Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Typy państw


Uniwersytet Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Kolegium Sztuk Pięknych w Kazimierzu Dolnym Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
UMCS
Prowadzący Bartosz Liżewski
Informacja dla prowadzących
Podgląd

Referat npp.odt

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

Typy Państw

Geneza typów państwa według Bogumiła Szmulika i Marka Żmigrodzkiego dotyczy genezy typów historycznych państwa, czyli typów ukształtowanych przez historię.

Pierwszym historycznym typem państwa, było takie które opierało się na systemie niewolniczym. Kraj o takim właśnie typie miał swoje początki w V tysiącleciu p.n.e. nad dwiema wielkimi rzekami Mezopotamii: Eufratem i Tygrysem, zaczęło tworzyć się osadnictwo, które miało ogromny wpływ na poszerzenie się kultury sumeryjskiej. Dwa wieki później, zlewisko tych rzek, było atakowane przez plemiona semickie, które nie zgładziły dorobku Sumerów , a wzorowały się na  nim, co w przyszłości stało się siłą Semitów . To właśnie o nich mówi się, że są prekursorami nowego typu państwa, czyli monarchii despotycznej – stanowiła ona bardzo specyficzną formę rządów dla ludów działających na zasadzie podboju i całościowego zagarnięcia podbitych terenów. Najczęściej ludzie, którzy zamieszkiwali podbite terytoria stawali się niewolnikami. W tym momencie utworzyły się dwie różne klasy społeczne, które dzieliły się na ludzi wolnych i na niewolników. Początki niewolnictwa sięgają rozpadu formacji wspólnoty pierwotnej i przetrwało ono w wielu państwach feudalnych, kapitalistycznych i socjalistycznych.    Posiadanie niewolnika było szybkim sposobem na wzbogacenie się, gdyż wykonywał on dużo pracy, a utrzymanie go nie wiązało się z wielkimi kosztami. Religia w krajach muzułmańskich, zabraniała niewolnikom czczenia Mahometa co spowodowało, że Arabowie byli zmuszeni do kupowanie niewolników w innych częściach świata. Pierwszą formą było niewolnictwo patriarchalne, co oznacza, że niewolnicy usługiwali głównie w gospodarstwach domowych i wykonywali prace o charakterze służebnym. Bardzo charakterystyczne dla tej formy było to, że niewolnicy byli traktowani przez swoich „panów” dobrze i nie mieli dość łatwą drogę do tego, alby stać się ludźmi wolnymi. Do zwiększenia oczekiwań co do niewolników doszło zwłaszcza w starożytnej Grecji, w antycznym Rzymie i Azji mniejszej. Wówczas wzrosła liczebność ludzi niewolnych, którzy byli głównie jeńcami wojennymi. Przez ogromny wzrost ilości niewolników zaczęły powstawać bunty, które charakteryzowały się niezwykłą brutalnością. Dopiero w okresie cesarstwa nastąpiła zmiana, dzięki której niewolnicy mieli prawo do części zarobku.

Podczas gwałtownego rozwoju kapitalizmu, nastąpiła kolejna fala niewolnictwa. Szczególne znaczenie miało niewolnictwo na kontynencie amerykańskim. Było to spowodowane powstawaniem tam ogromnych gospodarstw rolnych i przemysłowych w których brakowało rąk do pracy. Systematyczny przywóz niewolników do Indii Zachodnich i krajów Ameryki Południowej rozpoczęły się dokładnie w 1517r. W XVIII wieku i pierwszej połowie XIX w. handel niewolnikami osiągnął punkt szczytowy. W latach 1680-1786 do krajów Ameryki dostarczono ponad 10 mln. niewolników, a do kolonii angielskich ponad 2 mln. Niewolnictwo zaczęło być powoli znoszone, w okresie rewolucji francuskiej  – uchwałą Konwentu z 1794r. Zlikwidowano niewolnictwo w koloniach francuskich. Następnie w Stanach Zjednoczonych niewolnictwo zostało zniesione podczas trwania wojny secesyjnej, lecz początkowo tylko na terenach opanowanych przez wojska Unii. Uchwałą Kongresu z 1 stycznia 1865r. Zniesiono niewolnictwo na całym terytorium USA. Anglia ogłosiła zniesienie niewolnictwa w 1807r. ale z kolonii angielskich zniknęło ono dopiero w 1833r. Wiek XIX stał się przełomem w znoszeniu niewolnictwa, wtedy zakazano tych praktyk także w Meksyku, Peru, na Kubie i Brazylii. W niektórych krajach niewolnictwo zostało zniesione dopiero w XX wieku np. Chiny.

Drugi typ państwa, jaki wykształcił się w historii, to związek oparty na feudalnym systemie społeczno-politycznym, który występował we Francji od X do XIII wieku, w Królestwie Jerozolimskim i w Nadrenii. Odmiana feudalna utworzyła się już w VII-XI wieku. ( w Polsce typ rozwiniętego feudalizmu nastąpiło dopiero w XIII w.) Stosunki społeczne, polityczne i ekonomiczne rozwijały się inaczej w Europie Środkowej i Zachodniej niż w Bizancjum. Do IX wieku układy polityczne były kruche i zmienne, właśnie wtedy wtedy wykształcił się system feudalny. Początkowo był on głównie na terenie Francji, a później prawie na całym obszarze Starego Kontynentu. System feudalny wyłonił się ponieważ warstwą panującą stało się rycerstwo, które w zamian za służbę i wierność władcy, otrzymywało prawa do ziemi i urzędy. Zdaniem autorów do powstania systemu feudalnego przyczyniły się takie czynniki jak:

  • słabość władzy centralnej,
  • dezintegracja administracji Rzymu,
  • prowadzenie niezliczonych działań wojennych i potyczek, które pochłonęły rzeszę ludzi,
  • zmiana technik militarnych.

System feudalny pojawił się już w czasach plemiennych. Wytworzył się on na gruncie przyjaźni między władcą a jego żołnierzami. Teoria mówiła o tym, że możnowładcy mieli nieograniczoną władzę nad swoim terytorium i swoją ludnością, jednak w praktyce ważniejsza była postawa całego aparatu państwowego administracyjno-skarbowo-wojskowego, którego rozbudowa stanowiła niezbędny warunek utrzymania porządku feudalnego. Struktura społeczeństwa oparta była na stanie majątkowym i publicznym. Stopniowo zanikała klasa niewolników, lecz w różnym stopniu, zależnym od stanu majątku. W konsekwencji tego ukształtowały się 4 warstwy społeczne:

  • Władca (król)
  • Najpotężniejsi feudałowie (parowie)
  • Wasale niższego rzędu (podwasale)
  • Chłopi, niewolnicy i ludność nieposiadająca ziemi.

Jedynie 3 pierwsze warstwy były uprzywilejowane.

Charakterystycznym dla systemu feudalnego jest przede wszystkim własność podzielna. W rzeczywistości właścicielem wszystkich ziem w państwie był władca, lecz przekazywał on ją swoim rycerzom i duchownym, co oznacza, że pozwalał im na czerpanie korzyści majątkowych.

Państwo kapitalistyczne było i jest trzecim typem państwa, które było formowane w wielu gatunkach, wzorowane początkowo na doktrynie liberalizmu gospodarczego . Ten rodzaj wykreował się definitywnie w XIX wieku, gdy upowszechnił się przemysł fabryczny, jednak różne jego odmiany istniały już od XV wieku. W literaturze marksistowskiej scharakteryzowano ten typ państwa przez stosunek klasy panującej do środków produkcji i oparte na tym panowaniu ekonomicznym – panowanie polityczne i ideologiczne. Współcześnie mówi się, że państwa kapitalistyczne składają się z ludności o zróżnicowanym stopniu zamożności, a interakcje społeczno-polityczne przebiegają inaczej wewnątrz samych państw. W państwach kapitalistycznych występuje zasada wolnej konkurencji i samoregulacji gospodarki. Jeżeli obywatele bogacą się nie łamiąc przy tym prawa, ośrodki władzy nie interesują się tym. Kapitalizm sprzyja eksportowi i importowi ponieważ opiera się na ideach rentowności i oszczędności. Dominującym systemem pracy jest praca najemna.

Państwo kapitalistyczne dzieli się na cztery inne typy:

  1. 1.   Państwo wczesnokapitalistyczne:

Państwo kapitalistyczne zaczęło pojawiać się już w końcu XVIII w. W tym okresie dopiero rodził się intensywny postęp gospodarczy, a mieszczanie zaczęli domagać się szerszych praw politycznych.  Duży wpływ na rozwój kapitalizmu miała mobilność ludzi czyli migracje ludzi ze wsi do miast oraz możliwość szybkiego awansu społecznego. Od połowy osiemnastego stulecia miał miejsce intensywny wzrost demograficzny. Jednym z czynników który powodował szybki przyrost kapitału, była gwałtowna ekspansja kolonialna, w szczególności na kontynent afrykański i południowoamerykański. Państwa które posiadały kolonie, szybko rosły w siłę, zwiększając zyski dzięki zamorskim posiadłościom i ludności tubylczej.

2. Państwo liberalno-demokratyczne - polityczna organizacja społeczeństwa kapitalistycznego zapewniająca minimum demokracji dla społeczeństwa oraz minimum wolności jednostek. Charakteryzuje się wykształceniem struktur społeczeństwa obywatelskiego lub inaczej mówiąc społeczeństwa otwartego .

Państwo liberalno-demokratyczne to jeden z etapów państwa na drodze rozwoju państwa kapitalistycznego , występuje głównie w krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej . Cechą charakterystyczną dla tego państwa jest wysoki stopień nowoczesności produkcji opartej na nowych odkryciach nauki i techniki, wysoki wzrost gospodarczy , lepsze warunki bytu ludności, stabilny system polityczny , istnienie mechanizmów pozwalających na radzenie sobie z konfliktami społecznymi. Dominuje własność prywatna środków produkcji i wolna konkurencja. Państwo znacznie angażuje się w życie gospodarcze (interwencjonizmu gospodarczego), życie kulturalne i społeczne przez rozwinięcie systemu opieki socjalnej , edukacji, stoi na straży porządku publicznego, ustala reguły postępowania i egzekwuje stosowanie się do tych reguł obywateli.

3.    Państwo faszystowskie - rodzaj państwa kapitalistycznego, państwo to występowało we Włoszech w latach 1922-1943 (jego twórcą był Benito Mussolini ) i w Niemczech w latach 1933-1945 (jego twórcą był Adolf Hitler ), powstałe w czasie ogólnospołecznego niezadowolenia, którego powodem stało się wysokie bezrobocie , brak świadczeń socjalnych oraz niesatysfakcjonujące zakończenie wojny. Związek Kombatantów we Włoszech i Narodowa Socjalistyczna Partia Robotnicza w Niemczech propagowały hasła sprawiedliwości społecznej, kontroli państwa nad gospodarką, powszechnego dostępu oświaty, zmiany systemu opieki społecznej , antykomunizm , krytykę liberalizmu .

Na czele państwa niemieckiego stał wódz . W jego rękach skupiona była pełnia władzy. Zachowano własność prywatną co podobało się kapitalistom, jednak gospodarka znalazła się pod ścisłą kontrolą władzy, a właściwie wodza . We Włoszech zachowano monarchię , ale szef partii faszystowskiej był premierem i to on faktycznie rządził. Funkcjonariusze partii pełnili jednocześnie funkcje państwowe, ograniczone zostały swobody obywatelskie, w Niemczech ludność niemiecka była uprzywilejowana, panował terror, powszechna była inwigilacja .

4. P aństwa trzeciego świata powstałe w okresie zimnej wojny określenie grupy państw nienależących do bloku zachodniego – w którym dominował kapitalizm , ani bloku wschodniego – gdzie dominował ustrój socjalistyczny .

Do krajów Trzeciego Świata zaliczano ponad 130 państw, przede wszystkim afrykańskich , azjatyckich i należących do Ameryki Łacińskiej . Państwa te charakteryzowały się słabym uprzemysłowieniem i dominacją form społeczeństwa tradycyjnego . Nie ma zgody co do tego, jakie państwa należą do Trzeciego Świata. Częściowo wynika to z nieostrości pojęcia, a częściowo ze zmian społeczno-gospodarczych w niektórych krajach.

Do krajów Trzeciego Świata zalicza się najczęściej kraje afrykańskie (wyłączając niekiedy Republikę Południowej Afryki ), kraje azjatyckie (wyłączając obszar byłego ZSRR , Japonię , Izrael , Cypr i Turcję ), oraz państwa obu Ameryk, położone na południe od granicy Stanów Zjednoczonych i Meksyku . Do krajów Trzeciego Świata należą również kraje Oceanii , bez Australii i Nowej Zelandii.

W niektórych ujęciach za kraje Trzeciego Świata uznawano również niektóre kraje europejskie, takie jak Grecja , Portugalia , Rumunia czy Jugosławia.

Państwo socjalistyczne jest ostatnim typem państwa. Pierwsze koncepcje socjalizmu w myśli europejskiej pojawiły się u schyłku XVIII stulecia. Jego autorami byli: Francois N. Babeuf, Claude Henri de Saint-Simon, Charles Feurier, Robert Owen.Pomysły tych inicjatorów zostały określone przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa jako socjalizm utopijny. Aczkolwiek typ państwa socjalistycznego oparto dopiero na doktrynie społecznej, gospodarczej i politycznej z I połowy XIX wieku.

Stosunki ekonomiczne opierają się na zasadzie własności społecznej środków produkcji, oraz na centralnym planowaniu rozwoju gospodarki narodowej. To wiąże się z ograniczeniem bądź likwidowaniem sektora prywatnego w gospodarce. Opisującymi państwo socjalistyczne hasłami z okresu PRL były „zniesienie wyzysku człowieka przez człowieka” i „każdemu według jego pracy”. Podział społeczny w tym typie wygląda tak:

  • klasa robotnicza (najważniejsza),
  • pracujące chłopstwo,
  • pracująca inteligencja.

Ustrój polityczny opiera się na zasadach

  • klasowości państwa,
  • ludowładztwa (sojusz ludu pracującego miast i wsi),
  • przewodniej w społeczeństwie roli partii komunistycznej.

Część marksistów opisuje państwa typu PRL jako zdegenerowane państwo robotnicze a nie państwa prawdziwie socjalistyczne.

Współpraca

Wczytywanie...