reprezentowanie jest procesem złożonym, obejmuje najpierw utworzenie więzi między członkami danej grupy społecznej, następnie zebranie postulatów odpowiadających interesom społeczeństwa, uogólnienie tych postulatów w formie programu partii; realizacja tego programu przy jak najszerszym poparciu społecznym. Nie każda partia takie poparcie uzyskuje;


3) sprawowanie władzy przez partie polityczne służy realizacji swego

programu, przejawia się to w dwóch kierunkach:

a) w obsadzaniu stanowisk państwowych („zajęcie stołków”),

b) uczestniczenia w podejmowaniu decyzji państwowych przez partie

opozycyjne.


Od partii politycznych należy odróżnić „grupy nacisku i „stowarzyszenia”.

Grupy nacisku, zwane inaczej grupami interesu, od partii politycznych różnią się tym, że nie dążą do zdobycia i sprawowania władzy państwowej, ale do wywierania nacisku na osoby sprawujące władzę, aby podejmowały decyzje odpowiadające interesom danej grupy, czyli dążą do tego, aby władza była sprawowana w ich interesie. W świecie współczesnym istnieje wiele różnorodnych grup nacisku o zasięgu krajowym (np. związki zawodowe), jak też międzynarodowym (np. związki banków, kartele, związki producentów ropy naftowej itp.)

W każdym państwie demokratycznym, opartym na gospodarce rynkowej, grupy nacisku tworzą tzw. lobby w parlamencie, niekiedy blokują uchwalenie takich ustaw, które byłyby dla nich niekorzystne.

Stowarzyszenia są to ciała pośrednie między jednostką a społeczeństwem. Służą one integracji ludzi wokół wspólnych celów, wspólnych wartości; ale nie mają na celu kierowania społeczeństwem przez opanowanie aparatu państwowego.

Typologia partii politycznych


W rzeczywistości istnieje wiele różnorodnych partii zarówno w skali światowej, jak i w poszczególnych państwach. Istnieją też różne klasyfikacje partii, dokonywane odpowiednio do przyjętych kryteriów.

Max Weber (niemiecki socjolog) dzielił partie ze względu na cel na:
1) partie interesu, o nastawieniu pragmatycznym, mające na celu realizację określonych interesów grupowych (np. partie chłopskie) ;
2) partie światopoglądowe, stawiające sobie ze cel zwycięstwo określonej wizji ładu społecznego (np. partie chrześcijańsko-demokratyczne).

Do tej koncepcji nawiązuje podział partii na: partie dla wszystkich (populistyczne) i partie ideologiczne.

Biorąc pod uwagę strukturę społeczną partii w literaturze politycznej wyróżnia się następujące typy partii:
- partie ogólnonarodowe,
- partie robotnicze,
- partie chłopskie,
- partie drobnomieszczańskie,
- partie inteligenckie,
- partie ziemiańskie,

Biorąc pod uwagę założenia ideologiczne, wyróżnia się:
- partie komunistyczne i faszystowskie
- partie socjalistyczne i socjaldemokratyczne
- partie chrześcijańsko-demokratyczne,
- partie liberalne,
- partie konserwatywne


Z punktu widzenia strategii działania wyróżnia się:
- partie rewolucyjne, dążące do zmiany panujących stosunków społeczno-politycznych w drodze rewolucji (zmasowanego terroru);
- partie reformistyczne, dążące do zmiany istniejących stosunków stopniowo w drodze zmian jakościowych;
- partie zachowawcze, dążące do zachowania istniejącego porządku;

Biorąc pod uwagą strukturę organizacyjną i rolę partii w systemie politycznym, wyróżnia się:


a) Pod względem stopnia centralizacji wewnątrzpartyjnej, wyróżnia się:
-
partie zcentralizowane , zorganizowane hierarchicznie o silnym ośrodku kierowniczym i silnej dyscyplinie formalnej (partie faszystowskie, partie komunistyczne),
-
partie zcentralizowane , w których są silne ośrodki lokalne i z zachowaniem demokracji wewnątrzpartyjnej (partie w USA).

Ze względu na instytucje przywództwa partyjnego (formalnego i faktycznego) wyróżnia się:
- partie o przywództwie jednoosobowym - wodzowskim, które jest formalnie usankcjonowane (Hitler, Mussolini, Stalin);
- partie o przywództwie kolektywnym;
- partie o przywództwie konsensualnym (partia jest kanałem ujawniania i reprezentowania różnorodnych interesów różnych grup społecznych (np. partia liberalno-demokratyczna w Japonii).

Ze względu na stosunek do panującego reżimu politycznego wyróżnia się:
- partie legalne, a wśród nich: partie rządzące i partie opozycyjne;
- partie nielegalne które dążą do zmiany panującego reżimu mimo formalnego zakazu;
- partie wspomagające istniejący reżim polityczny, mimo że nie są w stanie uczestniczyć w walce o władzę.

Polska ustawa o partiach politycznych z 27 czerwca 1997r .

Członkami partii mogą być obywatele RP, którzy ukończyli 18 lat ( nie jest wymagana żadna zgoda, nie mówi ilu obywateli potrzeba, by założyć partię)

Partia może korzystać z praw wynikających z ustawy, kiedy została wpisana do ewidencji partii politycznych.

Partia nie może posiadać  jednostek organizacyjnych w zakładach pracy

Partia polityczna opiera swoja działalność na pracy społecznej członków, do prowadzenia spraw może zatrudniać pracowników.

Partie kształtują swoje struktury oraz zasady działania zgodnie z zasadami demokracji

Statut partii określa jej cele, strukturę, zasady działania. Statut uchwala zgromadzenie ogólne członów lub zgromadzenie ich demokratycznie wybranych przedstawicieli.

Statut zawiera :

nazwę, skrót nazwy

adres siedziby partii

sposób nabywania i utraty członkostwa

prawa i obowiązki członków

organy partii, ich kompetencje, czas trwania kadencji

organy reprezentujące partie na zewnątrz oraz uprawnione do zaciągania zobowiązań majątkowych

tryb dokonywania wyborów organów partii

zasady tworzenia i znoszenia terenowych jednostek

zasady dokonywania zmian statusu

sposób rozwiązywania się partii, tryb połączenia z inna partią

Partie polityczna zgłasza się do ewidencji partii politycznych, prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Warszawie

Zgłoszenie do ewidencji powinno zawierać: nazwę, skrót nazwy i określenie adresu siedziby partii politycznej oraz imiona, nazwiska i adresy osób wchodzących w skład organów uprawnionych w statucie do reprezentowania partii na zewnątrz oraz do zaciągania zobowiązań majątkowych a także statut partii politycznej i wykaz zawierający imiona, nazwiska, adresy zamieszkania, numery ewidencyjne PESEL i własnoręczne podpisy popierających zgłoszenie co najmniej 1000 obywateli polskich, którzy ukończyli 18 lat

Nazwa, skrót nazwy i symbol graficzny partii politycznej powinny odróżniać się wyraźnie od nazw, skrótów nazw i symboli graficznych partii już istniejących.

Partia polityczna nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania do ewidencji.

Partia polityczna jest zobowiązana zawiadomić Sąd o zmianie statutu partii, zmianie adresu siedziby partii, zmianach w składzie organów uprawnionych w statucie do reprezentowania partii na zewnątrz oraz do zaciągania zobowiązań majątkowych.

Likwidacja partii politycznej:

na mocy uchwały uprawnionego w statucie organu

sąd, po zakończeniu likwidacji, wydaje postanowienie o wykreśleniu wpisu partii politycznej z ewidencji

koszt likwidacji pokrywa się z majątku likwidowanej partii politycznej

likwidacji dokonuje się na skutek orzeczenia Trybunału konstytucyjnego o niezgodności celów lub działalności partii z konstytucja

w razie rozwiązania się partii politycznej na podstawie własnej uchwały właściwy organ partii niezwłocznie przesyła Sądowi uchwałę o samorozwiązaniu partii oraz o wyznaczeniu jej likwidatora.

Od 2001 r. głównym źródłem finansowania parti i są subwencje oraz dotacje z budżetu państwa. Subwencje mogą otrzymywać partie, które w ostatnich wyborach do Sejmu przekroczyły próg 3% (jeśli samodzielnie tworzyły komitet wyborczy) lub 6% głosów (jeśli wchodziły w skład koalicyjnego komitetu wyborczego). Dotacje otrzymują partie za każde miejsce zdobyte w Sejmie lub Senacie.

Źródła finansowania partii politycznych w Polsce są jawne. Majątek partii powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, z dochodów z majątku oraz z dotacji i subwencji państwowych. Partia nie może prowadzić działalności gospodarczej, jednak za takową nie uważa się sprzedaży przez partię publikacji z nią związanych i przedmiotów ją symbolizujących.

Zasada finansowania partii politycznych znajdują się w:

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 604.

Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 2001 r. Nr 46, poz. 499.

O charakterze podziałów i konfliktów politycznych w dużym stopniu decyduje charakter relacji Kościół- państwo- społeczeństwo.  Kościół protestancki jest bardziej za  oddzieleniem kościoła od społeczeństwa, kościół katolicki zawsze podkreśla swoją obecność w społeczeństwie.

Partie chadeckie reprezentują interesy  środowiska religijnego.

CIEKAWOSTKA:

Kanadyjska Partia Nosorożców - była zarejestrowaną partią polityczną w Kanadzie w latach 1968 - 1993 . Zajmowali się satyrą Kanadyjskiej polityki, składając wiele niedorzecznych obietnic.

Polska Partia Przyjaciół Piwa (PPPP) polska partia polityczna założona w 1990 r. przez satyryka Janusza „Siarę” Rewińskiego .

Oficjalnie celem PPPP było promowanie kulturalnego stylu picia piwa w pubach (stylizowanych na angielskie ), zamiast wódki , a tym samym zwalczanie alkoholizmu i było traktowane przez jej twórców jako żart, ale umożliwiło dostanie się do Sejmu osobom zajmującym się na poważnie biznesem i polityką.

Współpraca

Wczytywanie...