Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

METODY WSPOMAGANIA ROZWOJU


Prowadzący Magdalena Rusin
Informacja dla prowadzących
Podgląd

METODY WSPOMAGANIA ROZWOJU.doc

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):
METODY WSPOMAGANIA ROZWOJU

METODY WSPOMAGANIA ROZWOJU

Metoda Vojty


VACLAV VOJTA
(1917- 2000)

  • Profesor Vojta opracował bardzo precyzyjną diagnostykę kinezjologiczną (rozwoju ruchowego) niemowląt.
    Dzięki niej możliwe jest uwidocznienie bardzo wczesnych stadiów zaburzeń funkcji ośrodkowego układu nerwowego

PODSTAWY TEORETYCZNE METODY

  • metoda zaproponowana przez Vojtę zaleca usprawnianie niemowląt „z ryzyka” (od pierwszych dni życia), urodzonych z nieprawidłowo przebiegających ciąż i porodów.

Metoda Vojty

  • Vojta stworzył również metodę terapeutyczną pobudzającą mózg do uruchamiania w programie rozwoju niemowlęcia normalnych, czyli genetycznie zakodowanych wzorców ruchowych.

  • wzorce te, wielokrotnie powtarzanie, stopniowo wypierają patologiczną motorykę dziecka.

Metoda Vojty

  • jest to neurofizjologicznie sterowany system torowania, który ma na celu przywrócenie wrodzonych fizjologicznych wzorców ruchowych,


  • wzorce ruchowe są zablokowane w swoim rozwoju poprzez wczesnodziecięce uszkodzenia mózgu lub zostały utracone na skutek urazów.


  • to inaczej aktywacja bez treningu

PODSTAWY TEORETYCZNE METODY



  • Diagnostyczną- zawiera w sobie badanie funkcji układu nerwowego,


  • Terapeutyczną- polega na stymulacji dziecka do wykonania ściśle określonego wzorca ruchowego.

PODSTAWY TEORETYCZNE METODY- DIAGNOSTYKA

  • dziecko przed przystąpieniem do terapii przechodzi kliniczną ocenę rozwoju, na którą składają się:


  • Ocena reaktywności posturalnej


  • Ocena spontanicznej motoryki.


  • Diagnostyka rozwojowa. "Monachijski test diagnostyczny funkcji wieku rozwojowego w 1 - 3 roku życia".

CZĘŚĆ DIAGNOSTYCZNA SKŁADA SIĘ Z:


  • oceny motoryki spontanicznej dziecka w pozycji na plecach oraz na brzuchu – ocena ilościowa i jakościowa,

  • siedmiu reakcji ułożeniowych ciała w przestrzeni,

  • oceny wybranych odruchów pierwotnych




















PODSTAWY TEORETYCZNE METODY- DIAGNOSTYKA

  • dla potrzeb wczesnej diagnostyki Vojta wprowadził pojęcie


ZABURZENIA OŚRODKOWEJ KOORDYNACJI NERWOWEJ (ZOKN)


sygnalizujące, że dziecko przejawia objawy nieprawidłowego rozwoju

PODSTAWY TEORETYCZNE METODY- DIAGNOSTYKA

W zależności od ilości nieprawidłowych reakcji

ułożeniowych stwierdzonych podczas badania

wyróżniono:

  • 1-3 reakcje ułożeniowe nieprawidłowe= mówimy o ZOKN najlżejszego stopnia; z tej grupy, samoistnie normalizuje się około 92,5% dzieci.


  • 4-5 reakcji ułożeniowych nieprawidłowych = lekkie ZOKN, samoistnie z tej grupy normalizuje się 76,1% dzieci.


PODSTAWY TEORETYCZNE METODY- DIAGNOSTYKA

  • 6-7 reakcji ułożeniowych nieprawidłowych= średniociężkie ZOKN, samoistnie normalizuje się około 46,2% dzieci.


  • ciężkie ZOKN= czyli 7 prób nieprawidłowych, normalizuje się samoistnie około 12,5% dzieci


Podstawowymi odruchami wykorzystywanymi w terapii są:


  • odruch pełzania naprzemiennego


  • odruch obrotu wokół własnego ciała.


Wyzwalanie tych odruchów uzyskuje się za pomocą:



  • pozycji ułożeniowej,


  • punktów stymulacyjnych,


  • oporowaniu pozycji wyjściowej.


ZASADY METODY

  • terapię metodą Vojty prowadzi się w warunkach domowych uprzednio ucząc rodziców sposobu wykonywania ćwiczeń,

  • poleca się stół przykryty cienkim materacem obciągniętym dermą,

  • dziecko musi być wyspane i nie może być głodne,

  • do ćwiczeń dziecko przystępuje całkowicie rozebrane,


ZASADY METODY

  • możemy wykorzystać różne naturalne sytuacje – przewijanie, przebieranie, szykowanie do kąpieli,


  • zwykle niemowlę stymulowane jest cztery razy dziennie po kilka minut;


  • u noworodka i wcześniaka zaczyna się od 15 sekund stymulacji każdej strony, im dziecko jest starsze tym czas stosowania bodźca może być dłuższy,



ZASADY METODY

  • nie ćwiczymy w razie podwyższonej temperatury ciała, podawania antybiotyków, napadu padaczki,


  • codzienny bliski kontakt rodziców z dzieckiem powinien służyć nie tylko rehabilitacji, ale także budować trwałą więź między nimi.

CELE TERAPII

  • utorowanie psychologicznych przebiegów ruchu, zanim zostaną uniemożliwione przez patologiczny rozwój wraz z ich wzorcami zastępczymi, a przez to zmiana utorowania i utrzymania grożącego rozwoju spastycznego u niemowląt.

  • „wprowadzenie” mięśni, które dotychczas pracowały w patologicznym wzorcu zastępczym lub nie pracowały wcale, do psychologicznego łańcucha ruchowego.


CELE TERAPII

  • globalna zmiana postawy ciała przez wywołanie obu kompleksowych odruchowych serii ruchów „pełzanie odruchowe” i „obrót odruchowy”.

  • uzyskuje się przy tym szczególnie poprawę przemieszczenia punktu ciężkości, pozycji wyprostowanej, sterowania równowagi oraz koordynacji postawy ciała.

  • wpływ na funkcje życiowe, szczególnie przy pielęgnacji wcześniaków.


Wskazania


  • zaburzeniach centralnej koordynacji nerwowej,

  • przepukliny oponowo-rdzeniowej,

  • przepukliny mózgowo-rdzeniowej,

  • porażeniach nerwów obwodowych i splotów nerwowych,

  • skoliozie wrodzonej i skoliozie młodzieńczej,

Wskazania

  • mózgowym porażeniu dziecięcym,

  • kręczu mięśniopochodnym wrodzonym,

  • chorobie Pertesa,

  • stwardnieniu rozsianym,

  • dystrofii mięśniowej,

  • wylewie do mózgu

  • złamaniu kręgosłupa z uszkodzeniem rdzenia,

  • porażeniu nerwu twarzowego (okołoporodowy).


PRZECIWWSKAZANIA


  • brak tolerancji dziecka do pewnych pozycji ułożeniowych,

  • stany zapalne, np. ropień,

  • padaczka,

  • stany nowotworowe,

  • temperatura powyżej 38 stopni

OCENA METODY
ZALETY

  • metoda Vojty przeciwdziała przyczynom, a nie objawom.

  • umożliwia wczesne rozpoznanie u dzieci zaburzeń ruchowych.

  • jest skuteczna.

  • wpływa nie tylko na rozwój ruchowy ale także na pracę wielu narządów wewnętrznych i funkcji życiowych.


OCENA METODY
ZALETY

  • stymulacja metodą Vojty pozwala na poznanie możliwości własnego ciała i panowanie na własnymi ruchami.

  • w toku terapii dochodzi wg niektórych teorii do pogłębienia relacji rodzic- dziecko.

  • metoda jest tania.

  • metoda może być kontynuowana w warunkach domowych.

OCENA METODY
WADY

  • głównym obiektem krytyki jest protest dziecka podczas terapii, który to objawia się głośnym płaczem i krzykiem.


  • duży nacisk jest kładziony na usprawnienie ruchowe z pominięciem aspektu rozwoju i funkcjonowania emocjonalnego i psychicznego.


  • metoda Vojty w założeniach pomija liczne, a zarazem bardzo ważne elementy życia dziecka.

OCENA METODY
WADY

  • wprowadza w życie rodzinne terapeutyczny chłód.

  • metoda Vojty jest także bardzo często źródłem stresu dla rodziców.

  • metoda ta hamuje motywację dziecka do spontanicznej aktywności ruchowej.

  • powoduje utratę pewności siebie i poczucie bezpieczeństwa u dziecka





Rehabilitant przeszkolony w metodzie, (z certyfikatem Międzynarodowego Towarzystwa Vojty - Internationale Vojta Gesellschaft):


  • • ocenia stan dziecka,
    • kwalifikuje do terapii,
    • dobiera odpowiednie ćwiczenia,
    • uczy rodziców / opiekunów dziecka,

Wzorzec odruchowego obrotu

  • sklada się z 4 faz w których również odnajdujemy analogię do prawidlowego rozwoju.













  • |




Odruchowe pełzanie z podchwytem wg Vojty.
Strefy stymulacji:

  • 1- 1/3 przyśrodkowego brzegu łopatki,

  • 2- nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej,

  • 3- nadkłykieć przyśrodkowy kości udowej,

  • 4- kolec biodrowy przedni górny, 5- strefa tułowiowa ,

  • 6- rozcięgno mięśnia pośladkowego średniego,

  • 7- guzowatość boczna kości piętowej,

  • 8- wyrostek barkowy łopatki,

  • 9- wyrostek rylcowaty kości promieniowej

ĆWICZENIA

  • ćwiczenia powtarzanie są w domu minimum 4 razy dziennie dziennie

  • powinny być kontrolowane przez terapeutę metody Vojty co najmniej 1 - 2 razy w tygodniu.






Czas trwania

  • • dla niemowląt poniżej 4 tygodnia: 5-6 minut
    • dla niemowląt starszych : 10 minut
    • dla małych dzieci: 15 minut
    • dla dzieci starszych i dorosłych: 20 minut

  • wybierając czas trwania ćwiczenia należy za każdym razem wziąć pod uwagę bieżący stan pacjenta.


METODY WSPOMAGANIA ROZWOJU

Metoda Bobath

HISTORIA POWSTANIA METODY

  • w latach czterdziestych Karel Bobath- neurolog z żoną Bertą, fizjoterapeutką zaczęli rozwijać i stosować nową, opracowaną przez siebie metodę rehabilitacyjną o charakterze neurorozwojowym.


HISTORIA POWSTANIA METODY

  • w oparciu o początkowe założenia metody Bobathów, szwajcarska lekarka, specjalistka w pediatrii- Elsbeth Koeng wraz z fizjoterapeutką Mary Quinton z Ośrodka Bobathów w Londynie rozwinęły tę metodę w leczenie neurorozwojowe (Neurodevelopmental Treatment- NDT), które to okazało się szczególnie przydatne w rehabilitacji wcześniaków i dzieci najmłodszych.


HISTORIA POWSTANIA METODY



  • do Polski Metoda NDT- Bobath dotarła w latach 60- tych, a praktycznie stosować zaczęto ją
    w latach 80- tych XX wieku dzięki staraniom amerykańskiej terapeutki zajęciowej Mary Potter.


POSTAWY TEORETYCZNE METODY



  • wnikliwa obserwacja dzieci w różnym wieku,
    u których nastąpiły zmiany w prawidłowym funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego.



POSTAWY TEORETYCZNE METODY


  • porównując i analizując przebieg prawidłowego rozwoju oraz nieprawidłowego rozwoju psychomotorycznego noworodka, niemowlęcia i dziecka, opracowali studium zachowań rozwojowych, które służy ocenie stopnia dojrzałości Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN) i ocenie jego funkcjonowania


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

  • podstawą dla metody Bobath jest ocena wzorca ruchowego dziecka i występowania nieprawidłowych reakcji odruchowych


  • aktywność ruchowa człowieka jest odruchowa; jedne odruchy ustępują miejsca innym



POSTAWY TEORETYCZNE METODY

  • budowanie prawidłowego napięcia


  • torowanie prawidłowych a hamowanie nieprawidłowych zachowań ruchowych


  • zmiany ustawienia części ciała powodują zmiany napięcia mięśniowego


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

Ułatwianie i kontrolowanie ruchów dziecka osiąga się

poprzez wspomaganie z tzw.

punktów kluczowych”.

Są to punkty kontroli ruchu, inaczej mówiąc sfery

wspomagania :


- głowa

- obręcz kończyny górnej

- obręcz kończyny dolnej


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

Bobathowie wyróżniają 3 techniki wspomagania,

odpowiednie do wymienionych sfer:


  • technika wspomagania za głowę,

  • technika wspomagania z użyciem obręczy kończyny górnej,

  • technika wspomagania z zastosowaniem obręczy kończyny dolnej


Podstawy koncepcji NDT

ostatecznym celem NDT jest ogólne funkcjonowanie dziecka, a nie zdobycie określonych umiejętności, NDT rozwija

  • potencjał poznawczy,

  • reakcje czuciowe,

  • socjalno-emocjonalne,

  • uczy współżycia z dziećmi z podobnymi schorzeniami,

  • z rodziną,

  • kształtuje pozytywną samoocenę


Podstawy koncepcji NDT

  • podejście NDT ma zastosowanie w różnych indywidualnych przypadkach bez względu na wiek i poziom intelektualny



  • Skuteczność leczenia zależy od okresu rozpoczęcia


2. Należy ćwiczyć całe ciało



Terapia opiera się o;

  • automatyczny aktywny ruch dostarczając różnych doświadczeń ruchowych dziecku ma go nauczyć jak się poruszać, powtarzać i wywoływać zmiany w CUN



  • terapeuta analizuje każdy ruch i sprawdza go


  • kontrola wykonywania poszczególnych czynności jest ważniejsza niż szybkość osiągania założonego celu



  • należy pracować z dzieckiem mając na uwadze jego przeszłość, teraźniejszość i przyszłość


  • należy pracować nad składową rozwoju powtarzając wielokrotnie dany element, stosując różne czynności w pracy nad tym samym elementem.


  • należy zarezerwować odpowiednią ilość czasu w trakcie zajęć dla samodzielnego poruszania się dziecka o własnych siłach, bez kontroli terapeuty


Normalizacja napięcia mięśniowego

  • jest jedną z pierwszych elementów terapii

  • nazywana krokiem przygotowawczym


Hamowanie


  • stosowane jest aktywne i funkcjonalne hamowanie


  • ruch powinien być kontrolowany, powolny, o szerokim zasięgu, rytmiczny


Techniki hamowania

  • ruchy rotacyjne redukują napięcie spastyczne

  • przedłużona i stopniowa trakcja

  • przedłużony docisk na stawach wyprostowanych, uspokaja i organizuje, ułatwia kierowanie ruchu

  • przedłużone głębokie wydłużenie w miarę słabnięcia oporu łagodzi spastyczność – zwiększenie zakresu ruchu



Techniki hamowania

  • przesunięcie rozkładu ciężaru ciała np., w siadzie wydłużenie lub skrócenie tułowia

  • wstrząsanie – wykonywanie szybko i w małych amplitudach

  • wibracja – wywołuje ogólne reakcje hamujące

  • ucisk – wykonywany głęboko, mocno, powoli, przedłużony w kierunku dośrodkowym


Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

  • ściskanie – zbliżanie stawu lub stukanie uciskowe na wyprostowanych stawach


  • stukanie „zamiatające” wykonywane w kierunku ruchu i w kierunku włókien mięśnia, ruchem „zamiatającym” dłonią ukształtowaną jak dane części ciała w postaci klepnięcia 6-7 razy


Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

  • stukanie naprzemienne,


  • stukanie hamujące lub pulsowanie i trzymanie – wykonywana w różnych ustawieniach kończyn i tułowia dziecka powodująca utrzymywanie i kontrolę różnych pozycji funkcjonalnych



Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

  • utrzymywanie ciężaru ciała i ruch

  • oporowanie – przeciwko grawitacji lub pchanie

  • ucisk – lekki, szybki, przerywany w kierunku dośrodkowym


Blokady i kompensacje pogłębiające proces nieprawidłowego rozwoju ruchowego

  • Blokada szyi,

  • Blokada barku,

  • Blokada miednica – biodro – przodopochylenie miednicy

  • Blokada miednica – biodro – tylopochylenie miednicy


Techniki ułożeniowe

  • przyjmowanie przez dziecko zmiennych pozycji – podnoszenie,

  • noszenie,

  • układanie w różnych pozycjach,

  • umieszczanie dziecka w zaopatrzeniu ortopedycznym,

  • ułatwienie mu wykonywania aktywnych ruchów


Cel technik ułożeniowych

  • zmiana napięcia mięśniowego,


  • zwiększenie stabilności


  • umożliwienie poruszania się dziecku


Kluczowe punkty kontroli w technice ułożeniowej

  • ręce terapeuty

  • inne części ciała terapeuty

  • wyposażenie terapeutyczne

  • różnorodne powierzchnie


Efekt ich działania to

  • normalizacja napięcia mięśniowego

  • ułatwienie prawidłowych ruchów postawy


Lokalizacja kluczowych punktów kontroli

  • Proksymalna – kark, kręgosłup, ramiona, obręcz barkowa – stosowana w trakcie trudnych ruchów


  • Dystalna – kończyny – stosowana w celu osiągnięcia większej pracy ze strony dziecka


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe

ILOŚĆ BODŹCÓW


  • Lekki dotyk – stymuluje najsilniej i może wywołać reakcje cofania


  • Silny dotyk – stosuje się chwyt dynamiczny, otwarty z wyprostowanymi palcami – nie stosuje się chwytu zaciśniętą dłonią


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe

JAKOŚĆ RUCHU


  • stosuje się stały i mocny kontakt w kilku punktach kluczowych, nie stosuje się częstych zmian ułożenia rąk, gdyż może to wpłynąć dezorganizująco na dziecko


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe


UŁATWIENIE I LUB HAMOWANIE


  • Techniki ułożeniowe nie powinny jedynie dawać dziecku oparcia, lecz powinny kierować ruchem i ułatwiać go, powinny również korygować reakcje postawy


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe


LOKALIZACJA


  • Kluczowe punkty kontroli powinny być dobrane bardzo starannie np. podczas ćwiczeń równoważnych ich lokalizacja powinna być głównie od strony na której nie opiera się ciążar ciała, aby ułatwić reakcje wyprostne przeciw sile ciążenia


Ruchy etapowe

  • podstawową zasadą jest, że nie wykonuje się ruchów za dziecko, ale umożliwia się mu na pomoc przy zmianie pozycji


Ruchy etapowe

  • przejście z pozycji pronacji do siadu

  • przejście z pozycji siedzącej na podłodze do pozycji na czworakach

  • przejście z klęku czteropunktowego do klęku dwupunktowego

  • przejście z klęku dwupunktowego do jednopunktowego

  • przejście z klęku jednopunktowego do pozycji stojącej



Ruchy etapowe

Należy pamiętać, że;

  • u dzieci zdrowych ruchy etapowe mogą się różnić

  • na ruchy etapowe mogą mieć wpływ; ciężar ciała, strona dominująca, całościowe doświadczenia ruchowe


Mechanizm odruchu postawy
(rozwój reakcji równoważnych i balansu ciała)


Wg Bobathów mechanizm odruchu postawy to


zespół takich umiejętności, które utrzymują człowieka w pionie, dają mu równowagę i pozwalają na wykonywanie ruchów swobodnych i wysoce skomplikowanych”


Elementy odruchu postawy dzielą się na


  • Mechanizm antygrawitacyjny

  • Odruch wyprostny

  • Odruch obronny

  • Odruch równoważny


REAKCJE NASTAWCZE :

  • Reakcje prostowania

  • Umożliwiają ułożenie (nastawienie) głowy w przestrzeni

  • Umożliwiają wyrównanie posturalne głowy i szyi z tułowiem

  • Umożliwiają właściwe nastawienie obręczy i kończyn w stosunku do tułowia, zapewniając rotację osi ciała



REAKCJE NASTAWCZE GŁOWY W PRZESTRZENI

  • Zaczynają dominować ok. 3-4 m dzięki aktywności własnej dziecka, stymulacji słuchowej i wzrokowej,

  • Głowa zawsze przyjmuje ustawienie pionowe

  • Jest najwyższym punktem w przestrzeni



REAKCJE NASTAWCZE GŁOWY NA CIAŁO


  • Zaczynają dominować około 3 m

  • Przejawia się w trakcie wykonywania podczas badania odruchu trakcyjnego

  • Głowa ustawia się w płaszczyźnie tułowia



REAKCJE NASTAWCZE CIAŁO NA CIAŁO


  • Zaczynają dominować ok. 5-6 m

  • Reakcję rozpoczyna skręt głowy, który zapoczątkowuje reakcję nastawczą barków i jednocześnie przeciwskręt obręczy biodrowej

  • Stopniowo miednica wykonuje ruch w jednym kierunku co barki i obydwie obręcze ustawiają się w jednej płaszczyźnie

  • Reakcja może być zapoczątkowana przez reakcję miednicy



REAKCJE NASTAWCZE CIAŁO NA CIAŁO


  • Aktywność tych reakcji zapewnia dziecku doświadczenie rotacji tułowia, umożliwiając stopniową pionizację

  • Pozwalają na budowanie odpowiedniego napięcia tułowia

  • Sprzyjają tworzeniu się kontroli centralnej ciała dziecka – zwanej aktywnością centralną

  • Ułatwiają przetaczanie się, pełzanie i przyjmowanie pozycji czworaczej i siedzącej



REAKCJE RÓWNOWAŻNE


  • Pojawiają się kiedy dziecko potrafi kontrolować głowę i przeciwstawiać się sile ciężkości.


  • Wykształcają się stopniowo i są poprzedzone reakcjami nastawczymi.


  • Ich zadaniem jest utrzymanie środka ciężkości ciała nad płaszczyzną podparcia




REAKCJE RÓWNOWAŻNE

  • Powodują kompensacyjne zmiany napięcia mięśniowego i kontrruchy niezbędne do utrzymania lub przywrócenia równowagi


  • Dominują około 6 m najpierw w pozycji pronacyjnej


  • Zapewniają prawidłowe przenoszenie ciężaru ciała podczas zmian pozycji i przemieszczania



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

  • Dziecko siedzące i siadające ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycji leżącej


  • Dziecko stojące i przyjmujące samodzielnie pozycję stojącą ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycji leżącej i siedzącej


  • Dziecko chodzące ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycjach siedzącej, czworaczej i stojącej



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

  • Rozwój reakcji równoważnych rozwija się nadal dziecko 3-letnie potrafi stać na jednej nodze


  • Mając 5 lat podskakiwać na jednej nodze


  • Reakcje równoważne mają swój charakterystyczny schemat motoryczny – tzw. wzorzec motoryczny




REAKCJE RÓWNOWAŻNE


  • W odruchach równowagi uczestniczy całe ciało dziecka


  • Umożliwiają płynne i rytmiczne przemieszczanie się


  • Zapewniają zachowanie równowagi przy nagłej zmianie położenia



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

  • Podczas przenoszenia ciężaru ciała następuje wydłużenie tułowia po stronie obciążonej, połączone z przywiedzeniem kończyny


  • Skracanie tułowia po stronie odciążonej, połączone z odwiedzeniem kończyny górnej i dolnej



REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


  • Jeśli siła wytrącająca ciało z równowagi jest tak silna, że środek ciężkości przemieszcza się poza płaszczyznę podparcia, wykorzystujemy odruchy obronnego podporu, które zabezpieczają przed bezpośrednim upadkiem na głowę, brzuch, plecy


  • Pojawiają się po raz pierwszy ok. 7 miesiąca życia w postaci reakcji spadochronowej



REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


  • Trzymane za klatkę piersiową w pozycji pronacyjnej opuszczamy gwałtownie w dół w kierunku podłoża – obserwujemy – wyprost kończyn górnych, otwarcie dłoni i tendencja do oparcia ich na podłożu


  • Reakcja obronnego podporu kształtuje się w innych pozycjach


REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


  • W pozycji siedzącej – dziecko uczy cię podparcia:

  • z przodu –7 m.

  • z boku na jednej ręce- 8-9 m,

  • z tyłu na przedramionach - 10m

  • na dłoniach 11 m




PRZYGOTOWANIE DO RUCHU


  • Zapobieganie przykurczom mm i deformacjom, utrzymanie pełnego zakresu ruchu

  • Odtworzenie pełnego zakresu ruchomości

  • Przygotowanie sensoryczne w zakresie czucia dotyku

  • Przygotowanie w zakresie propriocepcji (tapping, kierowany docisk, tapping naprzemienny, hamujący, miotełkowy

  • Techniki dodatkowe - umiejscowienie i utrzymanie



MOBILIZACJE


  • umożliwienie uzyskania prawidłowego zakresu ruchu


PRZYGOTOWANIE SENSORYCZNE

  • głęboki i zdecydowany dotyk, - odwrażliwianie – okolica ust, barki, kk g i d



PREASSURE TAPPING

  • stosuje się w przebiegu prawidłowego wzorca ruchowego, dłonie terapeuty w okolicy stawów proksymalnych stosuje rytmiczny nacisk kierowany w stronę płaszczyzny podparcia.

  • W wyniku tappingu uzyskujemy współskurcz – kokontrakcję mm antygrawitacyjnych – lepsza stabilizacja, wzrost proksymalnej kontroli posturalnej.

  • Jest wykonywany w kierunku głowa-miednica, bark-bark, barki – biodra, biodro-biodro


ALTERNATIVE TAPPING


  • naprzemienny, do zwiększenia zakresu ruchu, rr terapeuty przytrzymując i zwalniając chwyt na zmianę w punktach kluczowych po obu stronach ciała



INHIBITORY TAPPING

  • hamujący, w przebiegu wzorca ruchowego, lekkie rytmiczne pchnięcia punktów kluczowych równocześnie po obu stronach ciała, nadające ruchowi właściwy, prawidłowy kierunek


SWEEP TAPPING

  • zamiatające ruchy dłoni, wykonywanie wzdłuż przebiegu włókien aktywizowanej grupy mięśniowej, dłoń terapeuty dopasowana do brzuśca, bodziec ma być odczuwany jako płytkie klepnięcie.

  • Wykorzystywany do przygotowania i utrzymania prawidłowej pozycji wyjściowej dla wzorca ruchowego, wzrost napięcia mięśniowego.


ODRUCH AMFIBII

  • Pozwala na niezależne ruchy rąk i nóg, niezależnie od położenia głowy (jak to do tej pory było). Umożliwia pełzanie i raczkowanie. Brak tego odruchu powoduje:

  • Trudności w pełzaniu i raczkowaniu;

  • Zbyt wysoki tonus mięśni































































W metodzie NDT- Bobath szczególną rolę pełnią

  • ręce terapeuty

  • modelują ciało porozumiewając się i komunikując z dzieckiem.

  • ręce terapeuty nie tylko służą dostarczeniu stymulujących bodźców sensomotorycznych, które są istotne dla tworzenia schematu ciała, a ten z kolei dla wykonywania prawidłowych ruchów, ale także odbierają informacje zwrotne od dziecka.

Dodatkowe techniki

Metoda Bobath zawiera dodatkowe techniki, które

służą regulacji wahającego się napięcia mięśniowego:


  • nacisk i ciąg, obciążenie i opór

  • zatrzymywanie ruchu w wybranej jego fazie oraz utrzymanie osiągniętej pozycji

  • poklepywanie określonej części ciała

  • rozluźnianie poprzez głaskanie, potrząsanie kończynami oraz wahadłowe ruchy tułowia i kończyn


ZASADY

Metoda Bobach oparta jest na niezmiernie ważnych zasadach,

których przestrzeganie decyduje o powodzeniu procesu terapii

rewalidacyjnej:


  • wpływanie na napięcie mięśni, co jest możliwe dzięki zastosowaniu odpowiednich technik postępowania już od pierwszych miesięcy życia,

  • hamowanie nieprawidłowych odruchów oraz ruchów przez ułatwianie i prowadzenie z punktów kluczowych, rękami terapeuty, ruchów najbardziej, jak to tylko możliwe zbliżonych do prawidłowych,

  • wykorzystywanie zdobytych już umiejętności ruchowych w codziennym życiu.


PIELĘGNACJA NIEMOWLĄT WG METODY BOBATH

  • każde działanie związane z pielęgnacją niemowlęcia powinno być dla niego komfortowe i zapewniać poczucie bezpieczeństwa


PIELĘGNACJA NIEMOWLĄT WG METODY BOBATH


  • usprawnianie powinien prowadzić terapeuta wraz z rodzicami już przed 6 miesiącem życia dziecka

  • ważne jest poczucie bezpieczeństwa dziecka zarówno w wymiarze fizycznym jak i psychicznym.

  • relaks (muzyka, przyciemnione światło)



  • należy modyfikować ćwiczenia wraz z postępami rehabilitacyjnymi

  • pomoc przy wykonywaniu ruchu powinna być taka, aby zapewniła maksymalny i aktywny udział dziecka, a jednocześnie nie wywołała nieprawidłowych odpowiedzi wynikających ze zbyt dużego wysiłku czy stresu

  • ćwiczeniom powinno towarzyszyć słowne określanie wykonywanych czynności, będące poglądową nauką mowy


Stymulacja metodą Bobath polega na diagnostyce i rehabilitacji
noworodków i niemowląt w zakresie:

  • asymetrii ułożeniowej,

  • asymetrii czaszki,

  • problemów rozwojowych wcześniaków,

  • zaburzeń napięcia mięśni,

  • zaburzeń rozwoju ruchowego,

  • problemów neurologicznymi,

  • przepukliny oponowo- rdzeniowej,

  • zaburzeń karmienia, żucia, połykania,

  • nauki zabaw niemowląt z uwzględnieniem etapów prawidłowego rozwoju.



OCENA METODY
ZALETY

Terapia nie zaburza fizjologicznego rozkładu dnia życia dziecka, interakcji matka- dziecko.


Terapia rozpoczęta wcześnie (jeszcze przed 6 miesiącem życia) jest bardzo skuteczna. Ruchy prawidłowe utrwalają się zanim wytworzą i staną się dominujące ruchy patologiczne.


OCENA METODY
ZALETY

Program usprawniania uwzględnia nie tylko sposoby uzyskania poprawy, ale także utrzymanie jej zarówno obecnie jak i w przyszłości.


Ćwiczenia są dobierane indywidualnie w zależności od rozwoju psychoruchowego dziecka, a co za tym idzie od jego możliwości.

OCENA METODY
ZALETY

Indywidualne podejście umożliwia też uwzględnienie potrzeb psychologicznych dziecka oraz jego warunków rodzinnych i domowych.


Zajęcia prowadzone metodą Bobath są akceptowane przez dzieci

OCENA METODY
ZALETY

Pomoc terapeuty przy wykonywaniu ruchów jest taka, aby zapewniała maksymalny i aktywny udział dziecka, a jednocześnie nie wywoływała nieprawidłowych odpowiedzi wynikających ze zbyt dużego wysiłku i stresu


W trakcie ćwiczeń kładzie się nacisk na werbalny i emocjonalny kontakt terapeuty z dzieckiem.


OCENA METODY
ZALETY

Koncepcja Bobathów sprzeciwia się operacjom i protezom.


Terapia może być kontynuowana przez rodziców w warunkach domowych.


Metoda Bobath jest włączana w zabiegi pielęgnacyjne i całodzienną opiekę nad dzieckiem.

OCENA METODY
WADY

Praca tą metodą jest trudna i bardzo czasochłonna.

- może hamować, ograniczać naturalną, spontaniczną i dobrowolną aktywność ruchową dziecka.

- może ćwiczyć to, czego dziecko jeszcze nie potrafi i uprzedzać bez powodu kolejne stopnie rozwojowe, a przez to odbierać dziecku radość z własnych dokonań i odkryć

Zasady prowadzenia usprawniania metodą NDT-Bobath:

  • wczesne rozpoczęcie terapii - zanim reakcje patologiczne staną się wzorcami nawykowymi (największa plastyczność OUN w 1 r.ż.),

  • nie przerywać terapii dopóki nie zaobserwujemy chodu spontanicznego,

  • dostosowanie terapii do możliwości fizycznych i osobowościowych dziecka, 


  • dostosowawanie sposobu prowadzenia terapii do tempa dziecka (żeby dziecko miało poczucie możliwości wykonania ruchu),

  • unikanie powtarzania "stereotypowego" wzorca ruchu - różnorodność,

  • nigdy nie stosuje się pozycji statycznych, ruchu uczy się poprzez jego czucie, aktywna forma daje prawidłowe doświadczenia sensomotoryczne,




  • pracuje się nad całym ciałem pacjenta, nigdy wybiórczo,

  • ręce terapeuty - "ręce motyla" - prowadzą ruch, nigdy nie dominują,

  • w pracy z niemowlęciem stosujemy sekwencję wzorców z około dwumiesięcznym wyprzedzeniem w stosunku do rozwoju, 


  • wprowadzanie prawidłowych sekwencji ruchowych wyhamowuje reakcje nieprawidłowe,

  • poprzez prawidłowe sekwencje wzorców ruchowych budujemy "body image" dziecka (schemat ciała).

Kiedy rozpocząć terapię:

  • silnie wyrażone nieprawidłowe wzorce ruchowe ok 4m.ż.,

  • utrwalone, silnie wyrażone wzorce ruchowe przed 4m.ż.,

  • bardzo słaba kontrola aktywności głowy i tułowia,

  • problemy z ssaniem i połykaniem,

Kiedy rozpocząć terapię:

  • problemy z kontrolą oczu (oczopląs, zez),

  • wcześniaki z niską wagą urodzeniową i długo utrzymującymi się pierwotnymi wzorcami postawy i ruchu,

  • stała, utrwalona asymetria,

  • hipotonia w okresie okołoporodowym


Kiedy NDT-Bobath jest nieskuteczne???

  • zaburzenia czucia głębokiego (propriocepcja), np. rdzeniowy zanik mięśni,

  • ciężkie zaburzenia rozwoju umysłowego,

  • niedowład, porażenie (np. hemiplegia) - zawsze pozostanie, ale terapią można zmniejszyć stopień zaawansowania



METODY WSPOMAGANIA ROZWOJU

Metoda Bobath

HISTORIA POWSTANIA METODY

w latach czterdziestych Karel Bobath- neurolog z żoną Bertą, fizjoterapeutką zaczęli rozwijać i stosować nową, opracowaną przez siebie metodę rehabilitacyjną o charakterze neurorozwojowym.


HISTORIA POWSTANIA METODY

w oparciu o początkowe założenia metody Bobathów, szwajcarska lekarka, specjalistka w pediatrii- Elsbeth Koeng wraz z fizjoterapeutką Mary Quinton z Ośrodka Bobathów w Londynie rozwinęły tę metodę w leczenie neurorozwojowe (Neurodevelopmental Treatment- NDT), które to okazało się szczególnie przydatne w rehabilitacji wcześniaków i dzieci najmłodszych.


HISTORIA POWSTANIA METODY



do Polski Metoda NDT- Bobath dotarła w latach 60- tych, a praktycznie stosować zaczęto ją
w latach 80- tych XX wieku dzięki staraniom amerykańskiej terapeutki zajęciowej Mary Potter.


POSTAWY TEORETYCZNE METODY



wnikliwa obserwacja dzieci w różnym wieku,
u których nastąpiły zmiany w prawidłowym funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego.



POSTAWY TEORETYCZNE METODY


porównując i analizując przebieg prawidłowego rozwoju oraz nieprawidłowego rozwoju psychomotorycznego noworodka, niemowlęcia i dziecka, opracowali studium zachowań rozwojowych, które służy ocenie stopnia dojrzałości Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN) i ocenie jego funkcjonowania


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

podstawą dla metody Bobath jest ocena wzorca ruchowego dziecka i występowania nieprawidłowych reakcji odruchowych


aktywność ruchowa człowieka jest odruchowa; jedne odruchy ustępują miejsca innym



POSTAWY TEORETYCZNE METODY

budowanie prawidłowego napięcia


torowanie prawidłowych a hamowanie nieprawidłowych zachowań ruchowych


zmiany ustawienia części ciała powodują zmiany napięcia mięśniowego


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

Ułatwianie i kontrolowanie ruchów dziecka osiąga się

poprzez wspomaganie z tzw.

„punktów kluczowych”.

Są to punkty kontroli ruchu, inaczej mówiąc sfery

wspomagania :


- głowa

- obręcz kończyny górnej

- obręcz kończyny dolnej


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

Bobathowie wyróżniają 3 techniki wspomagania,

odpowiednie do wymienionych sfer:


technika wspomagania za głowę,

technika wspomagania z użyciem obręczy kończyny górnej,

technika wspomagania z zastosowaniem obręczy kończyny dolnej


Podstawy koncepcji NDT

ostatecznym celem NDT jest ogólne funkcjonowanie dziecka, a nie zdobycie określonych umiejętności, NDT rozwija

potencjał poznawczy,

reakcje czuciowe,

socjalno-emocjonalne,

uczy współżycia z dziećmi z podobnymi schorzeniami,

z rodziną,

kształtuje pozytywną samoocenę


Podstawy koncepcji NDT

podejście NDT ma zastosowanie w różnych indywidualnych przypadkach bez względu na wiek i poziom intelektualny



Skuteczność leczenia zależy od okresu rozpoczęcia


2. Należy ćwiczyć całe ciało



Terapia opiera się o;

automatyczny aktywny ruch dostarczając różnych doświadczeń ruchowych dziecku ma go nauczyć jak się poruszać, powtarzać i wywoływać zmiany w CUN



terapeuta analizuje każdy ruch i sprawdza go


kontrola wykonywania poszczególnych czynności jest ważniejsza niż szybkość osiągania założonego celu



należy pracować z dzieckiem mając na uwadze jego przeszłość, teraźniejszość i przyszłość


należy pracować nad składową rozwoju powtarzając wielokrotnie dany element, stosując różne czynności w pracy nad tym samym elementem.


należy zarezerwować odpowiednią ilość czasu w trakcie zajęć dla samodzielnego poruszania się dziecka o własnych siłach, bez kontroli terapeuty


Normalizacja napięcia mięśniowego

jest jedną z pierwszych elementów terapii

nazywana krokiem przygotowawczym


Hamowanie


stosowane jest aktywne i funkcjonalne hamowanie


ruch powinien być kontrolowany, powolny, o szerokim zasięgu, rytmiczny


Techniki hamowania

ruchy rotacyjne redukują napięcie spastyczne

przedłużona i stopniowa trakcja

przedłużony docisk na stawach wyprostowanych, uspokaja i organizuje, ułatwia kierowanie ruchu

przedłużone głębokie wydłużenie w miarę słabnięcia oporu łagodzi spastyczność – zwiększenie zakresu ruchu



Techniki hamowania

przesunięcie rozkładu ciężaru ciała np., w siadzie wydłużenie lub skrócenie tułowia

wstrząsanie – wykonywanie szybko i w małych amplitudach

wibracja – wywołuje ogólne reakcje hamujące

ucisk – wykonywany głęboko, mocno, powoli, przedłużony w kierunku dośrodkowym


Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

ściskanie – zbliżanie stawu lub stukanie uciskowe na wyprostowanych stawach


stukanie „zamiatające” wykonywane w kierunku ruchu i w kierunku włókien mięśnia, ruchem „zamiatającym” dłonią ukształtowaną jak dane części ciała w postaci klepnięcia 6-7 razy


Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

stukanie naprzemienne,


stukanie hamujące lub pulsowanie i trzymanie – wykonywana w różnych ustawieniach kończyn i tułowia dziecka powodująca utrzymywanie i kontrolę różnych pozycji funkcjonalnych



Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

utrzymywanie ciężaru ciała i ruch

oporowanie – przeciwko grawitacji lub pchanie

ucisk – lekki, szybki, przerywany w kierunku dośrodkowym


Blokady i kompensacje pogłębiające proces nieprawidłowego rozwoju ruchowego

Blokada szyi,

Blokada barku,

Blokada miednica – biodro – przodopochylenie miednicy

Blokada miednica – biodro – tylopochylenie miednicy


Techniki ułożeniowe

przyjmowanie przez dziecko zmiennych pozycji – podnoszenie,

noszenie,

układanie w różnych pozycjach,

umieszczanie dziecka w zaopatrzeniu ortopedycznym,

ułatwienie mu wykonywania aktywnych ruchów


Cel technik ułożeniowych

zmiana napięcia mięśniowego,


zwiększenie stabilności


umożliwienie poruszania się dziecku


Kluczowe punkty kontroli w technice ułożeniowej

ręce terapeuty

inne części ciała terapeuty

wyposażenie terapeutyczne

różnorodne powierzchnie


Efekt ich działania to

normalizacja napięcia mięśniowego

ułatwienie prawidłowych ruchów postawy


Lokalizacja kluczowych punktów kontroli

Proksymalna – kark, kręgosłup, ramiona, obręcz barkowa – stosowana w trakcie trudnych ruchów


Dystalna – kończyny – stosowana w celu osiągnięcia większej pracy ze strony dziecka


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe

ILOŚĆ BODŹCÓW


Lekki dotyk – stymuluje najsilniej i może wywołać reakcje cofania


Silny dotyk – stosuje się chwyt dynamiczny, otwarty z wyprostowanymi palcami – nie stosuje się chwytu zaciśniętą dłonią


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe

JAKOŚĆ RUCHU


stosuje się stały i mocny kontakt w kilku punktach kluczowych, nie stosuje się częstych zmian ułożenia rąk, gdyż może to wpłynąć dezorganizująco na dziecko


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe


UŁATWIENIE I LUB HAMOWANIE


Techniki ułożeniowe nie powinny jedynie dawać dziecku oparcia, lecz powinny kierować ruchem i ułatwiać go, powinny również korygować reakcje postawy


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe


LOKALIZACJA


Kluczowe punkty kontroli powinny być dobrane bardzo starannie np. podczas ćwiczeń równoważnych ich lokalizacja powinna być głównie od strony na której nie opiera się ciążar ciała, aby ułatwić reakcje wyprostne przeciw sile ciążenia


Ruchy etapowe

podstawową zasadą jest, że nie wykonuje się ruchów za dziecko, ale umożliwia się mu na pomoc przy zmianie pozycji


Ruchy etapowe

przejście z pozycji pronacji do siadu

przejście z pozycji siedzącej na podłodze do pozycji na czworakach

przejście z klęku czteropunktowego do klęku dwupunktowego

przejście z klęku dwupunktowego do jednopunktowego

przejście z klęku jednopunktowego do pozycji stojącej



Ruchy etapowe

Należy pamiętać, że;

u dzieci zdrowych ruchy etapowe mogą się różnić

na ruchy etapowe mogą mieć wpływ; ciężar ciała, strona dominująca, całościowe doświadczenia ruchowe


Mechanizm odruchu postawy
(rozwój reakcji równoważnych i balansu ciała)


Wg Bobathów mechanizm odruchu postawy to


„zespół takich umiejętności, które utrzymują człowieka w pionie, dają mu równowagę i pozwalają na wykonywanie ruchów swobodnych i wysoce skomplikowanych”


Elementy odruchu postawy dzielą się na


Mechanizm antygrawitacyjny

Odruch wyprostny

Odruch obronny

Odruch równoważny


REAKCJE NASTAWCZE :

Reakcje prostowania

Umożliwiają ułożenie (nastawienie) głowy w przestrzeni

Umożliwiają wyrównanie posturalne głowy i szyi z tułowiem

Umożliwiają właściwe nastawienie obręczy i kończyn w stosunku do tułowia, zapewniając rotację osi ciała



REAKCJE NASTAWCZE GŁOWY W PRZESTRZENI

Zaczynają dominować ok. 3-4 m dzięki aktywności własnej dziecka, stymulacji słuchowej i wzrokowej,

Głowa zawsze przyjmuje ustawienie pionowe

Jest najwyższym punktem w przestrzeni



REAKCJE NASTAWCZE GŁOWY NA CIAŁO


Zaczynają dominować około 3 m

Przejawia się w trakcie wykonywania podczas badania odruchu trakcyjnego

Głowa ustawia się w płaszczyźnie tułowia



REAKCJE NASTAWCZE CIAŁO NA CIAŁO


Zaczynają dominować ok. 5-6 m

Reakcję rozpoczyna skręt głowy, który zapoczątkowuje reakcję nastawczą barków i jednocześnie przeciwskręt obręczy biodrowej

Stopniowo miednica wykonuje ruch w jednym kierunku co barki i obydwie obręcze ustawiają się w jednej płaszczyźnie

Reakcja może być zapoczątkowana przez reakcję miednicy



REAKCJE NASTAWCZE CIAŁO NA CIAŁO


Aktywność tych reakcji zapewnia dziecku doświadczenie rotacji tułowia, umożliwiając stopniową pionizację

Pozwalają na budowanie odpowiedniego napięcia tułowia

Sprzyjają tworzeniu się kontroli centralnej ciała dziecka – zwanej aktywnością centralną

Ułatwiają przetaczanie się, pełzanie i przyjmowanie pozycji czworaczej i siedzącej



REAKCJE RÓWNOWAŻNE


Pojawiają się kiedy dziecko potrafi kontrolować głowę i przeciwstawiać się sile ciężkości.


Wykształcają się stopniowo i są poprzedzone reakcjami nastawczymi.


Ich zadaniem jest utrzymanie środka ciężkości ciała nad płaszczyzną podparcia




REAKCJE RÓWNOWAŻNE

Powodują kompensacyjne zmiany napięcia mięśniowego i kontrruchy niezbędne do utrzymania lub przywrócenia równowagi


Dominują około 6 m najpierw w pozycji pronacyjnej


Zapewniają prawidłowe przenoszenie ciężaru ciała podczas zmian pozycji i przemieszczania



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

Dziecko siedzące i siadające ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycji leżącej


Dziecko stojące i przyjmujące samodzielnie pozycję stojącą ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycji leżącej i siedzącej


Dziecko chodzące ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycjach siedzącej, czworaczej i stojącej



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

Rozwój reakcji równoważnych rozwija się nadal dziecko 3-letnie potrafi stać na jednej nodze


Mając 5 lat podskakiwać na jednej nodze


Reakcje równoważne mają swój charakterystyczny schemat motoryczny – tzw. wzorzec motoryczny




REAKCJE RÓWNOWAŻNE


W odruchach równowagi uczestniczy całe ciało dziecka


Umożliwiają płynne i rytmiczne przemieszczanie się


Zapewniają zachowanie równowagi przy nagłej zmianie położenia



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

Podczas przenoszenia ciężaru ciała następuje wydłużenie tułowia po stronie obciążonej, połączone z przywiedzeniem kończyny


Skracanie tułowia po stronie odciążonej, połączone z odwiedzeniem kończyny górnej i dolnej



REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


Jeśli siła wytrącająca ciało z równowagi jest tak silna, że środek ciężkości przemieszcza się poza płaszczyznę podparcia, wykorzystujemy odruchy obronnego podporu, które zabezpieczają przed bezpośrednim upadkiem na głowę, brzuch, plecy


Pojawiają się po raz pierwszy ok. 7 miesiąca życia w postaci reakcji spadochronowej



REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


Trzymane za klatkę piersiową w pozycji pronacyjnej opuszczamy gwałtownie w dół w kierunku podłoża – obserwujemy – wyprost kończyn górnych, otwarcie dłoni i tendencja do oparcia ich na podłożu


Reakcja obronnego podporu kształtuje się w innych pozycjach


REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


W pozycji siedzącej – dziecko uczy cię podparcia:

z przodu –7 m.

z boku na jednej ręce- 8-9 m,

z tyłu na przedramionach - 10m

na dłoniach 11 m




PRZYGOTOWANIE DO RUCHU


Zapobieganie przykurczom mm i deformacjom, utrzymanie pełnego zakresu ruchu

Odtworzenie pełnego zakresu ruchomości

Przygotowanie sensoryczne w zakresie czucia dotyku

Przygotowanie w zakresie propriocepcji (tapping, kierowany docisk, tapping naprzemienny, hamujący, miotełkowy

Techniki dodatkowe - umiejscowienie i utrzymanie



MOBILIZACJE


umożliwienie uzyskania prawidłowego zakresu ruchu


PRZYGOTOWANIE SENSORYCZNE

głęboki i zdecydowany dotyk, - odwrażliwianie – okolica ust, barki, kk g i d



PREASSURE TAPPING

stosuje się w przebiegu prawidłowego wzorca ruchowego, dłonie terapeuty w okolicy stawów proksymalnych stosuje rytmiczny nacisk kierowany w stronę płaszczyzny podparcia.

W wyniku tappingu uzyskujemy współskurcz – kokontrakcję mm antygrawitacyjnych – lepsza stabilizacja, wzrost proksymalnej kontroli posturalnej.

Jest wykonywany w kierunku głowa-miednica, bark-bark, barki – biodra, biodro-biodro


ALTERNATIVE TAPPING


naprzemienny, do zwiększenia zakresu ruchu, rr terapeuty przytrzymując i zwalniając chwyt na zmianę w punktach kluczowych po obu stronach ciała



INHIBITORY TAPPING

hamujący, w przebiegu wzorca ruchowego, lekkie rytmiczne pchnięcia punktów kluczowych równocześnie po obu stronach ciała, nadające ruchowi właściwy, prawidłowy kierunek


SWEEP TAPPING

zamiatające ruchy dłoni, wykonywanie wzdłuż przebiegu włókien aktywizowanej grupy mięśniowej, dłoń terapeuty dopasowana do brzuśca, bodziec ma być odczuwany jako płytkie klepnięcie.

Wykorzystywany do przygotowania i utrzymania prawidłowej pozycji wyjściowej dla wzorca ruchowego, wzrost napięcia mięśniowego.


ODRUCH AMFIBII

Pozwala na niezależne ruchy rąk i nóg, niezależnie od położenia głowy (jak to do tej pory było). Umożliwia pełzanie i raczkowanie. Brak tego odruchu powoduje:

Trudności w pełzaniu i raczkowaniu;

Zbyt wysoki tonus mięśni































































W metodzie NDT- Bobath szczególną rolę pełnią

ręce terapeuty

modelują ciało porozumiewając się i komunikując z dzieckiem.

ręce terapeuty nie tylko służą dostarczeniu stymulujących bodźców sensomotorycznych, które są istotne dla tworzenia schematu ciała, a ten z kolei dla wykonywania prawidłowych ruchów, ale także odbierają informacje zwrotne od dziecka.

Dodatkowe techniki

Metoda Bobath zawiera dodatkowe techniki, które

służą regulacji wahającego się napięcia mięśniowego:


nacisk i ciąg, obciążenie i opór

zatrzymywanie ruchu w wybranej jego fazie oraz utrzymanie osiągniętej pozycji

poklepywanie określonej części ciała

rozluźnianie poprzez głaskanie, potrząsanie kończynami oraz wahadłowe ruchy tułowia i kończyn


ZASADY

Metoda Bobach oparta jest na niezmiernie ważnych zasadach,

których przestrzeganie decyduje o powodzeniu procesu terapii

rewalidacyjnej:


wpływanie na napięcie mięśni, co jest możliwe dzięki zastosowaniu odpowiednich technik postępowania już od pierwszych miesięcy życia,

hamowanie nieprawidłowych odruchów oraz ruchów przez ułatwianie i prowadzenie z punktów kluczowych, rękami terapeuty, ruchów najbardziej, jak to tylko możliwe zbliżonych do prawidłowych,

wykorzystywanie zdobytych już umiejętności ruchowych w codziennym życiu.


PIELĘGNACJA NIEMOWLĄT WG METODY BOBATH

każde działanie związane z pielęgnacją niemowlęcia powinno być dla niego komfortowe i zapewniać poczucie bezpieczeństwa


PIELĘGNACJA NIEMOWLĄT WG METODY BOBATH


usprawnianie powinien prowadzić terapeuta wraz z rodzicami już przed 6 miesiącem życia dziecka

ważne jest poczucie bezpieczeństwa dziecka zarówno w wymiarze fizycznym jak i psychicznym.

relaks (muzyka, przyciemnione światło)



należy modyfikować ćwiczenia wraz z postępami rehabilitacyjnymi

pomoc przy wykonywaniu ruchu powinna być taka, aby zapewniła maksymalny i aktywny udział dziecka, a jednocześnie nie wywołała nieprawidłowych odpowiedzi wynikających ze zbyt dużego wysiłku czy stresu

ćwiczeniom powinno towarzyszyć słowne określanie wykonywanych czynności, będące poglądową nauką mowy


Stymulacja metodą Bobath polega na diagnostyce i rehabilitacji
noworodków i niemowląt w zakresie:

asymetrii ułożeniowej,

asymetrii czaszki,

problemów rozwojowych wcześniaków,

zaburzeń napięcia mięśni,

zaburzeń rozwoju ruchowego,

problemów neurologicznymi,

przepukliny oponowo- rdzeniowej,

zaburzeń karmienia, żucia, połykania,

nauki zabaw niemowląt z uwzględnieniem etapów prawidłowego rozwoju.



OCENA METODY
ZALETY

Terapia nie zaburza fizjologicznego rozkładu dnia życia dziecka, interakcji matka- dziecko.


Terapia rozpoczęta wcześnie (jeszcze przed 6 miesiącem życia) jest bardzo skuteczna. Ruchy prawidłowe utrwalają się zanim wytworzą i staną się dominujące ruchy patologiczne.


OCENA METODY
ZALETY

Program usprawniania uwzględnia nie tylko sposoby uzyskania poprawy, ale także utrzymanie jej zarówno obecnie jak i w przyszłości.


Ćwiczenia są dobierane indywidualnie w zależności od rozwoju psychoruchowego dziecka, a co za tym idzie od jego możliwości.

OCENA METODY
ZALETY

Indywidualne podejście umożliwia też uwzględnienie potrzeb psychologicznych dziecka oraz jego warunków rodzinnych i domowych.


Zajęcia prowadzone metodą Bobath są akceptowane przez dzieci

OCENA METODY
ZALETY

Pomoc terapeuty przy wykonywaniu ruchów jest taka, aby zapewniała maksymalny i aktywny udział dziecka, a jednocześnie nie wywoływała nieprawidłowych odpowiedzi wynikających ze zbyt dużego wysiłku i stresu


W trakcie ćwiczeń kładzie się nacisk na werbalny i emocjonalny kontakt terapeuty z dzieckiem.


OCENA METODY
ZALETY

Koncepcja Bobathów sprzeciwia się operacjom i protezom.


Terapia może być kontynuowana przez rodziców w warunkach domowych.


Metoda Bobath jest włączana w zabiegi pielęgnacyjne i całodzienną opiekę nad dzieckiem.

OCENA METODY
WADY

Praca tą metodą jest trudna i bardzo czasochłonna.

- może hamować, ograniczać naturalną, spontaniczną i dobrowolną aktywność ruchową dziecka.

- może ćwiczyć to, czego dziecko jeszcze nie potrafi i uprzedzać bez powodu kolejne stopnie rozwojowe, a przez to odbierać dziecku radość z własnych dokonań i odkryć

Zasady prowadzenia usprawniania metodą NDT-Bobath:

wczesne rozpoczęcie terapii - zanim reakcje patologiczne staną się wzorcami nawykowymi (największa plastyczność OUN w 1 r.ż.),

nie przerywać terapii dopóki nie zaobserwujemy chodu spontanicznego,

dostosowanie terapii do możliwości fizycznych i osobowościowych dziecka, 


dostosowawanie sposobu prowadzenia terapii do tempa dziecka (żeby dziecko miało poczucie możliwości wykonania ruchu),

unikanie powtarzania "stereotypowego" wzorca ruchu - różnorodność,

nigdy nie stosuje się pozycji statycznych, ruchu uczy się poprzez jego czucie, aktywna forma daje prawidłowe doświadczenia sensomotoryczne,




pracuje się nad całym ciałem pacjenta, nigdy wybiórczo,

ręce terapeuty - "ręce motyla" - prowadzą ruch, nigdy nie dominują,

w pracy z niemowlęciem stosujemy sekwencję wzorców z około dwumiesięcznym wyprzedzeniem w stosunku do rozwoju, 


wprowadzanie prawidłowych sekwencji ruchowych wyhamowuje reakcje nieprawidłowe,

poprzez prawidłowe sekwencje wzorców ruchowych budujemy "body image" dziecka (schemat ciała).

Kiedy rozpocząć terapię:

silnie wyrażone nieprawidłowe wzorce ruchowe ok 4m.ż.,

utrwalone, silnie wyrażone wzorce ruchowe przed 4m.ż.,

bardzo słaba kontrola aktywności głowy i tułowia,

problemy z ssaniem i połykaniem,

Kiedy rozpocząć terapię:

problemy z kontrolą oczu (oczopląs, zez),

wcześniaki z niską wagą urodzeniową i długo utrzymującymi się pierwotnymi wzorcami postawy i ruchu,

stała, utrwalona asymetria,

hipotonia w okresie okołoporodowym


Kiedy NDT-Bobath jest nieskuteczne???

zaburzenia czucia głębokiego (propriocepcja), np. rdzeniowy zanik mięśni,

ciężkie zaburzenia rozwoju umysłowego,

niedowład, porażenie (np. hemiplegia) - zawsze pozostanie, ale terapią można zmniejszyć stopień zaawansowania



METODY WSPOMAGANIA ROZWOJU

Metoda Bobath

HISTORIA POWSTANIA METODY

  • w latach czterdziestych Karel Bobath- neurolog z żoną Bertą, fizjoterapeutką zaczęli rozwijać i stosować nową, opracowaną przez siebie metodę rehabilitacyjną o charakterze neurorozwojowym.


HISTORIA POWSTANIA METODY

  • w oparciu o początkowe założenia metody Bobathów, szwajcarska lekarka, specjalistka w pediatrii- Elsbeth Koeng wraz z fizjoterapeutką Mary Quinton z Ośrodka Bobathów w Londynie rozwinęły tę metodę w leczenie neurorozwojowe (Neurodevelopmental Treatment- NDT), które to okazało się szczególnie przydatne w rehabilitacji wcześniaków i dzieci najmłodszych.


HISTORIA POWSTANIA METODY



  • do Polski Metoda NDT- Bobath dotarła w latach 60- tych, a praktycznie stosować zaczęto ją
    w latach 80- tych XX wieku dzięki staraniom amerykańskiej terapeutki zajęciowej Mary Potter.


POSTAWY TEORETYCZNE METODY



  • wnikliwa obserwacja dzieci w różnym wieku,
    u których nastąpiły zmiany w prawidłowym funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego.



POSTAWY TEORETYCZNE METODY


  • porównując i analizując przebieg prawidłowego rozwoju oraz nieprawidłowego rozwoju psychomotorycznego noworodka, niemowlęcia i dziecka, opracowali studium zachowań rozwojowych, które służy ocenie stopnia dojrzałości Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN) i ocenie jego funkcjonowania


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

  • podstawą dla metody Bobath jest ocena wzorca ruchowego dziecka i występowania nieprawidłowych reakcji odruchowych


  • aktywność ruchowa człowieka jest odruchowa; jedne odruchy ustępują miejsca innym



POSTAWY TEORETYCZNE METODY

  • budowanie prawidłowego napięcia


  • torowanie prawidłowych a hamowanie nieprawidłowych zachowań ruchowych


  • zmiany ustawienia części ciała powodują zmiany napięcia mięśniowego


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

Ułatwianie i kontrolowanie ruchów dziecka osiąga się

poprzez wspomaganie z tzw.

punktów kluczowych”.

Są to punkty kontroli ruchu, inaczej mówiąc sfery

wspomagania :


- głowa

- obręcz kończyny górnej

- obręcz kończyny dolnej


POSTAWY TEORETYCZNE METODY

Bobathowie wyróżniają 3 techniki wspomagania,

odpowiednie do wymienionych sfer:


  • technika wspomagania za głowę,

  • technika wspomagania z użyciem obręczy kończyny górnej,

  • technika wspomagania z zastosowaniem obręczy kończyny dolnej


Podstawy koncepcji NDT

ostatecznym celem NDT jest ogólne funkcjonowanie dziecka, a nie zdobycie określonych umiejętności, NDT rozwija

  • potencjał poznawczy,

  • reakcje czuciowe,

  • socjalno-emocjonalne,

  • uczy współżycia z dziećmi z podobnymi schorzeniami,

  • z rodziną,

  • kształtuje pozytywną samoocenę


Podstawy koncepcji NDT

  • podejście NDT ma zastosowanie w różnych indywidualnych przypadkach bez względu na wiek i poziom intelektualny



  • Skuteczność leczenia zależy od okresu rozpoczęcia


2. Należy ćwiczyć całe ciało



Terapia opiera się o;

  • automatyczny aktywny ruch dostarczając różnych doświadczeń ruchowych dziecku ma go nauczyć jak się poruszać, powtarzać i wywoływać zmiany w CUN



  • terapeuta analizuje każdy ruch i sprawdza go


  • kontrola wykonywania poszczególnych czynności jest ważniejsza niż szybkość osiągania założonego celu



  • należy pracować z dzieckiem mając na uwadze jego przeszłość, teraźniejszość i przyszłość


  • należy pracować nad składową rozwoju powtarzając wielokrotnie dany element, stosując różne czynności w pracy nad tym samym elementem.


  • należy zarezerwować odpowiednią ilość czasu w trakcie zajęć dla samodzielnego poruszania się dziecka o własnych siłach, bez kontroli terapeuty


Normalizacja napięcia mięśniowego

  • jest jedną z pierwszych elementów terapii

  • nazywana krokiem przygotowawczym


Hamowanie


  • stosowane jest aktywne i funkcjonalne hamowanie


  • ruch powinien być kontrolowany, powolny, o szerokim zasięgu, rytmiczny


Techniki hamowania

  • ruchy rotacyjne redukują napięcie spastyczne

  • przedłużona i stopniowa trakcja

  • przedłużony docisk na stawach wyprostowanych, uspokaja i organizuje, ułatwia kierowanie ruchu

  • przedłużone głębokie wydłużenie w miarę słabnięcia oporu łagodzi spastyczność – zwiększenie zakresu ruchu



Techniki hamowania

  • przesunięcie rozkładu ciężaru ciała np., w siadzie wydłużenie lub skrócenie tułowia

  • wstrząsanie – wykonywanie szybko i w małych amplitudach

  • wibracja – wywołuje ogólne reakcje hamujące

  • ucisk – wykonywany głęboko, mocno, powoli, przedłużony w kierunku dośrodkowym


Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

  • ściskanie – zbliżanie stawu lub stukanie uciskowe na wyprostowanych stawach


  • stukanie „zamiatające” wykonywane w kierunku ruchu i w kierunku włókien mięśnia, ruchem „zamiatającym” dłonią ukształtowaną jak dane części ciała w postaci klepnięcia 6-7 razy


Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

  • stukanie naprzemienne,


  • stukanie hamujące lub pulsowanie i trzymanie – wykonywana w różnych ustawieniach kończyn i tułowia dziecka powodująca utrzymywanie i kontrolę różnych pozycji funkcjonalnych



Techniki zwiększające napięcie mięśniowe

  • utrzymywanie ciężaru ciała i ruch

  • oporowanie – przeciwko grawitacji lub pchanie

  • ucisk – lekki, szybki, przerywany w kierunku dośrodkowym


Blokady i kompensacje pogłębiające proces nieprawidłowego rozwoju ruchowego

  • Blokada szyi,

  • Blokada barku,

  • Blokada miednica – biodro – przodopochylenie miednicy

  • Blokada miednica – biodro – tylopochylenie miednicy


Techniki ułożeniowe

  • przyjmowanie przez dziecko zmiennych pozycji – podnoszenie,

  • noszenie,

  • układanie w różnych pozycjach,

  • umieszczanie dziecka w zaopatrzeniu ortopedycznym,

  • ułatwienie mu wykonywania aktywnych ruchów


Cel technik ułożeniowych

  • zmiana napięcia mięśniowego,


  • zwiększenie stabilności


  • umożliwienie poruszania się dziecku


Kluczowe punkty kontroli w technice ułożeniowej

  • ręce terapeuty

  • inne części ciała terapeuty

  • wyposażenie terapeutyczne

  • różnorodne powierzchnie


Efekt ich działania to

  • normalizacja napięcia mięśniowego

  • ułatwienie prawidłowych ruchów postawy


Lokalizacja kluczowych punktów kontroli

  • Proksymalna – kark, kręgosłup, ramiona, obręcz barkowa – stosowana w trakcie trudnych ruchów


  • Dystalna – kończyny – stosowana w celu osiągnięcia większej pracy ze strony dziecka


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe

ILOŚĆ BODŹCÓW


  • Lekki dotyk – stymuluje najsilniej i może wywołać reakcje cofania


  • Silny dotyk – stosuje się chwyt dynamiczny, otwarty z wyprostowanymi palcami – nie stosuje się chwytu zaciśniętą dłonią


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe

JAKOŚĆ RUCHU


  • stosuje się stały i mocny kontakt w kilku punktach kluczowych, nie stosuje się częstych zmian ułożenia rąk, gdyż może to wpłynąć dezorganizująco na dziecko


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe


UŁATWIENIE I LUB HAMOWANIE


  • Techniki ułożeniowe nie powinny jedynie dawać dziecku oparcia, lecz powinny kierować ruchem i ułatwiać go, powinny również korygować reakcje postawy


Kształtowanie ruchu poprzez techniki ułożeniowe


LOKALIZACJA


  • Kluczowe punkty kontroli powinny być dobrane bardzo starannie np. podczas ćwiczeń równoważnych ich lokalizacja powinna być głównie od strony na której nie opiera się ciążar ciała, aby ułatwić reakcje wyprostne przeciw sile ciążenia


Ruchy etapowe

  • podstawową zasadą jest, że nie wykonuje się ruchów za dziecko, ale umożliwia się mu na pomoc przy zmianie pozycji


Ruchy etapowe

  • przejście z pozycji pronacji do siadu

  • przejście z pozycji siedzącej na podłodze do pozycji na czworakach

  • przejście z klęku czteropunktowego do klęku dwupunktowego

  • przejście z klęku dwupunktowego do jednopunktowego

  • przejście z klęku jednopunktowego do pozycji stojącej



Ruchy etapowe

Należy pamiętać, że;

  • u dzieci zdrowych ruchy etapowe mogą się różnić

  • na ruchy etapowe mogą mieć wpływ; ciężar ciała, strona dominująca, całościowe doświadczenia ruchowe


Mechanizm odruchu postawy
(rozwój reakcji równoważnych i balansu ciała)


Wg Bobathów mechanizm odruchu postawy to


zespół takich umiejętności, które utrzymują człowieka w pionie, dają mu równowagę i pozwalają na wykonywanie ruchów swobodnych i wysoce skomplikowanych”


Elementy odruchu postawy dzielą się na


  • Mechanizm antygrawitacyjny

  • Odruch wyprostny

  • Odruch obronny

  • Odruch równoważny


REAKCJE NASTAWCZE :

  • Reakcje prostowania

  • Umożliwiają ułożenie (nastawienie) głowy w przestrzeni

  • Umożliwiają wyrównanie posturalne głowy i szyi z tułowiem

  • Umożliwiają właściwe nastawienie obręczy i kończyn w stosunku do tułowia, zapewniając rotację osi ciała



REAKCJE NASTAWCZE GŁOWY W PRZESTRZENI

  • Zaczynają dominować ok. 3-4 m dzięki aktywności własnej dziecka, stymulacji słuchowej i wzrokowej,

  • Głowa zawsze przyjmuje ustawienie pionowe

  • Jest najwyższym punktem w przestrzeni



REAKCJE NASTAWCZE GŁOWY NA CIAŁO


  • Zaczynają dominować około 3 m

  • Przejawia się w trakcie wykonywania podczas badania odruchu trakcyjnego

  • Głowa ustawia się w płaszczyźnie tułowia



REAKCJE NASTAWCZE CIAŁO NA CIAŁO


  • Zaczynają dominować ok. 5-6 m

  • Reakcję rozpoczyna skręt głowy, który zapoczątkowuje reakcję nastawczą barków i jednocześnie przeciwskręt obręczy biodrowej

  • Stopniowo miednica wykonuje ruch w jednym kierunku co barki i obydwie obręcze ustawiają się w jednej płaszczyźnie

  • Reakcja może być zapoczątkowana przez reakcję miednicy



REAKCJE NASTAWCZE CIAŁO NA CIAŁO


  • Aktywność tych reakcji zapewnia dziecku doświadczenie rotacji tułowia, umożliwiając stopniową pionizację

  • Pozwalają na budowanie odpowiedniego napięcia tułowia

  • Sprzyjają tworzeniu się kontroli centralnej ciała dziecka – zwanej aktywnością centralną

  • Ułatwiają przetaczanie się, pełzanie i przyjmowanie pozycji czworaczej i siedzącej



REAKCJE RÓWNOWAŻNE


  • Pojawiają się kiedy dziecko potrafi kontrolować głowę i przeciwstawiać się sile ciężkości.


  • Wykształcają się stopniowo i są poprzedzone reakcjami nastawczymi.


  • Ich zadaniem jest utrzymanie środka ciężkości ciała nad płaszczyzną podparcia




REAKCJE RÓWNOWAŻNE

  • Powodują kompensacyjne zmiany napięcia mięśniowego i kontrruchy niezbędne do utrzymania lub przywrócenia równowagi


  • Dominują około 6 m najpierw w pozycji pronacyjnej


  • Zapewniają prawidłowe przenoszenie ciężaru ciała podczas zmian pozycji i przemieszczania



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

  • Dziecko siedzące i siadające ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycji leżącej


  • Dziecko stojące i przyjmujące samodzielnie pozycję stojącą ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycji leżącej i siedzącej


  • Dziecko chodzące ma dobrze rozwinięte reakcje równowagi w pozycjach siedzącej, czworaczej i stojącej



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

  • Rozwój reakcji równoważnych rozwija się nadal dziecko 3-letnie potrafi stać na jednej nodze


  • Mając 5 lat podskakiwać na jednej nodze


  • Reakcje równoważne mają swój charakterystyczny schemat motoryczny – tzw. wzorzec motoryczny




REAKCJE RÓWNOWAŻNE


  • W odruchach równowagi uczestniczy całe ciało dziecka


  • Umożliwiają płynne i rytmiczne przemieszczanie się


  • Zapewniają zachowanie równowagi przy nagłej zmianie położenia



REAKCJE RÓWNOWAŻNE

  • Podczas przenoszenia ciężaru ciała następuje wydłużenie tułowia po stronie obciążonej, połączone z przywiedzeniem kończyny


  • Skracanie tułowia po stronie odciążonej, połączone z odwiedzeniem kończyny górnej i dolnej



REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


  • Jeśli siła wytrącająca ciało z równowagi jest tak silna, że środek ciężkości przemieszcza się poza płaszczyznę podparcia, wykorzystujemy odruchy obronnego podporu, które zabezpieczają przed bezpośrednim upadkiem na głowę, brzuch, plecy


  • Pojawiają się po raz pierwszy ok. 7 miesiąca życia w postaci reakcji spadochronowej



REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


  • Trzymane za klatkę piersiową w pozycji pronacyjnej opuszczamy gwałtownie w dół w kierunku podłoża – obserwujemy – wyprost kończyn górnych, otwarcie dłoni i tendencja do oparcia ich na podłożu


  • Reakcja obronnego podporu kształtuje się w innych pozycjach


REAKCJE OBRONNEGO PODPORU


  • W pozycji siedzącej – dziecko uczy cię podparcia:

  • z przodu –7 m.

  • z boku na jednej ręce- 8-9 m,

  • z tyłu na przedramionach - 10m

  • na dłoniach 11 m




PRZYGOTOWANIE DO RUCHU


  • Zapobieganie przykurczom mm i deformacjom, utrzymanie pełnego zakresu ruchu

  • Odtworzenie pełnego zakresu ruchomości

  • Przygotowanie sensoryczne w zakresie czucia dotyku

  • Przygotowanie w zakresie propriocepcji (tapping, kierowany docisk, tapping naprzemienny, hamujący, miotełkowy

  • Techniki dodatkowe - umiejscowienie i utrzymanie



MOBILIZACJE


  • umożliwienie uzyskania prawidłowego zakresu ruchu


PRZYGOTOWANIE SENSORYCZNE

  • głęboki i zdecydowany dotyk, - odwrażliwianie – okolica ust, barki, kk g i d



PREASSURE TAPPING

  • stosuje się w przebiegu prawidłowego wzorca ruchowego, dłonie terapeuty w okolicy stawów proksymalnych stosuje rytmiczny nacisk kierowany w stronę płaszczyzny podparcia.

  • W wyniku tappingu uzyskujemy współskurcz – kokontrakcję mm antygrawitacyjnych – lepsza stabilizacja, wzrost proksymalnej kontroli posturalnej.

  • Jest wykonywany w kierunku głowa-miednica, bark-bark, barki – biodra, biodro-biodro


ALTERNATIVE TAPPING


  • naprzemienny, do zwiększenia zakresu ruchu, rr terapeuty przytrzymując i zwalniając chwyt na zmianę w punktach kluczowych po obu stronach ciała



INHIBITORY TAPPING

  • hamujący, w przebiegu wzorca ruchowego, lekkie rytmiczne pchnięcia punktów kluczowych równocześnie po obu stronach ciała, nadające ruchowi właściwy, prawidłowy kierunek


SWEEP TAPPING

  • zamiatające ruchy dłoni, wykonywanie wzdłuż przebiegu włókien aktywizowanej grupy mięśniowej, dłoń terapeuty dopasowana do brzuśca, bodziec ma być odczuwany jako płytkie klepnięcie.

  • Wykorzystywany do przygotowania i utrzymania prawidłowej pozycji wyjściowej dla wzorca ruchowego, wzrost napięcia mięśniowego.


ODRUCH AMFIBII

  • Pozwala na niezależne ruchy rąk i nóg, niezależnie od położenia głowy (jak to do tej pory było). Umożliwia pełzanie i raczkowanie. Brak tego odruchu powoduje:

  • Trudności w pełzaniu i raczkowaniu;

  • Zbyt wysoki tonus mięśni































































W metodzie NDT- Bobath szczególną rolę pełnią

  • ręce terapeuty

  • modelują ciało porozumiewając się i komunikując z dzieckiem.

  • ręce terapeuty nie tylko służą dostarczeniu stymulujących bodźców sensomotorycznych, które są istotne dla tworzenia schematu ciała, a ten z kolei dla wykonywania prawidłowych ruchów, ale także odbierają informacje zwrotne od dziecka.

Dodatkowe techniki

Metoda Bobath zawiera dodatkowe techniki, które

służą regulacji wahającego się napięcia mięśniowego:


  • nacisk i ciąg, obciążenie i opór

  • zatrzymywanie ruchu w wybranej jego fazie oraz utrzymanie osiągniętej pozycji

  • poklepywanie określonej części ciała

  • rozluźnianie poprzez głaskanie, potrząsanie kończynami oraz wahadłowe ruchy tułowia i kończyn


ZASADY

Metoda Bobach oparta jest na niezmiernie ważnych zasadach,

których przestrzeganie decyduje o powodzeniu procesu terapii

rewalidacyjnej:


  • wpływanie na napięcie mięśni, co jest możliwe dzięki zastosowaniu odpowiednich technik postępowania już od pierwszych miesięcy życia,

  • hamowanie nieprawidłowych odruchów oraz ruchów przez ułatwianie i prowadzenie z punktów kluczowych, rękami terapeuty, ruchów najbardziej, jak to tylko możliwe zbliżonych do prawidłowych,

  • wykorzystywanie zdobytych już umiejętności ruchowych w codziennym życiu.


PIELĘGNACJA NIEMOWLĄT WG METODY BOBATH

  • każde działanie związane z pielęgnacją niemowlęcia powinno być dla niego komfortowe i zapewniać poczucie bezpieczeństwa


PIELĘGNACJA NIEMOWLĄT WG METODY BOBATH


  • usprawnianie powinien prowadzić terapeuta wraz z rodzicami już przed 6 miesiącem życia dziecka

  • ważne jest poczucie bezpieczeństwa dziecka zarówno w wymiarze fizycznym jak i psychicznym.

  • relaks (muzyka, przyciemnione światło)



  • należy modyfikować ćwiczenia wraz z postępami rehabilitacyjnymi

  • pomoc przy wykonywaniu ruchu powinna być taka, aby zapewniła maksymalny i aktywny udział dziecka, a jednocześnie nie wywołała nieprawidłowych odpowiedzi wynikających ze zbyt dużego wysiłku czy stresu

  • ćwiczeniom powinno towarzyszyć słowne określanie wykonywanych czynności, będące poglądową nauką mowy


Stymulacja metodą Bobath polega na diagnostyce i rehabilitacji
noworodków i niemowląt w zakresie:

  • asymetrii ułożeniowej,

  • asymetrii czaszki,

  • problemów rozwojowych wcześniaków,

  • zaburzeń napięcia mięśni,

  • zaburzeń rozwoju ruchowego,

  • problemów neurologicznymi,

  • przepukliny oponowo- rdzeniowej,

  • zaburzeń karmienia, żucia, połykania,

  • nauki zabaw niemowląt z uwzględnieniem etapów prawidłowego rozwoju.



OCENA METODY
ZALETY

Terapia nie zaburza fizjologicznego rozkładu dnia życia dziecka, interakcji matka- dziecko.


Terapia rozpoczęta wcześnie (jeszcze przed 6 miesiącem życia) jest bardzo skuteczna. Ruchy prawidłowe utrwalają się zanim wytworzą i staną się dominujące ruchy patologiczne.


OCENA METODY
ZALETY

Program usprawniania uwzględnia nie tylko sposoby uzyskania poprawy, ale także utrzymanie jej zarówno obecnie jak i w przyszłości.


Ćwiczenia są dobierane indywidualnie w zależności od rozwoju psychoruchowego dziecka, a co za tym idzie od jego możliwości.

OCENA METODY
ZALETY

Indywidualne podejście umożliwia też uwzględnienie potrzeb psychologicznych dziecka oraz jego warunków rodzinnych i domowych.


Zajęcia prowadzone metodą Bobath są akceptowane przez dzieci

OCENA METODY
ZALETY

Pomoc terapeuty przy wykonywaniu ruchów jest taka, aby zapewniała maksymalny i aktywny udział dziecka, a jednocześnie nie wywoływała nieprawidłowych odpowiedzi wynikających ze zbyt dużego wysiłku i stresu


W trakcie ćwiczeń kładzie się nacisk na werbalny i emocjonalny kontakt terapeuty z dzieckiem.


OCENA METODY
ZALETY

Koncepcja Bobathów sprzeciwia się operacjom i protezom.


Terapia może być kontynuowana przez rodziców w warunkach domowych.


Metoda Bobath jest włączana w zabiegi pielęgnacyjne i całodzienną opiekę nad dzieckiem.

OCENA METODY
WADY

Praca tą metodą jest trudna i bardzo czasochłonna.

- może hamować, ograniczać naturalną, spontaniczną i dobrowolną aktywność ruchową dziecka.

- może ćwiczyć to, czego dziecko jeszcze nie potrafi i uprzedzać bez powodu kolejne stopnie rozwojowe, a przez to odbierać dziecku radość z własnych dokonań i odkryć

Zasady prowadzenia usprawniania metodą NDT-Bobath:

  • wczesne rozpoczęcie terapii - zanim reakcje patologiczne staną się wzorcami nawykowymi (największa plastyczność OUN w 1 r.ż.),

  • nie przerywać terapii dopóki nie zaobserwujemy chodu spontanicznego,

  • dostosowanie terapii do możliwości fizycznych i osobowościowych dziecka, 


  • dostosowawanie sposobu prowadzenia terapii do tempa dziecka (żeby dziecko miało poczucie możliwości wykonania ruchu),

  • unikanie powtarzania "stereotypowego" wzorca ruchu - różnorodność,

  • nigdy nie stosuje się pozycji statycznych, ruchu uczy się poprzez jego czucie, aktywna forma daje prawidłowe doświadczenia sensomotoryczne,




  • pracuje się nad całym ciałem pacjenta, nigdy wybiórczo,

  • ręce terapeuty - "ręce motyla" - prowadzą ruch, nigdy nie dominują,

  • w pracy z niemowlęciem stosujemy sekwencję wzorców z około dwumiesięcznym wyprzedzeniem w stosunku do rozwoju, 


  • wprowadzanie prawidłowych sekwencji ruchowych wyhamowuje reakcje nieprawidłowe,

  • poprzez prawidłowe sekwencje wzorców ruchowych budujemy "body image" dziecka (schemat ciała).

Kiedy rozpocząć terapię:

  • silnie wyrażone nieprawidłowe wzorce ruchowe ok 4m.ż.,

  • utrwalone, silnie wyrażone wzorce ruchowe przed 4m.ż.,

  • bardzo słaba kontrola aktywności głowy i tułowia,

  • problemy z ssaniem i połykaniem,

Kiedy rozpocząć terapię:

  • problemy z kontrolą oczu (oczopląs, zez),

  • wcześniaki z niską wagą urodzeniową i długo utrzymującymi się pierwotnymi wzorcami postawy i ruchu,

  • stała, utrwalona asymetria,

  • hipotonia w okresie okołoporodowym


Kiedy NDT-Bobath jest nieskuteczne???

  • zaburzenia czucia głębokiego (propriocepcja), np. rdzeniowy zanik mięśni,

  • ciężkie zaburzenia rozwoju umysłowego,

  • niedowład, porażenie (np. hemiplegia) - zawsze pozostanie, ale terapią można zmniejszyć stopień zaawansowania



























Współpraca

Wczytywanie...