Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Trybunał Stanu, Geneza TS, Skład TS, postępowanie, atrybuty, materiały, notatki


Uniwersytet Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Uniwersytet Adama Mickiewicza
UAM
im. Adama Mickiewicza
uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Prowadzący Tadeusz Wallas
zgłoś naruszenie zasad
Podgląd

trybunal.doc

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

Trybunał Stanu

  1. Geneza TS :

  1. odpowiedzialność konstytucyjna ma w Polsce długą i ugruntowaną tradycję, wywodzącą się z Konstytucji 3 maja oraz ustroju II RP.
  2. Konstytucja PRL z 22.07.1952 nie ustanawiała tej instytucji; stan taki był konsekwencją przyjęcia stalinowskiego modelu ustroju, odznaczającego się głównie dążeniem do zapewnienia administracji swobody nie kontrolowanego działania we wszystkich sferach zycia
  3. instytucja odpowiedzialności konstytucyjnej przywrócona została na podstawie ustawy z 26.03.1982 o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz ustawy z 26.03.1982 o Trybunale Stanu.
  4. Ustawa o TS od chwili jej uchwalenia była kilkakrotnie nowelizowana
  5. Konstytucja reguluje kwestię odpowiedzialności konstytucyjnej oraz instytucję TS w rozdziale VIII

  1. Trybunał Stanu to organ : wieloosobowy, centralny, pochodzący z nominacji, samoistny, kolegialny, prosty, kontrolny, permanentnie działający, konstytucyjny, o kompetencji szczególnej, kadencyjny

  1. Trybunał Stanu to organ orzekający o odpowiedzialności za naruszenie Konstytucji lub ustawy w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie urzędowania. Odpowiedzialność przed nim ponoszą:

- Prezydent RP

- Prezes i członkowie RM

- Prezes Narodowego Banku Polskiego

- Prezes Najwyższej Izby Kontroli

- członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji

- Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych

- osoby, którym Prezes RM powierzył kierowanie ministerstwem

- przed TS odpowiadają także posłowie i senatorowie, ale tylko za naruszenie zakazu                 prowadzenia działalności gospodarczej połączonej z osiąganiem korzyści z majątku                 Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego oraz zakazu nabywania tego majątku

  1. Trybunał Stanu jest to organ władzy sądowniczej, przeznaczony do realizacji odpowiedzialności konstytucyjnej, ale nie jest sądem w rozumieniu art 175 ust 1 i nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, ale ma cechy organu sądowniczego: niezależność, niezawisłość sędziów, a charakter zadań to orzekanie czy konkretne czyny stanowią naruszenie prawa.

  1. Skład TS :

- przewodniczący → pierwszy prezes SN

- dwóch zastępców przewodniczącego

- 16 członków

* zastępcy i członkowie wybierani na pierwszym posiedzeniu Sejmu, spoza grona                 posłów, na czas swej kadencji (poprzedni TS zachowuje swoje kompetencje do czasu                 wyboru nowego składu TS); Sejm jeśli nie postanowi inaczej, dokonuje łącznego                 wyboru członków TS → bezwzględną większością głosów

- wyborów uzupełniających w razie opróżnienia stanowisk w Trybunale, Sejm                         dokonuje oddzielnie

→ wnioski w sprawie wyboru kandydatów zgłasza Marszałek Sejmu albo co                         najmniej 35 posłów; kieruje je do właściwej komisji sejmowej w celu zaopiniowania;                 głosowanie nie może odbyć się wcześniej niż 7. dnia od doręczenia posłom druku                 zawierającego kandydatury; Marszałek zarządza także doręczenie posłom druku                         zawierającego opinię komisji;

- obaj zastępcy przewodniczącego TS i co najmniej połowa członków Trybunału                 powinni mieć kwalifikacje wymagane dla stanowiska sędziego

- obywatele polscy, korzystający z pełni praw publicznych, niekarani sądownie,                         niezatrudnieni w organach administracji państwowej

- funkcja członka jest honorowa, a więc nieodpłatna

→ sędziowie w wykonywaniu swoich funkcji sędziowskich są niezawiśli i podlegają                 tylko ustawom

→ nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności konstytucyjnej ani pozbawieni                 wolności bez uprzedniej zgody TS

→ w stosunku do czynów związanych z wykonywaniem funkcji w TS dotyczy to                 również okresu po upływie kadencji

→ pociągnięcie członka TS do odpowiedzialności karnej lub na pozbawienie                         wolności wymaga zgody TS w drodze uchwały, z wyłączeniem członka Trybunału,                 którego wniosek dotyczy. Uchwała zapada bezwzględną większością głosów w                         obecności co najmniej 2/3 członków TS. Przewodniczący TS niezwłocznie informuje                 Trybunał o zatrzymaniu członka TS i zajętym przez siebie w tej sprawie stanowisku.

Przed podjęciem uchwały wyrażającej zgodę TS wysłuchuje wyjaśnień członka TS,                 którego wniosek dotyczy, chyba że jest to niemożliwe. Do czasu podjęcia uchwały                 wolno w stosunku do niego podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki.                         Podjęcie uchwały powoduje zawieszenie w czynnościach członka, którego uchwała                 dotyczy, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.

  1. Zakres odpowiedzialności Konstytucyjnej

  1. Prezydent RP – ponosi odpowiedzialność za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnienie przestępstwa; postawienie Prezydenta RP w stan oskarżenia może nastąpić uchwałą Zgromadzenia Narodowego podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków ZN na wniosek co najmniej 140 członków Zgromadzenia Narodowego. Z dniem podjęcia uchwały o postawieniu Prezydenta RP w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu sprawowanie urzędu przez Prezydenta RP ulega zawieszeniu.
  2. Ministrowie – Sejm podejmuje uchwałę o pociągnięciu do odpowiedzialności przed TS na wniosek prezydenta lub co najmniej 115 posłów, większością 3/5 ustawowej liczby posłów.
  3. Pozostałe osoby – wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności może być złożony do Marszałka Sejmu przez: prezydenta, komisję śledczą powołaną na podstawie art. 111 Konstytucji RP oraz przez co najmniej 115 posłów.

Wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej posła                         może być złożony do Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej przez                                 Marszałka Sejmu. Musi spełniać warunki wymagane przez przepisy Kodeksu                         postępowania karnego w stosunku do aktu oskarżenia i zawierać podpisy                                 wszystkich wnioskodawców, a także wskazywać osobę upoważnioną do                                 wystepowania w imieniu wnioskodawców w dalszym postępowaniu przed                         organami Sejmu.

Jeżeli wstępny wniosek nie odpowiada warunkom określonym w ustawie,                         Marszałek Sejmu, w uzgodnieniu z Prezydium Sejmu, po zasięgnięciu opinii                         Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, wzywa reprezentanta                                 wnioskodawców do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni, wskazując                                 niezbędny zakres uzupełnienia.

W przypadku nieuzupełnienia wniosku w terminie i w zakresie, Marszałek                         Sejmu postanawia o pozostawieniu wniosku bez biegu

  1. Postępowanie

I ETAP – zgłoszenie wniosku wstępnego [patrz wyżej]

II ETAP – postępowanie w KOK

  1. przewodniczący KOK przesyła osobie objętej wnioskiem odpis wstępnego wniosku informując ją o prawie do złożenia pisemnych wyjaśnień w terminie 30 dni od jej otrzymania oraz zo innych uprawnieniach
  2. może żądać o od organów władzy publicznej, organów osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, pisemnych wyjaśnień lub przedstawienia dokumentów będących w ich dyspozycji, jak także akt każdej sprawy przez nie prowadzonej
  3. może zlecić Prokuratorowi Generalnemu lub NIK przeprowadzenie określonej czynności niezbędnej do wyjaśnienia okoliczności sprawy
  4. czynności przeprowadza na posiedzeniach zamkniętych
  5. w postępowaniu przed KOK osoba objęta wnioskiem, świadkowie, biegli są zwolnieni od obowiązku zachowania tajemnicy informacji niejawnych
  6. mogą powłać biegłych lub tłumaczy
  7. każda osoba wezwana ma obowiązek stawić się w wyznaczonym terminie i złożyć zeznania (może zwrócić się do sądu okręgowego w Warszawie o zastosowanie kary porządkowej)
  8. przewodniczący KOK kieruje pracami, prowadzi przesłuchanie
  9. poucza świadka o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o przysługujących mu uprawnieniach
  10. uchyla niestosowne pytania i odpowiedzi
  11. KOK rozstrzyga większością głosów
  12. osoba objęta wnioskiem może:

* składać wyjaśnienia, zgłaszać wnioski dowodowe

* nie musi odpowiadać na pytania

* może mieć nie więcej niż 3 obrońców (prawnik lub radca prawny)

* uczestniczyć w czynnościach dowodowych i mieć dostęp do materiału dowodowego

  1. z przesłuchania sporządza się protokół
  2. KOK uchwala sprawozdanie wraz z wnioskiem albo o postawienie w stan oskarżenia, pociągnięcie do odpowiedzialności przed TS, albo umorzenie sprawy (musi spełniać warunki kodeksu postępowania karnego)

III ETAP – postawienie w stan oskarżenia

  1. Prezydent → uchwała ZN, 2/3 głosów
  2. inne osoby → bezwzględna większość przy obecności połowy
  3. Prezes i członkowie RM → 3/5 ustawowej liczby posłów
  4. wybiera spośród siebie 2 oskarżycieli
  5. skutkiem tej uchwały jest zawieszenie w sprawowaniu urzędu (nie dot. posłów i senatorów)
  6. postępowanie po nadaniu mu biegu przez Marszałka Sejmu nieulega dyskontynuacji

IV ETAP – postępowanie przed TS

  1. ma charakter dwuinstancyjny
  2. zasada niezawisłości, jawności, prawa oskarżonego do obrony, prawdy materialnej, kontradyktaryjności, równości, instancyjności
  3. I instancja → przewodniczący + 4 sędziów (30 dni na apelację, 14 na zażalenie)
  4. II instancja → (odwoławcza) – przewodniczący + 6 sędziów (bez tamtych 4); orzeczenie jest prawomocne; nie przewiduje kasacji

V ETAP – postępowanie wykonawcze

  1. kary: utrata czynnego i biernego prawa wyborczego na urząd Prezydenta, do Sejmu, Senatu i jednostek samorządowych na okres 2-10 lat
  2. zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością w organach państwowych i org. Społecznych 2-10 lat lub stałe
  3. utrata wszystkich lub niektórych orderów, odznaczeń, tytułów honorowych oraz zdolności do ich uzyskania
  4. Prezydent → złożenie z urzędu, inne stanowiska → utrata

  1. Utrata stanowiska

  1. zrzeczenie się funkcji
  2. trwała utrata zdolności do wykonywania czynności
  3. skazanie pełnomocnym wyrokiem stwierdzona w drodze postanowienia Marszałka Sejmu, informując o tym Sejm

  1. Atrybuty

  1. dieta
  2. zwrot poniesionych kosztów podróży i zakwaterowania
  3. immunitet
  4. nietykalność osobista

  1. Ściganie/przedawnienie

  1. ściganie przez TS jest dopuszczalne w okresie 10 lat od popełnienia czynu, chyba że czyn stanowi przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, dla którego przewidziany jest dłuższy okres przedawnienia. Złożenie wniosku wstępnego przerywa bieg przedawnienia.
  2. Po przekazaniu TS uchwały o postawieniu w stan oskarżenia nie można wszcząć postępowania karnego o ten sam czyn, a postępowanie wszczęte ulega zawieszeniu

  1. Powołanie przewodnicząego TS

  1. powołuje Prezydent RP na 6-letnią kadencję spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne sędziów SN.

11 . Organy orzekające o odpowiedzialności konstytucyjnej na świecie

  1. Izba Lordów, WB
  2. Senat, USA
  3. Sąd Najwyższy, Belgia
  4. Trybunał Konstytucyjny, Włochy

12. Impeachment

  1. USA

  1. prawo wszczynania ma Izba Reprezentantów
  2. rozstrzyga temat pod przewodnictwem Prezesa Sądu Najwyższego, 2/3 obecnych senatorów
  3. watergate, clinton

  1. WB

  1. członkowie gabinetu ponoszą odpowiedzialność polityczną przed Izbą Gmin za naruszeni prawa
  2. IG – stawianie zarzutów
  3. IL – rozpatrywanie

  1. Postępowania przed TS

  1. Sprawa Czechowicza (1929) – skierowana przez TS do ponownego rozpatrzenia przez Sejm, do czego z powodów politycznych nigdy nie doszło
  2. Sprawa byłego premiera Piotra Jaroszewicza i byłego wicepremiera Tadeusza Pyki – zakończona umorzeniem
  3. Afera alkoholowa (1997) – oskarżeni; b. minister finansów Andrzej Wróblewski, uniewinniony; b.minister spraw wewnętrznych- Czesław Kiszczak-uniewinniony; b. minister rynku wewnętrznego Aleksander Mackiewicz – uniewinniony, b, minister współpracy gospodarczej z zagranicą Dominik Jastrzębski – skazany na 5 lat utraty biernego prawa wyborczego i tyle samo lat zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych; b. prezes Głównego Urzędu Ceł- Jerzy Ćwiek- skazany na 5 lat utraty biernego prawa wyborczego i 5 lat zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych;
  4. sprawa b. ministra skarbu Emila Wąsacza – umorzona w 2006 roku, ze względu na błędy proceduralne, decyzja uchylona w II instancji w marcu 2007, sprawa toczy się ponownie w I instancji

Współpraca