Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Wykłady TPL- TPL wykłady 2011-2012 całość


Podgląd

TPL wykłady 2011-2012 całość.doc

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):
Wykład 1

Wykład 1 05.10.2011r.

Lek recepturowy – sporządzany na receptę lekarską.

Lek apteczny –lek sporządzany wg przepisów farmakopealnych o ustalonym składzie i sposobie wykonania, wydany przez aptekarza zgodnie z przepisami.

Lek oficynalny – dawna nazwa określająca lek wykonywany w aptece wg przepisów farmakopealnych.

Lek galenowy – obejmuje postacie leków gotowych wykorzystywane już w czasach Galena, np. maści, czopki, eliksiry, syropy, wody aromatyczne.

Leki neo-galenowe – postacie leku nowsze, np. iniekcje,

Leki jednodawkowe – leki stanowiące jedną dawkę, np. tabletki, czopki (dawna nazwa dawkowane).

Leki wielodawkowe – leki nie zawierające pojedynczych dawek, określane stężeniem substancji leczniczej, dawkowane kroplami, łyżkami, np. krople, mieszanki, syropy (dawna nazwa niedawkowane).

RECEPTA

Pisemne zlecenie (polecenie) lekarskie na podstawie którego z apteki:

  • Jest wydawany lek (gotowy i recepturowy),

  • Jest sporządzany lek recepturowy,

  • Jest sporządzany lek apteczny,

Receptę może wystawić :

  • Lekarz,

  • Lekarz stomatolog,

  • Lekarz weterynarii,

  • Felczer,

Każdy z wymienionych w zakresie swoich uprawnień.

Znaczenie recepty:

  1. Prawne

  2. Ekonomiczne

  3. Technologiczne

SKŁAD RECEPTY

  1. Inscriptio = Superscriptio

    • Dane miejsca wystawienia recepty

  2. Nomen aegroti

    • Dane pacjenta i jego adres, wiek (do 18 lat), pesel,

      • Pro autore

      • Pro familia

      • Ad usum propium (do użytku własnego)

  3. Praepositio – przepis

    • Rp (recipe – weź)

    • Nazwa każdego składnika w osobnym wierszu, zawsze z wielkiej litery

    • Kolejność zapisywania składników:

      • Basis , remedium Cardinale – główny środek działający

      • Adiuvans – środek wspomagający

      • Corrigans – środek poprawiający smak, kolor i zapach,

      • Vehiculum, excipiens, constituens, menstruum, solvens; określenia dla substancji pomocniczych, niezbędnych do nadania leku postaci.

    • Zapisywanie ilości:

      • Ilości surowca zapisuje się cyframi arabskimi, wagowo/wagowo,

      • Substancje zapisuje się w gramach lub podjednostkach 1,0; 0,1 ; 0,01; 0,001; 0,0001,

      • Można podawać ilości kropli – cyframi rzymskimi, np. X(10), L (50), C (100), XC (90), D (500), M (1000),

      • Jednostki międzynarodowe jm – UJ

    • Skróty :

      • qs – quantum status – tyle ile potrzeba

      • aa – Ana partes aequales – po równych częściach

      • ad – do

      • L. a – lege artis – zgodnie z regułami sztuki

      • Niedopuszczalne jest stosowanie skrótów niejednoznacznych, np. Ac. (Acidum, Acedum)

    • Stężenia roztworów:

      • %,

      • %O,

      • g/g,

      • mg/ml,

      • ppm : 1:1000 000 lub 1 mg w 1000 g (w 1000 000 mg),

      • 1:10 (jedna część w 10 częściach preparatu),

    • Znak rozdzielający #

  4. Subscriptio:

    • Wskazówki dotyczące wykonania postaci leku,

    • M.f.Sol. ( Misce fiat solutio) – zmieszaj, niech powstanie roztwór,

    • da ad vitrum nigrum – daj do ciemnej butelki,

    • da ad ollam – daj do słoika,

    • da ad chartam – daj do torebki,

    • divide In partes aequales (div. in part. aeq.) – podziel na pojedyncze dawki,

    • dentur tales doses (Dtd) – daj takich dawek….

  5. Signatura:

    • Wskazówki dla pacjenta- w języku polskim

    • Określone często nazwą łacińską D.S. – Da Signa, Da Signatura, Da Signaturam – daj, oznacz

    • MDS – zmieszaj, daj, oznacz

    • Następnie podany jest sposób dawkowania (po polski), lub w jakim celu używać (zewnętrznie, wewnętrzenie, do okładów),

    • Pro medico

    • Ad usum propium – do użytku własnego,

    • Ad manus Medici – do rąk lekarza

    • Da suo nomie – daj pod nazwą własną (farmakopealna),

    • D.S. Sig. Ven. – daj ze znakiem trucizny( zawsze na lekarz do stosowania zewnętrznego),

  6. Datum – data

  7. Nomen Medici – dane lekarza

  8. Inne polecenia :

    • Cito – szybko

    • Citissime – niezwłocznie

    • statim – natychmiast

    • repetatur, iteretur – powtórzony,

    • no repetatur, no iteretur – niepowtórzony,

Ad. 3.

Wymienienie nazw i ilości surowców w języku łacińskim w drugim przypadku (Genetivus) zgodnie z nomenklatura FP.

  • Synonimy np. Luminal, Phenobarbital, Gardenal, Aephenal,

  • Kryptonimy (te same leki, inna nazwa)

    • Oleum Ricini = oleum Palmae Christi

    • Calcium bromatum = calcium sedativum

    • Spircum = salicylicum

    • Muriaticum = hydrochloricum

    • Meconium = laudanum = opium

    • Tct (Tincture) Polemonii = Tct Valerianae

Czas realizacji wg PF – z poleceniem natychmiast- 4h

Receptariusz Farmaceutyczny – Manuał farmaceutyczny:

  • gotowe przepisy ilościowe na określony nazwą lek recepturowy, bez podania sposobu wykonania i działania

  • np. Liquor pectorales (Rp. Liqoris pectoralis)

  • Mixtura solvens (Rp. Mixturae solventis)

Farmakopea Polska:

  • 1817 – Pharmacopea Regni Poloniae

  • 1937 – FP II

  • 1954 – FP III

  • Następne FP IV – FP VIII



Wykład 2 12.10.2011r.

Farmakopea Polska VIII zawiera :

  • Wskazówki ogólne

  • Wymagania ogólne – mówią o wykonaniach konkretnych postaci leków : mikrobiologiczna jakość produktów farmaceutycznych, czyli tzw. Kategorie czystości mikrobiologicznej:

    • Leki do oczu, leki na rany, leki parenteralne (wlewy ,iniekcje) – muszą być jałowe,

    • Leki na błony śluzowe – mogą zawierać 100 bakterii na 1 ml, lub 10 grzybów/ml,

    • Leki doustne – w 1 ml może być 1000 drobnoustrojowych tlenowych, 100grzybów/ml, nie może być E.coli,

  • Monografie ogólne jak:

    • Corpora ad usum pharmaceuticum – substancje do celów farmaceutycznych; wymagania jakie muszą spełniać substancje ogólne i pomocnicze,

    • Olea Herbaria – wymagania do olejów roślinnych,

    • Plantae medicinales – surowce roślinne ( substancje roślinne),

    • Plantae ad ptisanam – zioła do zaparzania,

  • Różnica między FP VI a FP VIII – temperatura przechowywania, w aptekach obowiązuje wg FPVIII

    • W temp pokojowej – 15-25oC

    • W chłodnym miejscu – 8-15oC

  • Wg FP VIII ogrzewać w łaźni wodnej – czyli w 100oC,

  • Monografie ogólne postaci leku – w każdej farmakopei,

  • Monografie szczegółowa postaci leku – brak w FP VIII; dotyczy leku aptecznego ; przepis, wykonanie, wymagania dla konkretnego leku,

  • Monografie szczegółowe substancji leczniczych,

  • Wykazy dawek,

  • Tabele alkoholometryczne – (dawniej tabele gęstości),

  • W FP VI i VIII brak tabeli: ile jeden gram zawiera kropli i ile jedna kropla waży (jest w FP IV),

Nomenklatura postaci leku:

  • FP II do FP VI – klasyfikacja technologiczna np. roztwory, zawiesiny, proszki, czopki, maści,

  • FP VIII – według drogi podania,

Wykazy leków:

  • W zależności od siły działania substancji leczniczych wyróżnia się :

    • Wykaz N - Narcotica – substancje odurzające,

    • Wykaz A – Venena = trucizny,

    • Wykaz B – Separanda = silnie działające

    • Wykaz substancji słabo działających i obojętnych,

DAWKI:

Rozróżnia się :

  1. Dosis minima – dawka progowa, od której lek zaczyna wywierać działanie lecznicze,

  2. Dosis therapeutica – dawka lecznicza zwykle stosowana:

    • Są to dawki przeciętne, wywołujące zamierzone działanie u chorego,

    • Zakres przyjęto dla mężczyzny, w wieku 20-40 lat, o masie 70 kg i dotyczy określonej drogi podania,

    • Mają charakter orientacyjny – lekarz powinien je modyfikować,

  3. Dla leków stosowanych zewnętrznie dawkę określano jako stężenie zwykle stosowane lub stężenie zwykle stosowane i dopuszczalne,

  4. Dosis maxima – dawka maksymalna, najwyższa (największa) jaką można stosować u pacjenta ( mężczyzna w wieku 20-40 lat, o masie ciała 70kg i określonej drogi podania) bez obawy zatrucia,

    • Lekarz może świadomie przekroczyć (wykrzyknik, dawka słownie, podpis lekarza),

    • Gdy rak właściwego oznaczenia FP VI zaleca porozumieć się z lekarzem w celu potwierdzenia świadomego przekroczenia dawki lub wydać lek w obniżonej dawce do maksymalnej jednorazowej i dobowej,

    • Dawka maksymalna dobowa jest często (ale nie zawsze) 3x większa od dawki jednorazowej,

    • Błąd w skrypcie a propo przekroczenia dawki,

Dosis therapeutica oraz dosis maxima są podane w FP jako:

  • Dawki jednorazowe (DMJ) „pro Dosi” lub

  • Dobowe/dzienne (DMD) „pro die”

  1. Dosis toxica – dawka toksyczna, po zażyciu której występują zatrucia,

  2. Dosis letalis – dawka śmiertelna, powodująca zejście śmiertelne,

    • Jeżeli dawki toksyczna i śmiertelna mają małe różnice to mówi się, że lek ma wąski zakres terapeutyczny,

Dawki i indeks terapeutyczny:

  • Kontrolując dawki należy zwrócić uwagę na sumaryczne uwzględnienie ilości surowców zawartych też w składnikach złożonych, np. fosforan kodeiny zwarty w syropie sosnowym (Sir Pini Comp.) lub w syropie prawoślazowym złożonym (Sir Althaeae Comp.), natomiast chlorowodorek efedryny w syropie Tussipect itp.

Dawki dla osób starszych - dla osób powyżej 65 roku życia dawka przepisana powinna być mniejsza o ok ¼ od dawki zalecanej przez FP.

Dawki dla dzieci – wykorzystuje się wzory. Bierzemy pod uwagę zawsze wiek ukończony do 12 lat!!! Powyżej 12 lat wiek kalendarzowy ( jeżeli dziecko ma 12,5 to liczymy 13).

W skrypcie ( niemowlęta,dla dzieco do 1 roku zycia, starsze dzieci od 2 do 12 lat, dzieci powyżej 12 lat, )

Inne wzory na obliczanie dawki da dzieci:

  1. Wzór Frieda – dla dzieci od urodzenia do 1 roku (w miesiącach) x =( D*Wm)/150

D – dawka maksymalna, Wm – wiek w miesiącach

  1. Zmodyfikowany wzór Clarka – dla dzieci powyżej 10 roku życia x=(D*m)/50

D – dawka maksymalna, m – masa ciała

  1. Wzór opary na powierzchni ciała wykorzystujący tabelę przy znajomości wysokości i masy ciała pacjenta (tabela dostępna „ Ćwiczenia z receptury” Krówczyński, brak w FP)

X = (D* powierzchnia ciała dziecka w m2)/1,8

1,8 – powierzchnia ciała dorosłego

Jeżeli w FP nie ma DMJ i DMD:

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego lub ulotka leku zawierającego tę substancję leczniczą.

  2. Dawkowanie leków u noworodków, dzieci i młodzieży” K.Bożkowa, H. Siwińska-Gołębiowska, J. Prokopczuk, E. Kamińska.

  3. Leki współczesnej terapii”.

  4. Pharmindex.

Miary domowe:

  • Łyżka stołowa wody – 15,0, syropu 20,0

  • Łyżeczka wody – 5,0, syropu 6,0

  • Mieszanina wody i syropu aa 17,0-18,0 (17,5)

  • Łyżka deserowa wody – 10,0, syropu-13,0

Rozpuszczalniki stosowane w farmacji ( Farmacja stosowana):

  1. Polarne

  2. Niepolarne

  3. Hydrofilowe

  4. Liofilowe

Woda:

  • Zgodna fizjologicznie,

  • Lepiej rozpuszcza substancje nieorganiczne niż organiczne,

  • Aqua purificata:

    • Aqua destillata

    • Aqua demineralisata

Otrzymywanie wody :

  1. Destylacja :

    • Przejście wody w stan pary i podczas chłodzenia w stan cieczy,

    • Usunięcie wszystkich zanieczyszczeń nielotnych z parą wodną,; nieorganicznych i organicznych, mechanicznych, mikrobiologicznych i pirogenów,

    • Nie można całkowicie usunąć gazów: tlenu, dwutlenku węgla, amoniaku,

    • Zanieczyszczenia mogą być związane z porywanymi przez parę kropelkami wody,

  2. Demineralizacja:

    • Wymiana jonowa na jonitach kationów i anionów: jonity są polimerami styrenu lub kwasu akrylowego i diwynylobenzenu,

    • Kationy zawierają grupy sulfonowe,

    • Anionity zawierają czwartorzędowe sole amoniowe,

  3. Metoda odwróconej osmozy:

    • Przenikanie rozpuszczalnika z roztworu bardziej stężonego do mniej stężonego,

    • Błona półprzepuszczalna z octanu celulozy, poliamidu, tworzywa polisulfonowego,

    • Ciśnienie (5-7 MPa),

    • Pory w błonie mniejsze od cząsteczek 200 Da,

    • Gazy przenikają przez pory i są usuwane za pomocą węgla,

    • Nie przenikają drobnoustroje i pirogeny,

Rodzaje wody:

  1. aqua purificata – woda oczyszczona

  2. aqua ad iniectabilia – woda do wstrzykiwań,

  3. aqua pro usu opthalmico – woda do oczu

  4. aqua valdae purificata – woda oczyszczona metodą ultrafiltracji,

Woda oczyszczona produkcyjna – aqua purificata. Syn . woda oczyszczona do bezpośredniego użycia,

    • otrzymywana z wody do spożycia metodą destylacji, wymiany jonowej (demineralizacji) lub odwróconej osmozy. Produkowana w warunkach zapewniających niedopuszczenie do wzrostu zanieczyszczeń mikrobiologicznych.

    • Może zawierać do 100 drobnoustrojów tlenowych w 1 ml.

    • Kontrola w aptece:

          1. Do 25 l dziennie – nie rzadziej niż 90 dni

b. 25-150 l dziennie nie rzadziej niż 30 dni

    • Woda produkcyjna powinna być zużyta w ciągu 24 godzin, jeżeli jest przechowywana w odpowiednich warunkach (dlatego na butelkach z wodą należy zaznaczać datę i godzinę produkcji wody).

Woda oczyszczona w pojemnikach

  • Jest to woda oczyszczona produkcyjna, która została rozdozowana do odpowiednich pojemników i jest przechowywana w warunkach zapewniających jej odpowiednią czystość mikrobiologiczną. Woda ta nie może zawiera dodatku innych substancji.

  • Wymagania dla wody oczyszczonej w pojemnikach:

    • Jeżeli jest sporządzana na potrzeby receptury aptecznej to powinna spełniać wymogi jałowości i mieć etykietę.

    • Produkt jałowy nie stosowa do leków pozajelitowych!

    • Po otwarciu pojemnika zużyć w ciągu 16 godzin.

    • Data otwarcia pojemnika, objętość pojemników nie wyższa niż 1000ml.







Woda do wstrzykiwań – aqua ad iniectabila – Syn. Aqua pro iniectione

  • Woda do wstrzykiwań produkcyjna – woda stosowana jako rozpuszczalnik w procesie wytwarzania leków do podania pozajelitowego

    • Syn. Woda do wstrzykiwań do bezpośredniego użycia,

    • Woda do iniekcji produkcyjna

      • Otrzymywana z wody do spożycia lub oczyszczonej, metodą destylacji w aparacie ze szkła obojętnego, kwarcu lub odpowiedniego metalu, w warunkach nie dopuszczających do zanieczyszczeń mikrobiologicznych.

      • Może zawierać 10 drobnoustrojów tlenowych na 100 ml wody,

  • Woda do wstrzykiwań wyjałowiona – woda stosowana jako rozpuszczalnik do rozpuszczania lub rozcieńczania leków do podania pozajelitowego

    • Syn. Woda do wstrzykiwan pojemnikach, woda do iniekcji wyjałowiona

    • Woda ta nie może zawierać dodatki innych substancji

    • Jest to woda do wsytrzkiwań produkcyjna, która została rozdozowana do odpowiednich pojemników i wyjałowiona termicznie po zamknięciu w warunkach zapewniających, że produkt nadal będzie odpowiadał wymaganiom na obecność endotoksyn bakteryjnych.

Aqua pro usu opthalmico – woda do sporządzania leków do oczu

  • Musi być apirogenna,

Aqua valdae purificata –woda wysokooczyszczona

  • Może zawierać 10 drobnoustrojów tlenowych na 100 ml wody,

  • Może być wodą stosowaną do dializy,

  • Jest przeznaczona do wytwarzania produktów leczniczych, dla których jest wymagane użycie wody o wysokiej czystość biologicznej

Aqua ad dilutionem solutionum concetratarum ad hemodialysim

  • Woda do rozcieńczania koncentratów do hemodializy,

  • Otrzymywana z wody do spożycia metodą destylacji, wymiany jonowej (demineralizacji lub odwróconej osmozy.

Na egzaminie pytanie o wody : jakie różnice, ile drobnoustrojów, ile jest przydatna do użytku, co ile kontrole

Aqua pro usu officinale:

  • Woda do celów recepturowych (suplement FP VIII),

  • Jest to woda, która spełnia wymagania Aqua purificata

ROZTWORY

Solutiones medicinales FP VI

  • FP VII : wymagania ujęte w monografiach:

    • Praeparationes liquidae peroraliae – preparaty płynne doustne,

    • Preeparationes liquidae ad usum dermicum – preparaty do stosowania na skórę,

Roztwory – charakterystyka

  1. Roztwory są jedna ze starszych form leku stosowanych w leczeniu pacjentów

  2. FP VI – jest to płynna postać leku przeznaczona do stosowania wewnętrznego lub zewnętrznego, otrzymywana przez rozpuszczenie jednej lub kilku substancji leczniczych w jednym lub kilku rozpuszczalnikach.

  3. Pod względem fizykochemicznym roztwory są układem jednofazowym, w którym składniki są w rozproszeniu cząsteczkowym.

Roztwory:

  • Do użytku:

    • Zewnętrznego

    • Wewnętrznego

  • Do irygacji – Preaeparationes ad irrigationem

  • Do uszu – Auricularia

  • Do nosa – Nasalia

  • Do oczu – Opthalmica

  • Na skórę

  • W postaci iniekcji I wlewów – Parenteralia

Zalety roztworów


Wady roztworów

  • Szybka absorpcja leku

  • Dostosowanie dawkowania

  • Różne drogi podania

  • Łatwość połykania


  • Często zmniejszona stabilność leku

  • Trudność w zamaskowaniu smaku

  • Trudności w dokładnym odmierzeniu dawki

  • Niektóre substancje posiadają słabą rozpuszczalność

  • Duże opakowania, ulegające uszkodzeniom podczas transportu



FP VIII podaje we wskazówkach ogólnych określenia odnośnie rozpuszczalności:

  • Bardzo łatwo rozpuszczalny

  • Łatwo rozpuszczalny

  • Rozpuszczalny

  • Dość trudno rozpuszczalny

  • Trudno rozpuszczalny

  • Bardzo trudno rozpuszczalny

  • Praktycznie nierozpuszczalny

Należy przypomnieć, że:

  1. Na wpływ szybkości rozpuszczania wpływa:

    • Mała wielkość cząstek

    • Efektywnie mieszanie

    • Niska lepkość

    • Wzrost temperatury

POSTACIE O CHARAKTERZE ROZTWORÓW WG FPVIII:

  1. Praeparationes liquidae peroraliae – preparaty płynne doustne

    1. Character roztworu wykazują:

      • Solutiones medicinales:

      • Mieszanki

      • Syrupy

      • Eliksiry

      • Nalewki, wyciągi płynne, soki, intrakty – stosowane wewnętrznie

      • Krople do użytku wewnętrznego

      • Spiritusy aromatyczne do użytku wewnętrznego

Solutiones medicinales – roztwory wodne

  1. Do użytku wewnętrznego:

    • Sol. Kalii iodi (3-10%)

    • Sol. Acidi muriatici (1%)

  2. Roztwory do użytku zewnętrznego

    • Lotiony – preparaty do przemywania skóry

    • Roztwory do okładów

    • Np. woda wapienna – Aqua Calcis, wodny roztwór jodu

Aqua Calcis

  • 0,15-0,17% roztworu wodorotlenku wapnia

  • pH ~ 13

  • substancja wyjściowa CaO

  • zastosowanie : środek alkalizujący

  • zewnętrznie : środek przeciwzapalny

  • nie należy ogrzewać – zmniejszenie rozpuszczalności Ca(OH)2

  • należy przechowywać w naczyniach szczelnie zamkniętych (pochłania CO2 z powietrza i na jej powierzchni tworzy się błonka węglanu wapnia)

  • nie wstrząsać zlewając wodę wapienną znad osadu

  • używać tylko ciecz znad osadu, przesączyć

Płyn Burowa

  • roztwór zasadowego octanu glinu

  • Alumini subacetatis solutio

  • Liquor Burowa

  • Aluminium subaceticum solutum

    • 8,5% roztwór zasadowego octanu glinu (CH3COO)2AlOH, wykonany w wyniku reakcji siarczanu glinu z węglanem wapniowym, a następnie z kwasem octowym

    • Wykonanie FP VI : roztwór siarczanu glinu miesza się z wodną zawiesiną węglanu wapnia, następnie dodaje się stopniowo 30% kwas octowy. Po 72godzinach (zaprzestanie wydzielania CO2) ciecz zlewa się znad osadu, sączy i rozcieńcza do 8,5 %

  • pH ok. 6, roztwór koloidalny

  • ulega hydrolizie i tworzy się galaretowata masa (dwuzasadowy octan glinu)

  • nie należy go ogrzewać

  • przechowywać w temp. Nie wyższej niż 15oC

  • działanie ściągające, przeciwzapalne, przeciwobrzękowe

  • Stosować w rozcieńczeniu 1:4 lub 1:5

  • Wchodzi w skład mieszanki Parmy

  • Altacet = zasadowy winian glinu

Płukanka Parmy

Rp.

Hydrogenni peroxydati 180,0

Liq Burovi 30,0

Aquae MEnthae pip 10,0

Mf. Sol.

Liquores – dawna nazwa płynów o charakterze roztwór otrzymywanych w wyniku reakcji chemicznej

Dilutiones :

  • Roztwory uzyskane przez rozcieńczenie roztworów bardziej stężonych

  • Np. woda utleniona – Hydrogenium peroxydatum solutum, 3% Sol. Hydrogenii peroxydati

    • Z 30 %roztworu nadtlenku wodoru (perhydrolu)

  • Np. Acidum hydrochloricum dilutum (10%)

    • Z 36% kwasu solnego

  • Np. Ammonium hydricum solutum (10%)

    • Z 25% roztworu wodorotlenku amonu

Solutiones concentratae

  • Roztwory przygotowane w recepturze celem ułatwienia pracy (skrypt)

  • Są to roztwory określane jako pomocnicze lub zapasowe:

    • 3% Sol. Acidi borici ważny 30 dni

    • Mixtura nervina coc. (1:4) ważny 10 dni

    • Sol. Sal. Erlenmeyeri coc (1:4) ważny 10 dni

** (1:4) = 25%

Syropy = Sirupus, Sirupi, Sir.

FP VII Sirupi:

  • Postać do stosowania doustnego o słodkim smaku i zwiększonej lepkości

  • Są to stężone roztwory cukru (sacharozy) co najmniej 45% (m/m), innych cukrów lub alkoholi wielowodorotlenowych w wodzie, wyciągach roślinnych, sokach owocowych lub ich mieszaninach.

  • Substancje lecznicze mogą być w postaci rozpuszczonej lub zawieszonej

Rola cukru w syropach:

  • 64-65,7%

  • Duże ciśnienie osmotyczne – zahamowanie rozwoju drobnoustrojów

  • 64% - rozwijają się bakterie osmofilne

  • 65,7% - krystalizacja cukru

  • Poniżej 64% należy stosować środki konserwujące

Gęstość syropów : 1,300 – 1,350 g/dm3

Zastosowanie syropów:

        1. Dzieci i dorośli

        2. Działanie powlekające na drogi oddechowe

        3. Łatwość połykania

        4. Słodki smak

  • Diabetycy – syropy na bazie alkoholi wielowodorotlenowych i środków zagęszczających: glikol, sorbitol, glicerol

  • Dzieci chore na fenyloketonurię nie mogą stosować syropów z aspartamem

Syropy farmakopealne

  • Sir. Simple

  • Sir. Althaeae

    • Zawierają 64% sacharozy

  • Na bazie sir. Simple wykonane są:

    • Sulfoguaiacoli sirupus (Sir Thiocoli) – FP VI – syrop o działaniu wykrztuśnym dla dzieci powyżej 6 lat,

    • Sir Pini comp.

    • Sir Thymi comp. (FP VI)

Substancje pomocnicze w syropach:

  • Substancje słodzące i zwiększające ciśnienie osmotyczne a także zwiększające rozpuszczalność substancji leczniczej oraz zapobiegające krystalizacji cukru:

    • Glicerol

    • Sorbitol

    • Glikol propylenowy

  • Przeciwutleniacze (pirosiarczyn sodu)

  • Substancje zagęszczające - koloidy hydrofilowe

    • Gumy roślinne : gruma ksantanowa, tragakanta

    • Pochodne celulozy : hydroksyetyloceluloza (HEC), hydroksypropylometyloceluloza (HPMC)

    • Polimery syntetyczne: poliwinylopyrolidon,Carbopol

  • Konserwanty:

    • Nipaginy M+P 0,15%

    • Kwas benzoesowy, benzoesan sodu – 0,1-0,2%

    • Kwas sorbowy i jego sól potasowa 0,1-0,15%

    • Alkohol etylowy 15-20%

    • Alkohol etylowy zmniejsza rozpuszczalność cukru

  • Poprawienie właściwości organoleptycznych

    • Mentol, kwas cytrynowy, wanilia

    • Środki słodzące: aspartam, acesulfan K, sacharyna

    • Barwniki

    • Aromaty

SPORZĄDZANIE SYROPÓW

Na gorąco

  1. Rozpuszczenie cukru w gorącym płynie, po doprowadzeniu do wrzenia, roztwór po zdjęciu piany jest mierzona gęstość i uzupełniany świeżo przegotowaną wodą do wymaganej masy i filtrowany.

  2. Syrop po ochłodzeniu rozlewa się do jałowych opakowań.

Na zimno

  1. Perkolacja cukru

  2. Na bazie syropu zwykłego (Sir simpex), z dodatkiem substancji odżywczych, wyciągów roślinnych.

    • Sir Aurantii exocarpii Amara

    • Sir Thiocoli

    • Sir Thymi Comp.

    • Sir Pini Comp

SYROPY – działanie:

  • Przeciwkaszlowe

  • Sir Pini Comp. Zawiera 0,05g fosforanu kodeiny/100,0 syropu

    • Dzieci od 6 roku życia

  • Wykrztuśne

  • Tussipect zawiera 0,07g chlorowodorku efedryny/100,0

  • Sir Althaeae comp. zawiera 0,2 chlorowodorku efedryny/100,0

Syropy – zastosowanie:

  • Neospasminum i Passispasminum

    • Syropy z wyciągami z korzenia kozłka lekarskiego

  • Lactulosum – syrop zawierający syntetyczny cukier laktulozę o działaniu przeczyszczającym

  • Uspokajające : Hydroyzinum sir

  • Przecwigorączkowe

Syropy korygujące smak i wygląd

  1. Sirupus Cerasi – syrop wiśniowy

  2. Sirupus Rubi Idaei – syrop malinowy

  3. Nie nadają się do mieszanek o charakterze alkalicznym

ELIKSIRY

  1. Wodnoalkoholowe roztwory sacharozy lub alkoholi wielowodorotlenowych (stężenie mniejsze niż w syropach). Zawierają olejki eteryczne.

  2. Są mniej lepkie i mniej słodkie.

  3. Należy pamiętać, że zawierają alkohol od 10-12%, są dawkowane 1-2 łyżeczek do herbaty

  4. Nie mogą być stosowane u osób, które mają unikać alkoholu

MIODY

  1. Zawierają do 80% glukozy i fruktozy, niewielką ilość sacharozy, substancje aromatyczne, barwniki, pyłki kwiatowe

  2. W farmacji stosuje się miód oczyszczony (Mel depuratum)

  3. Mel Altaeae

    1. Macerat wodny z korzenia prawoślazu i lukrecji, sacharoza 40% i miód (25%)

  4. Mell Foeniculli – macerat z owoców kopru włoskiego i jak wyżej

  5. Obecnie jako miody lecznicze określa się preparaty zawierając powyżej 60% miodu, natomiast preparaty zawierające wyciągi roślinne i odpowiednie substancje lecznicze oraz 25-60% miody określa się jako syropy miodowo – ziołowe.

ROZTWORY SPIRYTUSOWE

Ethanolum (96 percentum) FP VIII - etanol 96%

  • 96% (96o)= (95,1-96,9 % v/v) = (92,6-95,2% m/m)

  • Syn. Spiritus Vini rectificatus, Spir. Vini concentratus, Spir. Wini

  • Wykazuje zjawisko kontrakcji podczas mieszania z wodą: przy wykonywaniu roztworów zmienia się % objętościowy na wagowy (tabele alkoholometryczne FP VII)

  • Spir Vini dilutus –etanol 70o

  • Inne stężenia etanolu muszą być podane

Etanol :

  • Rozpuszcza lepiej niż woda substancje organiczne

  • Etanol należy przechowywać w opakowania szczelnie zamkniętych, chronić od światła

Etanol skażony:

  1. Jodem

  2. Rywanolem

  3. Zasadami

Roztwory etanolowe:

  1. Roztwory jednej lub kilku substancji leczniczych w etanolu o różnym stężeniu.

  2. Roztwory etanolowe na etanolu 40% (v/v) i wyżej noszą nazwę spirytusy lecznicze.

  3. Roztwory etanolowe olejków eterycznych określa się jako spirytusy aromatyczne.

  4. Leki apteczne w postaci roztworów etanolowych:

    • Sol Iodi spirituosa pro usu interno (10% roztwór spirytusowy jodu) bez substancji pomocniczych (FPIII) ważny 15 dni

    • Sol Jodi spirituosa, Tct Jodi – FP IV

Spirytusy lecznicze:

  • Spirytusy aromatyczne:

    • Spiritus Ammonii anisatus

    • Spiritus Juniperi

    • Spiritus Archangelicae

    • Spir. Sinapis – spirytus gorczyczny (2% Ol. Sinapis)

    • Spiritus Formaicarum, Spir. Formicicus (spirytus mrówczanu, mrówkowy) – zawiera kwas mrówkowy 1,2%

  • Spiritus Saponato-camphoratus (syn. Opodeldok liquidum)

  • Spiritus Menthae – 5% Ol. Menthae na etanolu 90o

  • Spiritus salicylatus, camphorates na etanolu 70o

WYKŁAD 26.10.2011r.

Preparaty otrzymane przez ekstrakcję substancji roślinnych.

Ekstrakcja – z wysuszonych surowców roślinnych lub ze świeżych surowców roślinnych.

Wysuszenie ma na celu stabilizacje surowca. Odparowanie wody pozbawia enzymów, które rozkładają w surowcu związki czynne.

Aby przeprowadzić metodę ekstrakcji:

  • Trzeba mieć surowiec odpowiednio rozdrobniony

    • nie może być zbyt miałki, gdyż podczas ekstrakcji będą wymywały się ciała balastowe

    • jeżeli będzie za mało rozdrobniony, to będzie za słaba dyfuzja

    • w FP VI wprowadzone są numery sit:

      • części nadziemne miękkie – sito 3,2

      • kory , korzenie – 1,6

      • Surowce alkaloidowe, nasiona, owoce – 0,5

  • Odpowiedni rozpuszczalnik (płyn ekstrakcyjny) – musi być selektywny

    • Najbardziej selektywnym rozpuszczalnikiem jest etanol 70o (v/v)

    • Surowce olejkowe robimy na etanolu 90o

    • Garbniki – etanol 80o (trwałość)

    • Saponiny – etanol poniżej 70o

      • Tct Saponariae – et 30o

Metody ekstrakcji: MACERACJA I PERKOLACJA

  1. Maceracja i jej modyfikacje – zachodzi tylko do wyrównania stężeń.

  • Polega na tym, że surowiec zalewamy rozpuszczalnikiem: pozostawia się najczęściej na 7 dni, od czasu do czasu mieszając.

Po 7 dniach płyn znad surowca zlewa się.

Następnie surowiec wyciska się i zlewa się te dwa płyny. Pozostawiamy w temperaturze niższej niż pokojowa – następuje odbalastowywanie – ciała balastowe wytrącają się z roztworu.

  • W procesie maceracji nie jest możliwa całkowita ekstrakcja

  • Maceracja jest stosowana do otrzymywania nalewek z surowców słabo działających

    • Ilość rozpuszczalnika w stosunku do surowca wynosi: 5cz rozpuszczalnika na 1cz surowca, dlatego z 1cz surowca otrzymuje się ok. 5cz nalewki

Rodzaje maceracji:

      • Prosta – 7 dni

      • Wielokrotna- ½ rozpuszczalnika -3,5 dni, następnie ½ i 3,5 dni

      • Wielostopniowa – 2 lub więcej rozpuszczalników

      • Ekstrakcja wirowa – mieszanie z rozdrabnianiem (mikser) – 5 min

      • Maceracja ultradźwiękowa

Metodą maceracji możemy otrzymać : nalewki, napary, odwary. Np. Tct Valeriane syn. Tct Polemonii – krople walerianowe= nalewka z kozłka lekarskiego.

Nalewka z liści mięty – Tct Menthae – otrzymywana w procesie jednodniowej maceracji. Nalewka ta oprócz maceratu z liści mięty zawiera 5% olejku miętowego. Wykonanie : 1 cz liści mięty zalewa się 20cz etanolu 90o.

  • Macerationes – maceraty wodne - ekstrakcja w temp pokojowej surowców śluzowych 1:20

    • Rad Althaeae i Semen Lini

  • Naparzanie – maceracja na gorąco- Infusa

    • Surowce zawierające glikozydy nasercowe: Fol. Digitalis lanatae i purpurae, Herba Adonidis vernalis, Herba Coonvallariae maialis (1:100)

  • Odwary - Decocta – Odgotowywanie

    • Z pozostałych surowców

    • Słabo działających 1:10

    • Silnie działające 1:100

      • Surowce alkaloidowe z kwasem cytrynowym 0,5g/100,0 odwaru i zobojętnienie amoniakiem 25kr/100,0

    • Surowce saponinowe

      • Rad Senegae i Primulae – wodorowęglan sodu 0,0/1,0





  1. Perkolacja i jej modyfikacje

    • Perkolacja jest ekstrakcją, która przebiega przy ciągłym przepływie rozpuszczalnika przez warstwę surowca, w ten sposób przez cały czas trwania procesu utrzymywana jest maksymalna różnica stężeń między roztworem znajdującym się w komórce roślinnej, a płynem na zewnątrz

    • Perkolacja umożliwia całkowite wytrawienie surowca oraz pozwala na zmniejszenie ilości stosowanego rozpuszczalnika

    • Ma 4 etapy:

      1. Zwilżenie surowca rozpuszczalnikiem 30-40% w stosunku do masy surowca poza perkolatorem – 2-3h – aby usunąć powietrze z surowca i częściowo rozpuścić ciała czynne

      2. Załadowanie perkolatora – surowiec musi być odpowiednio ubity

      3. 12-24 godzinna maceracja w perkolatorze

      4. Zebranie perkolatu

        • 30kr/min - słabo działające

        • 60kr/min - surowce silnie działające

Pierwsza część perkolatu wynosi 85cz w stosunku do masy surowca (tzw. „głowa perkolatu”)

Drugą część perkolatu zbiera się aż do wyczerpania ciał czynnych z surowca (barwa perkolatu lub reakcje charakterystyczne na ciała czynne); następnie zagęszcza się do 10% łączy z częścią I i oznacza zawartość ciał czynnych oraz ewentualnie uzupełnia do 100%

Zagęszczenie w wyparkach próżniowych

  • W procesie perkolacji otrzymuje się z 1 cz surowca 1 cz ekstraktu

  • Metodą perkolacji bez zagęszczania otrzymuje się nalewki z ciał silnie działających, stosując na 1 cz nalewki 10cz rozpuszczalnika – Tinctura Belladonnae, Cheliodni, Adonidis vernalis

  • Metodą perkolacji z zagęszczaniem otrzymuje się wyciągi - Extracta

MODYFIKACJE PERKOLACJI

  • Diakolacja – pionowe rury, tłoczenie rozpuszczalnika

  • Ewakolacja – stosuje się próżnię w celu przepuszczenia rozpuszczalnika przez surowiec

  • Reperkolacja – bez zagęszczenia (doczytać w książce bardziej szczegółowo!!)

    • Surowiec dzieli się na 3 części 50:30:20

    • Z każdej części zbiera się głowę perkolatu a pozostały płyn stanowi rozpuszczalnik do następnej części

      • Surowce zawierające olejki

  • Inne – w przeciwprądzie, Aparat Soxleta

TINCTURAE (Tinct, Tct, T-cae) - PODSUMOWANIE

  • Etanolowe wyciągi wodne z wysuszonych surowców roślinnych, nie zagęszczane, otrzymywane metodą maceracji w stosunku 1:5 lub perkolacji (bez zagęszczania) w stosunku 1:10

  • Zawartość etanolu wynosi od 15% do ~90%

  • Najczęściej zawartość etanolu wynosi ~70%

Nalewki na etanolu innym niż ok. 70% (EGZAMIN – Co robimy na jakim etanolu)

  • Powyżej 70%:

    • Tct Capsici, Tct Menthae (krople miętowe), Tct Gallae

  • Poniżej 70%

    • Tct Opii simpl, Tct Saponariae


Nalewki garbnikowe:

  • Tct Tormentillae

  • Tct Gallae aa

  • S do pędzlowania dziąseł (przy krwawieniach)

WYCIĄGI - EXTRACTA

  • Wyciągi płynne – Extracta fluida – z 1cz surowca 1cz wyciągu płynnego

    • Extractum Belladonnae fluidum

  • Wyciągi rzadkie – Extracta tenua – zawierają ok. 50% wody (obecnie nie są już stosowane)

  • Wyciągi gęste – Extracta spissa – zawierają ok. 30% wody – stosowane w przemyśle

    • Extracum Glycurrhizae spis sum depuratum ( Mixt. Solvens)

  • Extracta sicca – zawierają do 5% wody

    • Extractum Belladonnae siccum, Extr. Ipecacuanhae sic.

Zamiana Belladonnae folii extractum siccum normatum na Belladonnae folii tinctura normata FPVIII

  • Zawartość ciał czynnych

  • Extr belladonnae sic 1,0% (0,95%-1,05%)

  • Tct Belladonnae normata 0,03% (0,027-0,033)

  • Należy wziąć 33,3 razy więcej Tct Belladonnae

E : Ile razy nalewka z belladonnae jest słabsza od surowca (33,3)?

Właściwości nalewek i wyciągów:

  • Roztwory etanolowo-wodne zawierające oprócz ciał czynnych ciała balastowe

  • Po dodaniu wody mętnieją, ponieważ na skutek zmiany rozpuszczalności wydzielają się ciała balastowe

  • Odczyn 5-6

  • Gęstość (oznaczanie na ćwiczeniach, powinna być w przybliżeniu gęstości etanolu, czyli ok.1)

NALEWKI:

  1. Proste – jednoskładnikowe

  2. Złożone – composita

  3. Standaryzowane – normata – są doprowadzone do wymaganej zawartości składników o znanej aktywności terapeutycznej

  4. Kwantyfikowane – są doprowadzane do określonej zawartości składników

INTRAKTY – INTRACTA

  • Stabilizowane alkoholatury

  • Otrzymywane przez ekstrakcję świeżych surowców roślinnych etanolem w stosunku1:1,2

  • Stabilizacja świeżego surowca w parach etanolu w autoklawie w czasie 5 minut

  • Są silniejsze od nalewek

  • Stężenie etanolu ok. 80%

    • Przykłady: Intractum Visci

    • Intractum Hyperici

    • Intractum Valerianae

SOKI – SUCCI (doczytać w książce!!)

  • Otrzymywane ze świeżych surowców roślinnych przez wyciśnięcie soku

  • Surowiec może być stabilizowany parami etanolu w czasie kilku godzin

  • Sok po wyciśnięciu surowca jest klarowany

  • Soki w celu stabilizacji mogą zawierać :

    • do 25% etanolu

    • środki konserwujące (szczególne ważne dla dzieci i alergików)

    • mogą być wyjaławiane (w autoklawie): jest stabilny, ale ma krótki termin ważności po otwarciu

GLICEROL – Gliceryna

  • W technologii przemysłowej 100%

  • W recepturze 86%

  • Glycerinum, Glicerolum

  • Silnie higroskopijny, o wyższej gęstości niż woda

  • Miesza się w każdym stosunku w wodą i etanolem

  • Współrozpuszczalnik lub rozpuszczalnik

  • Rozpuszcza, podobnie jak woda białka, gumy, garbniki

  • Lepiej rozpuszcza niż woda: boraks i kwas borowy

  • Posiada wysokie ciśnienie osmotyczne, słodki smak

Rzotwory glicerynowe:

Aphtin – 20% roztwór boraksu w glicerolu

    • Otrzymywany na zimno lub ciepło

    • Preparat do pędzlowania jamy ustnej



INTERAKCJE FARMACEUTYCZNE W POSTACIACH RECEPTUROWYCH 02.11.2011r.

Incompatibilia = Incompatibilitates

  • Interakcje w fazie farmaceutycznej- niezgodności recepturowe

  • Interakcje w fazie farmakokinetycznej

  • Interakcje w fazie farmakodynamicznej

Definicja: Niezamierzone i nieprzewidziane zmiany fizyczne, chemiczne lub farmakologiczne leku recepturowego prowadzące do zmniejszenia, zmiany lub zaniku działania leczniczego. Zachodzą podczas przygotowania leku, ale także w czasie przechowywania

Interakcje farmaceutyczne w lekach recepturowych

  • Między substancjami leczniczymi

  • Między substancjami leczniczymi i pomocniczymi

  • Między substancjami pomocniczymi

    • Środki izotonizujące, buforujące, konserwujące i zwiększające lepkość

Efektem interakcji w fazie farmaceutycznej może być:

      • Nie mieszanie się składników

      • Nie rozpuszczanie się składników w rozpuszczalniku

      • Wytrącanie się osadów

      • Rozkład objawiający się zmianą zabarwienia (reakcje utlenienia)

      • Utrata aktywności

Podział interakcji: (INTERKACJE W KRÓWCZYŃSKIM)

  1. Typu fizycznego

  2. Typu chemicznego

  1. Widocznie optycznie

  2. Niedostrzegalne

  1. Występujące natychmiast

  2. Utajone – występujące po pewnym czasie (często dopiero w domu pacjenta)

Interakcje typu fizycznego:

  • Przekroczona rozpuszczalność

    • Hydrokortyzon nie rozpuszcza się w wodzie

    • Detreomycyna rozpuszcza się w wodzie 1:400

    • Kwas salicylowy rozpuszcza się w olejku rzepakowym 1:80

    • Phenobarbital rozpuszcza się w wodzie 1:1000 – można zamienić na:

      • Phenobarbital sodu 1:2

  • Adesorpcja

    • Nipaginy +MC lub HEC

  • Zamknięcie w micelach

    • Nipaginy + tween

  • Wysolenie

    • Koloidowe preparaty srebra + chlorek sodu

Niezgodności typu fizycznego w lekach płynnych:

  • Olej rycynowy/wcierka do włosów/ nie rozpuszcza się w etanolu 70% (stosujemy etanol 90o)

  • Natrium bicarbonicum w wodzie

    • Rozpuszczalność 1:12

  • Mentolum valerianicum/ w mieszankach/ nie rozpuszcza się w wodzie lub etanolu poniżej 20%

Interakcje farmaceutyczne typu chemicznego:

  • Reakcja podwójnej wymiany – wytrącanie osadu

    • !! Diglukonian chloroheksydyny (hibitan) + NaCl

    • Fosforan kodeiny + bromek sodu, potasu czy amonu

    • Sole wapnia

  • Zmiana odczytu (na skutek zmiany pH)

    • Siarczan cynku + boraks

      • Wytrąci się wodorotlenek cynku

    • Sole słabych kwasów (Luminal sodu w środowisku kwaśnym (np. z fosforanem kodeiny lub bromkiem amonu))

      • Wytrąci się słaby kwas (luminal)

    • Sole słabych zasad w środowisku zasadowym

      • Wytrąci się słaba zasada np. w połączeniu z luminalem sodu może wytracić się kodeina



Przybliżone pH niektórych substancji o charakterze zasadowym

  • Luminal sodu 9

  • Aminofilina 8,5

  • Atrium hydrocarbonicum 8,6

  • Novalginum 7

  • Kalium guajacolosulfonicum (tiokol) 6-8,5

  • Atrium bicarbonicum 8,5

  • Atrium benzoicum 8,5

Przybliżone pH niektórych substancji o charakterze kwasowym (pH 4-5)

  • morfiny chlorowodorek

  • Fosforan kodeiny

  • Chlorowodorek efedryny

  • Siarczan atropiny

  • Papaweryny chlorowodorek

  • Chlorek lub bromek amonu



  • Hydroliza

    • W roztworze wodnym może zachodzić hydroliza katalizowana jonami H3O+ hydroksoniowymi lub hydroksylowymi. Zachodzi ona pod wpływem substancji dostarczających tych jonów a więc zmieniających odczyn.

    • Przykład- penicylina : rozkłada się w roztworze wodnym!

  • Reakcje utleniania

    • Zachodzi często łącznie ze zmianą zabarwienia i może być wywołane właściwościami utleniającymi jednej z reagujących substancji albo pośrednio przyspiesza je zmiana odczynu, co wpływa na obniżenie potencjału oksydacyjno-redukcyjnego

    • Utlenienie epinefryny zachodzi w środowisku alkalicznym np. z sulfacetamidem sodu, który przyspiesza jej utlenianie

    • Tenzydy niejonogenne ułatwiają przenoszenie tlenu do metali

    • Substancje lecznicze mogą również reagować z przeciwutleniaczami

      • Epinefryna wchodzi w reakcję z pirosiarczanem sodu (połączenia addycyjne) i dopiero kwas borowy zabezpiecza ją przed utlenieniem

INTERAKCJE W LEKACH PŁYNNYCH

Mieszanki

  1. Zmiana odczynu

    1. Interakcje Luminalu sodu

      • Sól słabego kwasu i mocnej zasady

      • pH Luminalu sodu 8,75 (0,1%) – 9,5(2%)

      • rozpuszczalność Luminalu sodu: w wodzie 1:2, w etanolu 1:20

        • rozpuszczalność Luminalu: w wodzie 1:1000, w etanolu 1:10

      • Luminal sodu -W środowisku kwaśnym następuje cofnięcie dysocjacji do kwasy czyli do luminalu i zmiana rozpuszczalności z 1:2 (luminal sodu) na 1:1000 (luminal); w efekcie pojawia się osad. Reakcja zachodzi z substancjami o charakterze kwaśnym: zawsze lub zależnie od stężenia, natychmiast lub po 1-2 dniach.

      • Luminal sodu daje zawsze interakcję:

        • Z kwasem solnym (skrypt prof. Krówczyńskiego)

        • Z chlorowodorkiem morfiny

        • Chlorowodorkiem papaweryny

          • w osadzie luminal i papaweryna

        • z syropem malinowym (zmiana zabarwienia syropu)

      • w określonym stężeniu Luminal sodu daje interakcję z :

        • chlorowodorkiem dioniny (etylomorfina)

        • fosforanem kodeiny

        • bromkiem lub chlorkiem amonu

        • wodzianem chloralu

        • syropem Hydroxyzinum

Interakcja Luminalu sodu z chlorowodorkiem dioniny:

          • zachodzi w dawkach maksymalnych obu składników, czyli :

            • chlorowodorek dioniny 0,05/łyżkę

            • luminal sodu 0,3/łyżkę

Interakcja Luminalu sodu z fosforanem kodeiny:

  1. Interakcja zachodzi w określonych granicach stężeń:



Luminal sodu

Fosforan kodeiny

0,3% i wyżej

0,5% i wyżej

0,5% i wyżej

0,3% i wyżej



  • Zachodzi zawsze przy stężeniu 1% luminalu sodu

  • Nie zachodzi przy stężeniu 0,2% i niżej

  1. W osadzie tylko luminal, brak kodeiny (rozpuszczalność 0,8%).

Interakcja Luminalu sodu z bromkiem amonu:

Luminal sodu (pH ~9)

Nh4Br(pH ~5)

0,3% i wyżej

5% i wyżej

0,5% i wyżej

2% i wyżej

Osad : luminal



  • Zachodzi zawsze przy stężeniu 1% Luminalu sodu

  • Nie zachodzi przy stężeniu 0,2% i niżej Lu Na

Interakcja Luminalu sodu z Hydroxyzinum sir:

  1. Interakcja zachodzi gdy stężenie Luminalu sodu wynosi 0,3%, a hydroksyzyny syropu 50% i wyżej.

  2. Interakcja po 2-3 dniach, w osadzie Luminal.

Interakcja Luminalu sodu z wodzianem chloralu:

  1. Wodzian chloralu w środowisku zasadowym ulega rozkładowi do kwasu mrówkowego i chloroformu.

  2. Zakwaszenie środowiska powoduje wytrącenie luminalu.

  3. W osadzie luminal.

  4. Interakcja zachodzi jeżeli stężenie Luminalu jest 0,3% a chloralu hydratu jest 3%.

Mixtura Pawłowa

Skład wg RP prof. Głowackiego


%

Phenobarbitalum natricum

0,2 0,1

Chloralum hydratum

4,8 2,4

Natrii bromidum

4,8

Adonidis vernalis tincturae

4,0

Valerianae tincturae

8,0

Aq. Dest

Ad 200,0

Inne interakcje luminalu sodu związane ze zmianą pH

Inne sole alkaloidów:

  • Chlorowodorek efedryny i siarczan atropiny dają interakcję pozorną, ponieważ stosowane są w małych dawkach i mimo, że interakcja może zajść ale w niskich stężeniach wytrącone (nie zdysocjowane) zasady lub luminal są rozpuszczalne. Mówi się, że interakcja nie występuje, jest pozorna.

Niezgodność luminalu sodu z nalewkami:

  • Luminal sodu pH około 9

  • Nalewki pH około 5-6

  • Po dodaniu do nalewek luminalu sodu, wytrąci się luminal (cofnięcie dysocjacji) a następnie rozpuści się w nalewkach (rozpuszczalność etanolu w spirytusie 1:10)

  • Przykład:

Rp.

Luminali Na 0,3

Tct. Belladonnae

Tct Valerianae aa ad 20,0

    • Jest niezgodność ale się sama rozwiązuje, ponieważ wytrącony Luminal rozpuści się w nalewkach.

  • Czy można Luminal sodu zapisywany w mieszankach rozpuszczać w nalewkach?

    • Przykład – recepta powyżej

    • Nie!

    • Luminal sodu rozpuszczany w nalewkach, wytrąci się jako luminal, a następie rozpuści w nalewkach, a następnie po dodaniu wody, rozpuszczalność luminalu w takim wodno-etanolowym roztworze obniży się i luminal wytrąci się w miksturze.

    • UWAGA! Do mieszanek zawsze stosujemy Luminal sodu, należy pamiętać że nalewki dodajemy na końcu.

Czy Luminal można rozpuszczać w Mixt nervina lub Sol. Sal Erlenmeyeri, jeżeli stężenia składników niezgodnych są zgodne?

  • NiE!

  • Należy w części wody rozpuścić bromek amon

  • W drugiej części inne bromki

  • W trzeciej części wody rozpuścić Luminal sodu

  • Składnia niezgodne dać : jeden na początku a drugi pod koniec wytwarzania mieszanki

Aminofilina (euphyllinum)

  • Teophyllinum cum etylenodiamino

    • pH ok. 8,5

    • podobne interakcje jak Luminal sodu

    • osad teofilina

  • Interakcje zawsze : z chlorowodorkiem papaweryny – osad

  • W określonych stężeniach :

    • Aminofilina 1,5% fosforan kodeiny 0,3%

    • Aminofilina 2% bromek amonu 2%





Sole słabych zasad (alkaloidów)

  • chlorowodorek morfiny rozp. w wodzie 0,02%

  • chlorowodorek papaweryny 0,002%

  • chlorowodorek dioniny 0,2%

  • fosforan kodeiny 0,8%

  • chlorowodorek efedryny 5%

  • siarczan atropiny 0,15%

Substancje kwasowe dają interakcję z luminalem sodu o aminofiliną i innymi alkaloidami.

chlorowodorek papaweryny interakcja z jodkami/ bromkami

  • chlorowodorek papaweryny 0,1%

  • bromki 2%

  • osad po 1-2 dniach

  • jodki zawsze niezależnie od stężeń

Fosforan kodeiny + bromki i jodki

  • fosforan kodeiny 0,3%, bromki 5%, jodki 4%

  • osad po 2-3 dniach

Chlorowodorek efedryny i jodki

Rp

  • Ephedrini hydrochlorici 0,05

  • Kalii iodidi 1,0

  • Aquae ad 100,0

Powstanie jodowodorek efedryny, ale będzie się utrzymywał w roztworze. W tego typu mieszankach o zawartości poniżej 5% jodku potasu osad nie powstanie w ciągu kilku dni.

Interakcje soli wapnia (EGZAMIN)

  • rozpuszczalne sole : CaBr2, CaCl2

  • Interakcje z:

    • siarczanami (siarczan sodu)

    • węglanami (wodorowęglan sodu)

    • cytrynianami (kwas cytrynowy)

    • salicylanami (salicylan sodu)

    • benzoesanami (benzoesan sodu)

    • fosforany (fosforan kodeiny)

Przykład recepty:

Rp.

  • Natrii hydrocarbonatis 2,0

  • Natrii benzoatis 1,0

  • Sir Pini comp ad 100,0

wytrąca się koloidalny osad (wytrąca się węglan wapnia: mleczan wapnia z syropu sosnowego daje reakcje)



ROZWIĄZYWANIE INTERAKCJI

  • wydać oddzielnie

    • w 2 butelkach lub w postaci proszków

  • zamienić substancję niezgodną na zgodną np. bromek amonu na bromek sodu

  • wprowadzić emulgatory lub solubilizatory

  • dać zmieszać przed użyciem (tylko w przypadku substancji słabo działających)

pH syropów:

  • zwykle kwasowe

  • Sir Thiocoli , Sir Thymi, Tussipect sir – obojętne (lekko alkaliczne)

Wykonanie recept

  • Jeżeli w mieszankach mimo wystąpienia substancji niezgodnych, ale ich stężenia są zgodne należy wykonać w ten sposób aby substancje niezgodne zostały wprowadzone jedna na początku a druga na końcu przygotowania mieszanki

  • Nie należy substancji niezgodnych rozpuszczać jednej w roztworze drugiej

  • Należy zawsze przeanalizować receptę i ustalić sposób wykonywania leku

Przykłady recept

Rp

g stęż. pH

  • Luminali Natrii 0,2 0,2% 9

  • Papaverini hydrochl 0,5 0,5% 4

  • Codeini phosph. 0,2 0,3% 5

  • Kalii bromami 5,0 0,3% 7

  • Neosapsmini 6

  • Aq dest aa ad 100,0


  • Interakcje :Lu Na + Pap. hydrochl.; Lu Na + Codeinum phosp

  • Codeinum phosph+ bromek potasu; Papaverinum hydroch+bromek potasu

Rozwiązanie: podanie w dwóch butelkach

Rp1

  • Luminali Natrii 0,2

  • Kalii bromami 5,0

  • Neospasmini 23,7

  • aq dest aa ad 100,0

  • MDS łyżke z butelki 1 i 2

Rp 2

  • codeini ph 0,3

  • Papaverini h 0,5

  • noespasmini 23,7

  • Aq dest aa ad 100,0

Rp

  • Codeini phosp 0,3

  • Luminali Natrii 0,2

  • Sir. Hydroxyzini 40,0

  • Aquae ad 100,0

  • stężenia składników zgodne

  • fosforan kodeiny rozpuścić w wodzie, dodać syrop hydroksyzynę, na końcu rozpuszcz w wodzie luminal Na




Rp

  • Mentovali 5,0

  • Mixturae nervinae

  • Aquae aa 100,0

  • Tct Valerianae 10,0


  • Interakcja: Mentowal jest substancją organiczną (ester) i nie miesza się z nalewkami ani wodą. Pływa na powierzchni mieszanki

  • Rozwiązanie : wydać mentowal oddzielnie. Obliczyć ile kropli mentowalu przypada na łyżkę mieszanki i w sposobie użycia podać pacjentowi ilość kropli


Interakcje w kroplach do użytku wewnętrznego

Rp

  • Luminali Natrii 0,5

  • Tct Valerianae

  • Tvt Adonidis vernalis aa 10,0

  • Interakcja pozorna – wytrąca się osad, który następnie sam się rozpuszcza

Rp

  • Papaverini hydrochlorici

  • Luminali Natrici aa 0,2

  • Belladonnae tct

  • Valerianae tct aa 10,0

  • Interakcja : luminal sodu daje zawsze interakcję chlorowodorkiem papaweryny

  • Rozwiązanie : Luminal sodu zamienić na jego formę kwasową czyli na Luminal. Każdą z substancji rozpuścić w oddzielnej nalewce i zmieszać razem


Interakcje w kroplach do nosa

Rp

  • Adrenalini %o gtt XX

  • Menthae olei 0,25

  • Paraffini liq 5,0

  • Mf guttae

  • S. Guttae nasales

  • Interakcje : ciecze nie mieszają się

  • Rozwiązanie : wprowadzić emulgator – wosk pszczeli ( w ilości 10% w stosunku do masy leku), euceryna (0,5 do 1g leku)

Rp

  • Ephedrini hydrochl

  • Mentholi

  • Vit. A liq

  • Vit. E

  • Gliceroli

  • Interakcja : mentol nie rozpuszcza sięw glicerolu

  • Rozwiązanie : mentol rozpuścić w witaminie E, a chl. efedryny w Vit A (solubilizat wodny)

    • jeżeli nie byłoby w recepcie Vit E to wprowadzamy etanol (możemy 5% w stosunku do masy leku)


Interakcje – krople do płukania gardła

Rp

  • Iodi puri 0,2

  • Kalii iodidi 0,4

  • Vit. A 50 000 jm

  • Aquae ad 30,0

  • S 10 kr/0,5 szklanki wody płukać gardło


  • Należy wydać oddzielnie Vit A, bo w mieszance będzie się rozkładać (przez jodki)

EMULGATORY 09.11.2011r.

Tenzydy

  • związki obniżające napięcie powierzchniowe na granicy faz : woda-powietrze, woda-olej, woda-substancja stała

  • związki dwubiegunowe, amfifilowe

  • składają się z części niepolarnej i polarnej

  • umiejscawiają się zawsze na granicy faz :

    • częścią hydrofilową do wody

    • częścią liofilową do fazy olejowej, zmniejszając napięcie powierzchniowe na granicy faz

Schemat budowy cząsteczki emulgatora: szpilka

  • części polarne (hydrofilowe:

    • –OH, -COOH, - COOMe, -COOR, - CHO, - -SO3H, - SO3Me-NH4, - NO2, -Cl, - Br

  • części niepolarne (lipofilowe)

    • rodniki węglowodorowe, alkilowe zwłaszcza C11-C17, grupy fenylowe , naftylowe, sterydowe

Działanie emulgatorów (tenzydów)

  • Ułatwiają powstanie emulsji

    • poprzez obniżenie napięcia powierzchniowego na granicy faz

      • tenzydy (związki powierzchniowo czynne)

  • poprzez zwiększenie lepkości fazy zewnętrznej

    • emulgatory rzekome, pseduoemulgatory

      • emulgatory koloidalne i pyły nierozpuszczalnych ciał stałych

Mechanizm działania:

  • Zmniejszenie napięcia powierzchniowego na granicy faz prowadzi do zmniejszenia :

  • energii wewnętrznej układu

  • tendencji do łączenia kropli emulsji a w konsekwencji do zwiększenia jej trwałości termodynamicznej.

  • Tenzydy adsorbują się na granicy faz, tworząc otoczkę ograniczająca kontakt pomiędzy kropelkami fazy rozproszonej.

  • Tenzydy jonowe wytwarzają ładunek elektrostatyczny na granicy gaz, jedno imienne naładowane cząstki fazy rozproszonej odpychają się, co utrudnia ich łączenie.

Liczba HLB ( hydrophylic lipophylic balance)

  • zaproponowana przez Griffina w 1949 roku

  • stała równowagi hydrofilowo-lipofilowej

  • liczba określająca stopień polarności środków powierzchniowo czynnych

  • stosowana do doboru odpowiedniego emulgatora dla danego układu

  • mówi również o tym jak ułożona jest cząsteczka środka powierzchniowo czynnego na granicy faz

  • jaka część cząsteczki znajduje się w fazie lipidowej a jaka w wodnej

Obliczenie liczby HLB

  • stosunek grup hydrofilowych do liofilowych w cząsteczce emulgatora, wyrażony jako udział procentowy masy hydrofilowego fragmentu cząsteczki do całkowitej masy związku

  • Wzór :

    • HLB = (Masa molowa części hydrofilowej cząsteczki/ całkowita masa molowa) x 100x 1/5

Podział tenzydów w zależności od liczby HLB

HLB Zastosowanie

  • 0-3 środki przeciwpianowe

  • 3-4 emulgatory w/o (woda/olej)

  • 7-9 środki zwilżające

środki ułatwiające rozsmarowywanie maści i kremów

  • 8-18 emulgatory o/w (olej/woda)

  • 15-20 solubilizatory

również działanie myjące i pianotwórcze

poniżej 10 – emulgatory typu w/o powyżej 10 – emulgatory typu o/w

REGUŁA BANKROFTA

  • fazą zewnętrza emulsji jest ta faza, w której emulgator się rozpuszcza

    • emulgatory lepiej rozpuszczalne w wodzie tworzą emulsje o/w

    • emulgatory lepiej rozpuszczalne w oleju tworzą emulsje w/o

CMC – krytyczne stężenie miceralne

  • stężenie tenzydu przy którym cząsteczki pokrywają już całą powierzchnię faz

  • jest to stężenie dostateczne i optymalne dla działania powierzchniowego i emulgującego tenzydu

  • dalsze dodawania do roztworu tenzydu jest już nieskuteczne

EMUGATORY – podział

Emulgatory z grupy tenzydów dzielą się na :

  1. Niejonowe ( niedysocjujące)

  2. Jonogenne:

    • kationowo czynne (część powierzchniowo czynną stanowi kation cząsteczki)

    • anionowo czynne ( część powierzchniowo czynną stanowi anion cząsteczki)

    • amfoteryczne ( w zależności od pH część powierzchniowo czynna może przyjmować postać kationy lub anionu)





EMULGATROY NIEJONOWE:

  • nie dysocjują w wodzie

  • są odporne na działanie elektrolitów

  • działają w szerokim zakresie pH 4-9

  • nie wchodzą w interakcje – mogą być łączone z emulgatorami jonowymi

  • emulsje są mniej drażniące niż jonowe



  1. Alkohole tłuszczowe

  • słabe emulgatory typu w/o

  • wchodzą w skład emulgatorów kompleksowych jako emuglatory pomocznicze

  • alkohol stearylowy

  • alkohol cetylowy

  • alkohol cetostearylowy = mieszanina cetylowego i stearynowego

  1. Estry alkoholi tłuszczowych i kwasów tłuszczowych

    • woski - estry wyższych alkoholi i wyższych kwasów tłuszczowych

    • słabe właściwości emulgujące w/o

    • emulgatory pomocnicze w emulsjach o/w

      • Cera alba wosk pszczeli biały

      • Cera flava wosk pszczeli żółty

      • Olbrot ( Cetaceum)

      • Palmitynian cetylowy i Cetylian cetylu

      • Lanolina

  2. Alkohole sterydowe

    • emulgatory w/o

      • cholesterol i izocholesterol

      • handlowe preparaty : Euceryt , Lanoceryt

      • Euceryna

  3. Estry alkoholi wielowodorotlenowych i wyższych kwasów tłuszczowych

    • estry glicerolu, glikolu propylenowego

    • emulgatory typu w/o

      • monostearynian glicerolu

      • monostearynian izopropanolu

      • mirystynian izopropylu


  1. Estry sorbitanu i wyższych kwasów tłuszczowych

    • sorbit an, sorbid, sorbit

    • kwas : laury nowy, palmitynowy, stearynowy, olejowy

    • połączenia mają zdecydowany charakter lipidowy

      • emulgatory typu w/o

      • HLB niskie od 2-8,6

    • Spany, Arlacel

    • mogą być stosowane z polisorbatami jako emulgatory kompleksowe


  1. Estry polioksysorbitanu i wyższych kwasów tłuszczowych

    • Tweeny, polisorbaty

    • kwasy: laurylowy, palmitynowy, stearynowy, olejowy

    • emulgatory typu o/w

      • HLB 14-16

  2. Estry wyższych kwasów tłuszczowych z glikolami polioksyetyloenowymi – Myrje

  3. Etery wyższych alkoholi tłuszczowych z PEG

    • etery polioksyetylenowe wyższych kwasów tłuszczowych (laurylowy, cetylowy, stearynowy)

    • w zależności od liczby HLB mogą tworzyć emulsje typu w/o lub o/w

    • są silnie toksyczne


  1. Rokanole – oksyalkilenowane alkohole tłuszczowe

  2. Rokacety – produkty addycji tlenku etylenu do glicerydów pochodzenia roślinnego

  3. Glikole polioksyetylenopolioksypropylenowe

  • grupy polioksypropylenowe stanowią część hydrofobową cząsteczki

  • grupy polioksyetylonowe stanowią część hydrofilową

    • Pluronic, Poloxamer

  • emulsje o/w

  • zwiększają również lepkość fazy wodnej emulsji

  • mogą żelować w podwyższonej temperaturze

  • Pluronik 124/188

EMULGATORY JONOGENNE – Emulgatory anionowo czynne

  • mydła metali jednowartościowych

  • sole sodowe, potasowe i amoniowe wyższych kwasów tłuszczowych, czyli jednowartościowe, rozpuszczalne w wodzie

  • emulsje o/w

  • silnie zasadowy odczyn

  • emulsje nietrwałe w pH poniżej 10

  • obecność jonów dwu- lub wielowartościowych – inwersja czyli odwrócenie faz emulsji


1. MYDŁA:

  • stearynian sodu

  • palmitynian sodu

  • oleśnian potasu

    • Mydło sodowe (Sapo medicatus, Sapo durus) FP VI

    • Mydło potasowe (Sapo kalinus, Sapo viridis) FP VI

  1. MYDŁA METALICZNE

  • mydła metali wielowartościowych: cynku, wapnia, magnezu, glinu

  • np. oleśnian magnezu

  • typ w/o

  • stosowane w kremach, zasypkach, w czopkach, przy produkcji tabletek, kapsułek

Emulsja w/o z udziałem mydeł dwuwartościowych

3. ALKILOSIARCZANY

  • połączenia estrowe alkoholi tłuszczowych

    • z kwasem siarkowym alkilosiarczany

    • z kwasem sulfonowym alkilosulfoniany

  • typ emulsji o/w

    • laurylosiarczan sodu, dioktylosulfonobursztynian sodu

  • mają odczyn słabo zasadowy

  • są bardziej trwałe od mydeł

  • Laurylosiarczan sodu HLB około 40

  • kremy hydrofilowe

4.MYDŁA ORGANICZNE

  • sole wyższych kwasów tłuszczowych z mono, di- i tri etanoloaminą

  • prawie obojętne

  • większa od mydeł alkalicznych zdolność emulgowania

  • łączy się in situ trietanoloaminę z kwasami tłuszczowymi

  • typ o/w

EMULGATORY KATIONOWO CZYNNE – Czwartorzędowe sole amoniowe

  • są to czwartorzędowe sole amoniowe z resztą alkilową lub pirydyniową

    • chlorek i bromek banzalkoniowy

    • chlorek cetylopirydyniowy - cetrimid

  • emulsje o/w

  • toksyczne

  • stosowane jako środki konserwujące

  • dają interakcje z emulgatorami anionowo czynnymi


  1. Emulgatory amfoteryczne

  • w zależności od pH mogą być kationowo lub aniono czynne

  • proteiny

    • żelatyna, także emulgator koloidalny

    • kazeina

    • lecytyna

  • typ o/w


  1. Emulgatory kompleksowe

  • w skład ich wchodzą najczęściej dwa emulgatory, z których jeden jest najczęściej typu o/w a drugi pomocniczy typu w/o

  • układają się na przemian na granicy faz a ich grupy hydrofilowe połączone są mostkami wodorowymi a grupy liofilowe siłami Van der Waalsa

  • stosunek ilościowy emulgatorów jest ściśle określony

    • woski emulgujące w kremach


  1. Woski (emulgatory) samoemulgujące)

    • mieszaniny laurylosiarczanu sodu lub cetomakrogolu 1000 z alkoholem cet……..


  1. Emulgatory samo emulgujące

    • mieszanina laurylosiarczanu sodu 10% oraz 90% alkoholu cetylowego i stearynowego

      • Empiwax

      • Lanette wax


  1. Emulgatory koloidale (rzekome, pseudoemulgatory)

    • polimery wielkocząsteczkowe, pęczniejące w wodzie

    • stosowane są do wytworzenia emulsji typu o/w poprzez:

      • zwiększenie lepkości fazy zewnętrznej (hydrofilowej)

      • adsorpcję na powierzchni fazy rozproszonej – utworzenie otoczki solwatacyjnej i w ten sposób zapobieganiu łączeniu się faz

    • przykłady:

      • Guma arabska

      • Tragakanta

      • Pektyny

      • Alginiany

      • Metyloceluloza

      • Poliwinylopyrolidon

      • Karbopol (karbom er)

      • żelatyna


EMULSJE

        • emulsję tworzą ciecze nie mieszające się z sobą

  • emulsje w zasadzie uzyskuje się przez energiczne mieszanie i uzyskanie dyspersji co wymaga nakładu energii

Charakterystyka emulsji:

  • układ składający się z dwóch nie mieszających się z sobą cieczy, z których jedna faza jest rozproszona w drugiej

  • faza rozproszona zwana jest fazą wewnętrzną (nieciągła)

  • faza rozpraszająca jest fazą zewnętrzną (ciągła)

  • w emulsjach cząstki fazy rozproszonej mają zawsze kształt kulisty

Podział emulsji:

  • Emulsja typu woda w oleju w/o, gdzie faza wodna jest rozproszona w oleju

  • Emulsje typu olej w wodzie o/w, gdzie faza olejowa jest rozproszona w wodzie

  • Emulsje wielokrotne o/w/o lub w/o/w, gdzie fazę rozproszoną tworzy emulsja typu o/w lub w/o a fazę rozpraszająca odpowiednio faza olejowa lub wodna

    • wielkość fazy rozproszonej od 1-100 μm

Emulsje wielokrotne – emulsje potrójne:

  • w/o/w; o/w/o ostania litera stanowi fazę ciągłą

  • zalety : ułatwione wprowadzenie w naskórek polarnych substancji i zwiększona stabilność składników (utleniane, interakcje)

    • otoczenie związków odpowiednią fazą zewnętrzną zapobiega utlenieniu i oddziela od składników w fazie wewnętrznej

    • w przypadku w/o/w faza olejowa tworzy swoistego rodzaju membranę olejową pomiędzy fazami wodnymi

Emulsje submikronowe- emulsje typu o/w, gdzie wielkość cząsteczek fazy rozproszonej jest mniejsza od 1μm

Mikroemulsje – wielkość cząstek fazy rozproszonej ok 100nm (wielkość mniejsza niż 1/3 długości światłą widzialnego). Są w odróżnieniu od poprzednich typów emulsji (mętne, opalizujące, mleczne) przezroczyste. Otrzymuje się je przez odpowiedni dobór emulgatorów hydrofilowych i liofilowych. Powstają spontanicznie ale wadą jest duże stężenie emulgatorów.

Emulsje w/o lub o/w –różnice

  • odróżnianie o/w od w/o wynika z polarności fazy zewnętrznej

    • o/w rozpuszczają się w wodzie

    • w/o nie rozcieńczają się wodą

    • w przypadku rozpuszczalnika niepolarnego odwrotnie

  • metoda barwnikowa

  • emulsje o/w przewodzą prąd elektryczny

Wzór Stokesa – na szybkość sedymentacji cząstek

Trwałość emulsji jest wprost proporcjonalna do lepkości fazy zewnętrznej i odwrotnie proporcjonalna do różnicy gęstości między fazami i wielkości cząstek.

Trwałość emulsji zależy od takich czynników, jak:

  • wielkość cząstek

  • różnica gęstości fazy rozproszonej i rozpraszającej

  • lepkość fazy zewnętrznej

  • emulgator

  • temperatura

  • elektrolity

METODY SPORZĄDZANIA EMULSJI

Angielska

  • Emulgator rozpuszcza się w fazie zewnętrznej emulsji i dodaje fazę wewnętrzną. Wymaga dużego nakładu energii.

  • sporządzanie przy pomocy mieszadeł szybkoobrotowych

  • można sporządzić w/o i o/w

Metoda kontynentalna

  • Emulgator rozpuszcza się w fazie wewnętrznej emulsji i dodaje fazę zewnętrzną

  • można sporządzić tylko emulsje typu o/w



  • sporządza się emulsję stężoną, tak zwane jadro emulsji, najczęściej składające się z : 2cz oleju1 cz gumy i 1,5cz wody, gdy zawartość oleju jest poniżej 20%

    • należy olej wymieszać z gumą, dodać wodę i ucierać do charakterystycznych „trzasków”

    • potem małymi porcjami dodawać wodę

  • inne proporcje stężonej emulsji

    • 4:1:2 ; gdy zawartość oleju jest powyżej 20%

    • 3:1:2; z olejem mineralnym

    • 2:1:2; z olejkami eterycznymi i lotnym

Emulsje recepturowe

  • najczęściej o/w

  • jeżeli lekarz nie zapisze ilości oleju są 10%

  • jeżeli wchodzą w skład substancje rozpuszczalne w oleju, rozpuszcza się jest w fazie olejowej

  • jeżeli w skład wchodzą substancje hydrofilowe, rozpuszcza się jest w fazie wodnej

  • jeżeli substancje są nie rozpuszczalne w żadnej z faz zawiesza się je w jądrze emulsji lub oddzielnie w sporządzonym kleiku

  • pozostałe preparaty, jak syropy, nalewki, wyciągi, substancje zapachowe, jak w mieszankach, po sporządzeniu emulsji

  • zawsze „zmieszać przed użyciem”, „przechowywać w chłodnym miejscu

Cel sporządzenia emulsji:

  • połączenie 2 faz : wodnej i olejowej

  • przedłużone działanie

  • maskowanie zapachu i smaku

  • zmniejszenie działania drażniącego

Podział emulsji recepturowych:

  1. do użytku wewnętrznego: 0,1-30 μm

  2. do użytku zewnętrznego: do 90 μm najczęściej układ fizykochemiczny w mazidłach

Mucilagines – Kleiki

  • postać recepturowa mająca monografię w FP IV

  • płynna, stosunkowo lepka postać o charakterze roztworu koloidalnego sporządzana z substancji, jak: pektyny, eterowe pochodne celulozy, żelatyna, skrobia, agar

    • kleik z gumy arabskiej 33,3% (1:3)

    • kleik z MC – 2%

    • kleik z żelatyny – 4%

    • kleik ze skrobi – 10%

Kleik z gumy arabskiej

  • Ex tempore : guma arabska ucierana z wodą

  • na zapas: ogrzewany przez godzinę z wodą wapienna celem pozbawienia enzymów

  • Mucilago Gummi Acaciae dezenzymatum

Kleiki – cel stosowania:

  • kiedyś osłaniające

  • dzisiaj – do sporządzenia zawiesin

    • do użytku wewnętrznego 3-5% gumy arabskiej w stosunku do masy preparatu

    • do użytku zewnętrznego – nie powinien być stosowany, ze względu na powstanie błony na powierzchni skóry po odparowaniu wody

      • jedynie jest stosowany w Lotio Cosmetica Kumerfeld

Zawiesiny Suspensio; (l.mn.)Suspensiones, (Rp.)Suspensionis ; Susp.

Układ dwufazowy : ciało stałe/ ciecz zawierający w celu utrzymania stabilności zawiesiny substancje pomocnicze, jak tenzydy, substancje zwiększające lepkość a w przemysłowych postaciach również konserwanty oraz niekiedy przeciwutleniacze.

Trwałość zawiesin:

  • zależy od czynników ujętych we wzorze Stokesa:

  • wielkość cząstek

  • różnica gęstości fazy wewnętrznej i zewnętrznej

  • lepkość fazy zewnętrzne

Wymagania:

  • po wstrząśnięciu zawiesiny przez 15 sekund faza zawieszona musi utrzymać się w roztworze w równomiernym rozproszeniu przez ok. 2min

Potencjał zeta:

  • decyduje o rodzaju tworzącego się osadu

  • jest wynikiem ładunku elektrycznego na powierzchni cząsteczki rozproszonej, który składa się z warstwy stałej i dyfuzyjnej

  • dodatek elektrolitów może zmienić potencjał i wpłynąć na rodzaj osadu

Zawiesiny recepturowe

  • do użytku wewnętrznego (Suspensiones ad usum internum) : tylko dla składników słabo działających lub obojętnych, jak :

    • wodorowęglan i węglan sodu, sole magnezu, białczan taniny, zasadowe sole bizmutu lub wyjątkowo kamfora i anestezyna

Jeżeli lekarz nie podał w kładzie zawiesiny ilości gumy arabskiej

  • należy użyć 3-5% (gumy arabskiej) w stosunku do masy leku, wykonując z niej kleik 33,3%

Wykonanie zawiesin

  • substancję leczniczą:

    • grubokrystaliczną, jak np. kamfora należy zmikronizować poprzez ucieranie z kilkoma kroplami etanolu aż do odparowania spirytusu (Camphorae tritae)

    • inne substancje powinny być co najmniej bardzo miałko sproszkowane

  • ucierać z porcjami kleiku z gumy arabskiej do uzyskania homogennej masy, a następnie po dodaniu porcjami wody przenieść do butelki i dodać pozostałe składniki leku, jak syropy, nalewki z, zawiesiny

Suspensiones ad usum externum (zawiesiny do użytku zewnętrznego)

  • pudry płynne, papki, linimenta (Linimentum Zinci)

  • Glicerolaty żelatynowo cynkowe (Kleina cynkowa twarda i miękka) – Gelatina Zinci

  • Lotiony (Lotio cosmetics Kumerfeld)

PUDRY PŁYNNE

  • zawierają zawsze : tlenek cynku, talk, glicerol i wodę

  • puder płynny wg RP (Linimentum Zinci)

    • Zinci ohyd

    • Talci veneti aa 20,0

    • Gliceroli 10,0

    • Aq ad 100,0

Rola tlenku cynku, talku i gliceryny w pudrach płynnych

  • tlenek cynku – działanie ściągające i absorpcyjne

  • talk – zwiększa przyczepność do skóry

  • gliceryna – zapobiega parowaniu wody z preparatu, zwiększa stabilność zawiesiny poprzez zmniejszenie różnicy gęstości fazy wewnętrznej i zewnętrznej, nawilżające działanie na skórę

Ichtamol

  • Ichtiol (Ichtyolum) – pH ok. 8,5 Ichtamol (FPV)

  • Ammonium sulfobitumicum, Ammonium sulfoichtiolicum, Isotiol

  • Naturalny: produkt destylacji łupków bituminicznych (Góry Tyrolskie)

  • Syntetyczny : sulfonowanie oleju np. rycynowego i zobojętnianie amoniakiem

  • Działanie przeciwzapalne wykazują jedynie jednowartościowe sole

  • sole dwu i wielowartościowe nie wykazują działania

INTERAKCJE ICHTIOLU

  • z wodą wapienną – ciastowaty osad sulfobituminianu wapnia – brak działania

  • z jonami cynku – ciemny osad – brak działania, interakcji zapobiega wymieszanie ichtiolu najpierw z talkiem, a potem dodanie tlenku cynku

  • z antybiotykami i hydrokortyzonem – rozkład leków związany z odczynem ichtiolu (ok.9)

KLEINY

  • Gelatina zinci = Kleina cynkowa

  • Kleina miękka

  • Gelatina molle

Rp

      • Zinci oxydati 10,0

      • Gelatini albi 15,0

      • Glicerini 25,0

      • Aq dest ad 100,0

  • Kleina twarda

  • Gelatina durae

Rp

      • Zinci oxydati 10,0

      • Gelatini albi 30,0

      • Glicerini 30,0

      • Aq dest ad 100,0



  • Żelatynę zalać zimną wodą w wytarowanej parownicy i odstawić na godzinę do spęcznienia: potem wstawić parownicę na łaźnię i rozpuścić żelatynę, do ciepłego roztworu stale mieszając dodawać porcjami przyrządzoną osobno zawiesinę tlenku cynku w glicerynie (ucieranie w moździerzu tlenku cynku z porcjami gliceryny) przenieść szybko do słoika ( ze względu na szybkie zastyganie)

  • pacjent musi wstawić słoik do ciepłej wody, wylać na tkankę lub gazę i owinąć miejsce chore

  • Kleina stanowi leczniczy kompres uciskowy

Lotio cosmetics Kumerfeld

Skład, wykonanie – ćwiczenia

D.S. do smarowania skóry,

zastosowanie: anti acne vulgaris



LINIMENTA– mazidła

Liniemntum; Linimenti; Linim.

  • preparaty recepturowe do wcierania w skórę

  • mogą mieć układ fizykochemiczny roztworu, emulsji, zawiesiny

  • zawierają w swym składnie: kamforę, amoniak, rubefacientia (środki rozgrzewające), oleje, mydła

  • mydła zwiększają przenikanie substancji przez skórę i przyczepność do skóry

  • olej ułatwia wcieranie leku w skórę

Podział mazideł:

        • L. Olimenta – mazidła olejne

          • uzyskuje się poprzez zmydlenie oleju wodorotlenkami potasowców

          • linimentum amoniatum

            • Ammonium hydricum solutum

            • Ol. Rapae

            • Acidum oleinicum

Powstaje oleśnian amonu (emulsja o/w) stosowany w bólach reumatycznych

  • Linimentum Calcareum

    • Aqua Calcis

    • Oleum Lini aa

powstaje linoleinian wapnia – emulsja w/o

działanie przeciwzapalne (idealny na oparzenia skóry szczególnie słoneczne)

2. Saponimenta

    • otrzymywane przez rozpuszczenie mydeł w etanolu, często in situ

    • Linimentum Capsici

    • Linimentum saponato camphoratum (opodeldok)

3. Vasolimenta (wazogeny)

        • mydła amonowe, do których dodano parafinę płynną lub wazelinę

        • Vasolimentum iodatum

        • Vasolimentum camphoratum

        • zastosowanie w weterynarii

Mazidła recepturowe

Rp

  • Zinci ohyd

  • Olei Rapae

  • Aq. Calcis aa

  • rozetrzeć tlenek cynku z olejem i wkręcić wodę wapienną

  • emulgator oleinian wapnia







STAŁE POSTACIE LEKU RECEPTUROWEGO – PROSZKI 21.11.2011r.


Jednostkowe procesy technologiczne

  • rozdrobnienie - mikronizacja

  • mieszanie


Cel rozdrabniania: (EGZAMIN)

  • zwiększenie powierzchni substancji stałej w stosunku do masy lub objętości

  • zwiększa się szybkość rozpuszczania

  • zwiększa się dostępność biologiczna

  • przyspiesza ekstrakcję

  • opóźnia sedymentację

  • ułatwia wymieszanie składników

  • możliwość formowania postaci leku

  • wada: może zwiększyć się rozkład leku na skutek zwiększenia powierzchni proszku

Rozdrabnianie na skalę przemysłową przeprowadza się w młynach i proces ten wówczas nazywamy mieleniem.


Młyny:

  • młyny rozdrabniające

  • młyny do mikronizacji

Rozdrobnienie – wielkość cząstek 30 – 40μm

Sproszkowanie < 10μm

  • Młyny tnące – krajalnica – mielenie wstępne materiałów włóknistych; surowce roślinne

  • Młyn kruszący – zgniatanie

  • Młyn młotkowy

  • rozdrabnianie przez uderzanie

  • mielenie wstępne kruchego materiału

  • Młyn tarczowy

  • rozdrabnianie materiałów niezbyt twardych

  • stopień rozdrobnienia reguluje się poprzez ustawienie odległości między tarczami

  • mielenie na sucho i na mokro, surowce roślinne

  • Młyn uderzeniowy (palcowy)

  • do materiałów twardszych i grubszych

  • tarcze obracają się w przeciwnych kierunkach na dwóch wałach

  • pręty jednej tarczy wchodzą między pręty drugiej

  • Młyn walcowy – zgniatanie, prasowanie

  • Szybkoobrotowy młynek łopatkowy

  • mielenie 3-5 minut, max. 10 minut, rozdrobnienie < 30μm

  • Moździerz ręczny

  • Pulweryzator na zasadzie moździerza


Mikronizacja

  • rozdrobnienie < 10μm, 20% powyżej ale nie więcej niż 50μm

  • większa szybkość rozpuszczania, większa dostępność biologiczna

  • przyspieszony proces rozkładu niektórych substancji

  • wada: pył, agregacja, higroskopijność


Urządzenia do mikronizacji

  • Młyn strumieniowy

  • rozdrabnianie w wyniku zderzeń i ścierania się cząstek wirujących w komorze młyna z prędkością 80 – 100 m/s

  • zasada działania: rozdrobienie cząstek w wirującym powietrzu

  • Młyn kulowy

  • do mikronizacji i rozdrobnienia

  • szybkość obrotów bębna

  • odpowiednia zawartość kul (15 – 30%)

  • do mikronizacji – małe kule, wolno obracający się bęben

  • czas mielenia około 20h


  • Młyn koloidalny

  • cząstki o rozdrobnieniu 5μm

  • substancja zawieszona w medium (najczęściej woda)

  • obroty wirnika 10.000 – 20.000 obr./min.


Rozdział rozdrobnionych cząstek

  • przesiewanie przez sita

  • spławianie (dla nierozpuszczalnych substancji)

  • wianie


PROSZKI

  • stanowią układ ciało stałe/gaz

  • wielkość przestrzeni w proszkach zależy od kształtu cząstek

  • cząstki kuliste lub elipsoidalne tworzą między sobą małe przestrzenie i upakowanie proszku jest duże

  • cząstki w postaci igieł lub płytek stykają się i nakładają się na siebie w sposób mniej uporządkowany; wolne

  • przestrzenie są większe i upakowanie proszku jest luźniejsze


Zjawiska fizyczne zachodzące w proszkach

  1. Agregacja cząstek

  • łączenie się cząstek w skupiska tzw. agregaty

  • siły kohezji (siły spójności)

  • energia powierzchniowa jest zwiększona na skutek zwiększenia powierzchni

  • zapobieganie:

  • dodanie substancji o większym stopniu rozdrobnienia w odpowiedniej ilości /Aerosil (krzemionka koloidalna)/

  • przesiewanie lub umiarkowane ucieranie

  • zwilżenie substancją o niskim napięciu powierzchniowym

  1. Adsorpcja powierzchniowa

  • sorpcja gazów, pary wodnej (wilgoci), adsorpcja cząsteczek z roztworu

  • adsorpcja wilgoci powoduje zbrylanie proszków na skutek:

  • hydroliza substancji

  • interakcje między składnikami proszków

  • zapobieganie:

  • wysuszenie proszku

  • dodatek substancji pomocniczych (osuszających), np. laktozy


Ładunek elektryczny

  • zetknięcie proszku z innym materiałem powoduje przeciwstawne naładowanie cząstek i ich przyciąganie, ładunek może powstać również podczas mieszania

  • przyczepność do ścian urządzeń rozdrabniających i powierzchni sit

  • rozpraszanie się proszków podczas mieszania

  • zapobieganie:

  • składniki o tym samym stopniu rozdrobnienia (proszki elektrycznie obojętne) o przeciwnym ładunku elektrycznym (antystatyki)

  • rozdrabnianie na mokro

Sypkość proszków zależy od:

  • wielkości i kształtu cząstek

  • tarcia między cząstkami

  • siły kohezji, adopcji wilgoci

  • siły elektrostatyczne

Zwiększenie sypkości może nastąpić poprzez:

  • wysuszenie

  • usunięcie z proszków cząstek o zbyt dużym stopniu rozdrobnienia (< 10μm)

  • dodatek substancji poślizgowych


Mikronizacja

W recepturze aptecznej – w moździerzu z lotnym rozpuszczalnikiem (np.etanol) pulveres tritae – proszki roztarte

*** Jeśli używany kwas borny do zasypek czy globulek, to należy wziąć kwas borny między palce i sprawdzić czy wyczuwamy ziarnistości, jeżeli tak tzn., że jest to kwas borny krystaliczny, a do tych postaci leku musi być sproszkowany (inaczej ma działanie drażniące). Należy go sproszkować w młynku, a jeżeli go nie mamy to podać z kilkoma kroplami etanolu (kwas borny nie rozpuści się całkowicie, ale cząstki będą mniejsze).


Sposoby mikronizacji w aptece

  • Pulveres tritae

  • wytrącanie osadów na skutek

  • reakcji chemicznej

  • zmiany pH

  • zmiany temperatury

  • zmiany rozpuszczalnika

Proszki określane są czasem jako precypitaty Calcium carbonicum ppt (precypitatum – strącony), Sulfur ppt

Siarka strącona – ma mniejszą wielkość cząstek niż wytrącona siarka.


Precypitaty można otrzymać, gdy:

  • jest silna zależność rozpuszczalność substancji od temperatury (powinien być nasycony roztwór)

  • jest duża różnica w rozpuszczalność substancji w mieszaninie rozpuszczalników (np. substancja dobrze rozpuszczalna w etanolu, a słabo w wodze)

  • nastąpi reakcja chemiczna z rozpuszczalną substancją wyjściową i w efekcie uzyska się nierozpuszczalny osad (Amidochlorek rtęci w maści precypitacyjnej)


PRZESIEWANIE

  • pozwala na rozdział rozdrobnionych cząstek pod względem wielkości (FP VI)

  • wyróżnia się surowce rozdrobnione:

  • grubo rozdrobnione (5,6mm)

  • średnio rozdrobnione (3,15mm)

  • miałko rozdrobnione (1,6mm)

  • bardzo miałko rozdrobnione (1,0mm)

  • podział surowców sproszkowanych :

  • grubo sproszkowane – Pulveres grossi (0,5mm)

  • średnio sproszkowane – Pulveres medii (0,315mm)

  • miałko sproszkowane – Pulveres subtiles (0,16mm)

  • bardzo miałko sproszkowane – Pulveres subtilisimes (0,08mm)

  • proszki zmikronizowane – 80% cząstek < 10 μm i 20% nie więcej niż 50 μm


PROSZKOWANIE substancji wrażliwych na czynniki zewnętrzne odbywa się ex tempore:

  • Acidum salcylicum

  • Aminophyllinum

  • Camphora

  • Mentholum

  • Methenaminum

  • Thymolum

  • Zindi oxydas

Stopień rozdrobnienia proszku wg FP VII (18 rodzajów sit od 11200-38)

  • Grubo rozdrobniony proszek:

nie mniej niż 95% wagowych proszku przechodzi przez sito nr 1400 i nie więcej niż 40% przez sito nr 355

  • Średnio rozdrobniony proszek:

nie mniej niż 95% wagowych proszku przechodzi przez sito nr 355 i nie więcej niż 40% przez sito nr 180

  • Miałko rozdrobniony proszek:

nie mniej niż 95% wagowych proszku przechodzi przez sito nr 180 i nie więcej niż 40% przez sito nr 125

  • Bardzo miałko rozdrobniony proszek:

nie mniej niż 95% wagowych proszku przechodzi przez sito nr 125 i nie więcej niż 40% przez sito nr 90


PROSZKI JAKO POSTAĆ LEKU

  • cel stosowania:

  • postać leku dla substancji trudno i nierozpuszczalnych

  • większa trwałość dla substancji ulegających hydrolizie w roztworach wodnych

  • stopień rozdrobnienia wpływa na poprawę dostępności biologicznej

  • wada: mogą powodować krztuszenie


Pulveres (proszki); Pulvis (proszek)

Rp. Pulvis

Skrót: pulv, plv.

Pulveres perorales

Pulveres ad usum dermicum

Pulveres simplices (proste)

Pulveres compositi vel mixti (złożone)


Proszki proste

Proszki złożone

niedzielone (możemy dawkować łyżeczką)

dzielone (pojedyncze opłatki lub kapsułki)

niedzielone

dzielone


PULVERES SIMPLICES

  • pojedyncze substancje o określonym stopniu rozdrobnienia

  • miałko sproszkowane: Natrii hydrogenocarbonas, Calcii carbonas ppt

  • bardzo miałko sproszkowane: Acidum boricum pulv., Lactosum, Magnesii oxydum, Sulfur ppt, Zinci oxydum


PULVERES COMPOSITI

  • wszystkie mieszane składniki powinny mieć ziarna podobnej wielkości

  • proszki po wymieszaniu powinny być przesiane przez sita (Lege artis, ale obecnie nie robi się tak)


Proszki niedzielone

  • Pulveres ad usum dermicum

- Pulveres adspergendi

- conspergentio

- cutipulveres

  • Pulveres perorales

  • proszki do sporządzania roztworów

  • per os (pro usu interno) i ad usum dermicum (ad usum externum)

  • Pulveres effervescens


Pulveres ad usum dermicum

  • proszki do stosowania na skórę stosowane w celach leczniczych, profilaktycznych i ochronnych

  • proszki do użytku zewnętrznego powinny być przesiane przez sito 0,16 (FP VI)

  • substancje lecznicze (ściągające, przeciwzapalne, bakteriobójcze i dezynfekujące):

  • garbniki: tanina i białczan taniny

  • kwas adypinowy, rzadziej borowy, kwas salicylowy

  • antybiotyki (najczęściej przeciwgrzybiczne), sulfonamidy

  • preparaty glinu: siarczan glinowo-potasowy

  • tlenek cynku, związki bizmutu


SUBSTANCJE ABSORBUJĄCE WODĘ

  • Bolus alba (glinka biała) - absorbuje wodę i oleje

  • magnezja palona - woda

  • Calcium carbonicum - woda i tłuszcze

  • krzemionka koloidalna (Aerosil)


SUBSTANCJE ZWIĘKSZAJĄCE PRZYCZEPNOŚĆ DO SKÓRY I POKRYWAJĄCE

  • talk

  • stearynian magnezu, cynku

  • krzemionka koloidalna

  • tlenek tytanu i cynku

  • proszki przetłuszczone (z lanoliną, wazeliną, parafiną płynną-Linomag zasypka) - obniżona zdolność chłonięcia wody, puder natłuszczający


Tlenek cynku

  • właściwości pokrywające

  • nadaje skórze matowy wygląd

  • adsorbuje wodę i tłuszcz

  • właściwości przeciwzapalne

  • właściwości wysuszające (10-25%)


Pudry dla niemowląt

  • jałowe, odkażające o dużych właściwościach chłonących, niekiedy natłuszczające

  • zadanie – wysuszające


PROSZKI JAKO SKŁADNIKI POSTACI

a) PULVERES TRITURATI (TRITURATIONES) - rozcieńczane, rozcierki

1.Trucizny (rozciera się z laktozą )

Atropinum sulfuricum 1:10 1:100

Strychninum nitricum 1:10

Scopolaminum hydrobromicum 1:100

2. Substancje higroskopijne

Extr. Belladonnae siccum 1+1

3. Nystatyna w rozcierce

1,0 zawiera 200.000j. nystatyny i laktozę

UWAGA: rozcierką nie jest Nystatyna standaryzowana - 1mg zawiera ok. 5000j


Sporządzanie rozcierek z truciznami:

1:10

1:100

1g trucizny

1g trucizny

9g laktozy

99g laktozy

dzielona na 3 części

3 + 3 + 3

33 + 33 + 33

20min. + 20min. + 20min.

20min. + 20min. + 20min.

= 1h ucierania

b) PULVERES TITRATI (TITRATIONES)

  • proszki pochodzenia roślinnego

  • zawartość substancji czynnej doprowadzona do określonego miana najczęściej przy pomocy laktozy, wytrawionego surowca lub innych substancji rozcieńczających

  • mianowane w jednostkach kocich lub gołębich


OLEOSACCHARA (olejkocukry)

  • ex tempore

  • roztarcie 1 kropli olejku eterycznego z 2,0g cukru (O. Foeniculi - w skład Pulvis Magnesio cum Rheo, Proszek troisty)

  • roztarcie 1 kropli olejku eterycznego z 4,0g cukru (Aurantii oleum, Citri oleum)

  • zawsze do słoika, nigdy w torebce


c) PULVERES TRITAE

  • proszki roztarte, sposób mikronizacji

  • substancje grubokrystaliczne rozpuszczalne w rozpuszczalnikach lotnych: etanol, rzadziej eter etylowy

  • po rozcieraniu do ulotnienia się rozpuszczalnika mają postać amorficzną (bezpostaciową)


PROSZKI DZIELONE

  • 1 ryczałt – 20 proszków

  • zapisanie poprzez

- mnożenie: Dtd - Dentur tales doses (daj takich dawek) praepositio multiplicata

- dzielenie: Divide In partes aequales (podziel na takie dawki) praepositio divisa


Przykład proszków prostych

a) Praescriptio divisa

Rp.

Calci carbon. 10,0

M.f. plv. Div. In part. aequales Nr XX

b) Praescriptio multiplicata

Rp.

Calci carbon. 0,5

M. f. plv Dtd Nr XX


Przykład proszków złożonych

a) Praescriptio divisa

Rp.

Codeini phosph. 0,2

Luminali 0,4

Pyralgini 6,0

M. f. plv Div In part. Nr XX

b) Praescriptio multiplicata

Rp.

Codeini phosph. 0,01

Luminali 0,02

Pyralgini 0,3

M. f. plv Dtd. Nr XX


Zasady sporządzania proszków:

  • w moździerzu z nieglazurowanej porcelany

  • pistel o dobrej krzywiźnie do dna moździerza

  • grubość warstwy proszków nie powinna być większa niż promień głowicy pistla

  • kolejność dodawania od najmniejszej do największej

  • najpierw silniej działające, jeśli równe ilości


!!! WYJĄTKI !!!

  • jako drugie, mimo, że występuje w najmniejszej ilości:

  • bardzo silnie działające, trucizny

  • bardzo silnie działające zapisane w bardzo małej ilości

  • substancje higroskopijne (wchodzą w pory moździerza)

  • na końcu, mimo małej ilości daje się:

  • substancje puszyste: sole magnezu, węglan i tlenek magnezu

  • substancje barwne: Methylenum coeruleum (syn. Methylenum blau)

  • do zatarcia porów daje się najsłabiej działające lub drugie w kolejności

UWAGA!

  • Do zatarcia porów moździerza daje się substancję obojętną np. laktozę lub jako pierwszą daje się substancję zapisaną w drugiej kolejności lub słabo działające.

  • Jeżeli masa substancji leczniczych zapisanych na 1 proszek jest mniejsza niż 0,1g należy do masy uzupełnić substancją obojętną np. laktozą!


Mieszanie:

  • po dodaniu każdego składnika porcjami rozetrzeć, odskrobać i dodać kolejną

  • po dodaniu wszystkich mieszać 2x po ok. 2 min i 1x ok. 1 min

  • rozdzielić ważąc każdy proszek lub:

  • proszki podzielić na połowę, odważyć proszek wzorcowy i wg niego tą samą metodą rozsypać do opłatków skrobiowych lub kapsułek żelatynowych


Numer opłatka obliczamy sumując wszystkie składniki na 1 proszek i mnożąc x5; zawsze zaokrąglamy w górę.

Rp.

Ephedrini hydr. 0,02

Luminali 0,03

Aminophyllini 0,2

M.f. plv. Dtd Nr XX

Nr opłatka: (0,02 + 0,03 + 0,3) x 5 = 1,75 ~ 2


UWAGA! Jeżeli składnikiem proszku jest pyralgina należy wziąć opłatewk o co najmniej 1-2 numery większy











PROSZKI Z TABLETEK

  • deklarowana zawartość substancji leczniczej

  • masa tabletki, którą należy uwzględnić przy obliczaniu proszku wzorcowego

  • nie należy do proszków stosować tabletek z powłoczką dojelitową

  • substancja lecznicza rozkłada się w żołądku, lub drażni żołądek: Erytromycyna tabl., Pankreatyna tabl.; omeprazol- peletki dojelitowe (liczy się ilość peletek i dzieli na ilość proszku - nie rozcierać peletki!)



INTERAKCJE W PROSZKACH:

  • mieszaniny eutektyczne

  • mieszaniny wilgotniejące

  • adsorpcja


MIESZANINY EUTEKTYCZNE

  • powstają przez zmieszanie w określonych proporcjach 2 lub więcej substancji stałych i charakteryzująca się temperaturą topnienia niższą od temperatury składników – obniżenie temp. topnienia po zmieszaniu

  • dodatek znacznych ilości substancji obojętnych (laktozy, skrobi) może zapobiec:

  • mentol, tymol, kamfora, urotropina

  • mentol + kwas salicylowy

  • mentol + salol

  • wodzian chloralu + kamfora

  • wodzian chloralu + mentol





MIESZANINY WILGOTNIEJĄCE

  • wilgotnienie proszków zależy od krytycznej wilgotności względnej (punktu wilgotnienia) jest to taka wilgotność powietrza, przy której rozpoczyna się sorpcja pary wodnej z powietrza przez daną substancję; im mniejsza jest ta wartość tym bardziej higroskopijna jest substancja lecznicza

  • np. bromki (NaBr, NH4Br, KBr)

Rp.

Acidi acetylosalicylici 0,3

Aminophenazoni

Coff. B. Benzoici aa 0,2

W mieszaninie tej zostaje zmniejszona krytyczna wilgotność względna i proszki takie wilgotnieją przy ok. 90% wilgotności względnej /aspiryna!/

(lek należy trzymać w suchym miejscu)









INTERAKCJA TYPU CHEMICZNEGO

Rp.

Methenamini 0,5

Acidi acetylosalicylici 0,3

Extra. Belladonnae 0,02


  • suchy wyciąg z pokrzyku, ok. 5% wilgoci, higroskopijny, chłonie wodę z powietrza

  • kwas acetylosalicylowy w zależności od wilgoci chłonie wodę

  • metanamina rozpuszcza się w wodzie zaabsorbowanej przez proszek (pH 8,0 – 9,0), co przyspiesza hydrolizę aspiryny

  • wydziela się kwas octowy, który zwiększa zdolność sorpcji przez proszek – proszki wilgotnieją











SORPCJA

  • adsorpcja i absorpcja

  • występują na powierzchni substancji stałej

  • zjawisko przeciwne – desorpcja

  • węgiel leczniczy

  • Alusal

  • węgiel aktywny + siarczan atropiny

  • węgiel aktywny + nitrofuroksazyd (osobno)

  • talk adsorbuje chlorek benzalkoniowy (należy pacjentowi przekazać aby zrobić 2h przerwy między składnikami)



LEKI DO OCZU (EGZAMIN) 23.11.2011r.

Egzamin: podłoża maściowe, krople do oczu, wyjaławianie

Dezynfekcja i wyjaławianie E

  1. Dezynfekcja – zniszczenie form wegetatywnych drobnoustrojów

  2. Wyjaławianie – zniszczenie lub usunięcie form wegetatywnych i przetrwalnikowych drobnoustrojów

Antyseptyka i aseptyka E

  1. Antyseptyka – dezynfekcja skóry i błon śluzowych

  2. Aseptyka – postępowanie mające na celu zapobieganiu skażeniu leku lub materiału podczas jego sporządzania

Wyjaławianie suchym gorącym powietrzem (suszarka powietrzna) metoda farmakopealna

  • wysuszenie komórki bakteryjnej, utlenianie składników i degradacja

  • sterylizatory powietrzne

  • naczynia owija się folią aluminiową – zlewki, butelki nakrywa od góry folią, sączki, bagietki, pensety etc owija całe

  • parametry wyjaławiania: E

    • 160oC – 2 h

    • 170oC – 1h

    • 180oC – 30 minut

Materiały, które mogą być wyjaławiane suchym gorącym powietrzem:

  • chlorek sodu, talk, tlenek cynku

  • oleje roślinne, podłoża maściowe (160o C – 1godzina)

  • szkło, przedmioty porcelanowe, metalowe

  • sączki Schotta

  • sulfonamidy – w 100oC – 90 minut

  • problem z wyjałowieniem glicerolu – może wybuchnąć w sterylizatorze powietrznym, zaś wyjaławianie w autoklawie nie zawsze daje pożądane efekty

Materiały, których nie można wyjaławiać suchym gorącym powietrzem

  • bibuła, podkładki wagowe, gaza, guma, tworzywa sztuczne, sączki membranowe z nitrocelulozy

  • roztwory wodne

Wyjaławianie nasyconą parą wodną pod ciśnieniem (AUTOKLAW) metoda farmakopealna

  • wilgotne ciepło wnika do komórki bakteryjnej powodując koagulację i denaturację białek

  • odbywa się w aparatach ciśnieniowych – autoklawach

    • termometr

    • manometr

    • zawór bezpieczeństwa

Warunki wyjaławiania E

    • 121oC – 20minut (nie krócej niż 15 min)

    • 128oC – 14 minut

    • 134 oC – 5 minut

  • płyn nie powinien zajmować więcej niż 85% objętości pojemnika

  • nie należy wyjaławiać roztworów olejowych, podłoży maściowych i innych płynów niewodnych

Wyjaławia się w autoklawie:

  • roztwory wodne: pomocnicze do leków do oczu

  • sączki membranowe, sączki ze szkła spiekanego

    • sączki membranowe wielokrotnego użytku wyjaławiamy albo w zestawie strzykawkowym (owinięte w folie w suszarce powietrznej) a jeżeli wyjaławiamy osobno to należy w umieścić je w zlewce z wodą, aby się nie posklejały (w autoklawie)

    • sączki należy dosuszyć w temperaturze 70oC , po wysuszeniu sączki są ważne 3 dni

  • odzież ochronna 132-134oC przez 15-30 minut (Puszki Schimmelbucha)

  • gaza, lignina, podkładki wagowe

  • można też : przedmioty szklane, metalowe

  • materiał owinięty w odpowiedni papier pergaminowy lub rękawy NIE WOLNO UŻYWAĆ FOLII ALUMINIOWEJ ( nie przepuszcza pary wodnej)

Nie wyjaławia się w autoklawie:

  • materiałów nietrwałych z tworzyw sztucznych, strzykawek, tub, w tym aluminiowych

  • substancji leczniczych

  • większości roztworów substancji leczniczych niestabilnych w tej temperaturze

  • podłoży maściowych, olejów

Wyjaławianie za pomocą promieniowania

  • nadfioletowe – zmiany w strukturze kwasów nukleinowych (nie jest to metoda farmakopealna)

    • długość fali 254 nm (210-328 nm)

    • promieniowanie nieprzenikliwe

    • powierzchnie przedmiotów i powietrze

    • nie wyjaławia się substancji, gdyż nie wyjałowi to substancji ale jedynie jej powierzchnie, a jednocześnie może zainicjować reakcje rozkładu

    • należy czyścic lampy i powierzchnie wyjaławiane, aby mogło przejść promieniowanie UV (np. z kurzu)

  • promieniowanie jonizujące – promienie gamma; źródło Co60 (metoda farmakopealna)

    • wyjaławianie na skalę przemysłową materiałów wrażliwych na wysoką temperaturę

      • sprzętu jednorazowego użytku

      • materiałów transplantacyjnych

      • leków (nie zawsze)

Wyjaławianie gazami (metoda farmakopealna)

  • tlenek etylenu ( strzykawki, zakraplacze)

  • formaldehyd

Wyjaławianie plazmowe

  • plazma – zjonizowany gaz wytwarzany w warunkach próżni pod wpływem pola elektromagnetycznego

    • mechanizm ; uszkodzenie DNA, enzymów

  • komora z nadtlenkiem wodoru 50-55%, temp 40-60oC, czas 40-75 minut

  • nie wyjaławia się w ten sposób materiałów celulozowych, bielizny, proszków, płynów

Wyjaławianie przez sączenie (metoda farmakopealna)

W produkcji leków płynnych do oczu wyjaławianie w wysokiej temperaturze jest nierealne, ponieważ większość substancji ulega rozkładowi. Dlatego główną metodą wyjaławiania takiego leku jest sączenie. Stosuje się sączki membranowe o wielkości porów 0,2μm. Same sączki membranowe wielorazowe można wyjaławiać w autoklawie, ale stosuje się także sączki jednorazowe.

Zakraplacze wyjaławia się:

  • przez zanurzenie w 5% chlorku benzoalkoniowym (zefirol) na 1 dobę lub w sterinolu ; wkłada się do cieplarki na 70oC na 1 h i zostawia na 1 dobę w temp. pokojowej


Wyjaławianie tub:

  • Zanurza się na 1 godzinę w zefirolu 1%

  • Po zanurzeniu wypłukać 5 razy wodą jałową, dosuszyć w T 70oC- zakraplacze, a tuby – zawinąć w jałowią folię aluminiową: 80oC – lakierowane, 110oC – nielakierowane, zakraplacze –ewentualnie użyć mokre ex tempore

  • Tuby po wyjałowieniu wrzuca się do etanolu 70o , w razie potrzeby wyjąć i dosuszyć

  • Tuby wysuszone ważne 3 dni




ASEPTYCZNE MIEJSCE PRODUKCJI (ćwiczenia)

Prototyp loży nawiewnych - Szafki Hansena.

Loże z laminarnym nawiewem jałowego powietrza.

Dostępne są dwa rodzaje takich loży – pionowa, w której filtr Hepa jest zamontowany w suficie, i pozioma, w której filtr jest umieszczony w tylnej ścianie. W obu przypadkach powietrze jest tłoczone przez kompresor z odpowiednią prędkością jednostajnym strumieniem bez zawirowań. Taki filtr zapewnia 99,95 proc. jałowego powietrza. Przed przystąpieniem do pracy trzeba uruchomić nawiew na 15 minut. Należy też zdezynfekować stół i ściany loży, a także ręce.

  • Nawiew poziomy + lampy UV ( 15 minut) – na pracowni

  • Nawiew poziomy bez lamp – apteki

  • Nawiew pionowy – do cytostatyków (toksyczne!)


KATEGORIE CZYSTOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ

I Grupa

  • Brak wszelkich drobnoustrojów

  • Leki do oczu, płyny parenteralne, płyny do irygacji (przemywania rany), leki na rany


LEKI DO OCZU

Leki do oczu przenikają tylko do przedniej komory oka. Działanie substancji jest zwykle miejscowe.

System łzowy

Stanowi płynny kompartyment oka, charakteryzuje się następującymi właściwościami fizykochemicznymi i biologicznymi:

  • pH 7,0-7,4

  • ciśnienie osmotyczne 280-300 mOsm/l

  • lepkość 1,02-1,9 mPas

Składniki

Zawartość %

Właściwości

Woda

98

Zwilżanie oka

Białka

0,15

Buforowanie

NaCl

0,78

Izotonizowanie

NaHCO3

0,2

Składnik układu buforującego

Lizozym


Bakteriobójcze



Film łzowy

  • pokrywa części oka wyeksponowane na środowisko zewnętrzne

  • grubość 3-10 μm

  • 3 warstwy:

    • Powierzchnia lipidowa wydzielana

    • Warstwa wodna, wydzielana przez gruczoły łzowe

    • Warstwa śluzowa wydzielana przez gruczoły kubkowe (związana z rogówką)

Postacie leków stosowane do oka – OPHTALMICA – FP VIII

Postacie płynne

Krople do oczu






Roztwory:

  • Wodne–Guttae ophtalmicae (Oculoguttae)

  • Olejowe – Guttae ophtalmicae oleosae


Zawiesiny: Suspensiones ophtlamicae

  • Wodne

  • Wodne zawiesiny liposomów

  • Olejowe

Emulsje: Emulsiones ophtalmicae

  • Tradycyjne o/w i w/o

  • Submikronowe

  • Mikroemulsje


Płyny do oczu

Roztwory wodne Solutiones ophtalmicae (Collyria – FP IV)

Postacie półstałe

Maści

Unguenta ophtalmica (Oculenta)

  • Lipofilowe bezwodne

  • Lipofilowe uwodnione (emulsje w/o)

  • Hydrofilowe (hydrożelowe)

  • Hydrożelowe




Postacie stałe o przedłużonym uwalnianiu

Inserty (wkładki)

  • Rospuszczalne (lamellae)

  • Nierozpuszczalne np. inserty dyfuzyjne

Ocusert

  • Biodegradowalne

  • Stanowiące kombinacje nierozpuszczalnych i biodegradowalnych

  • Wodochłonne soczewki kontaktowe nasączone lekami, tworzące rodzaj opatrunku rogówkowego

Postacie iniekcyjne

Wstrzyknięcia okołooczne: podspojówkowe, pod pochewkę gałki ocznej, etc.



KROPLE DO OCZU W POSTACI ROZTWORÓW

  • Guttae ophtalmicae – Oculoguttae

  • Zawierają oprócz substancji leczniczych:

    • Różne substancje stabilizujące

    • Zapewniające czystość mikrobiologiczną

    • Wydłużające czas działania leku

Roztwory hipoosmotyczne i hipertoniczne

  • Hipotoniczne- roztwory o ciśnieniu niższym od ciśnienia izotonicznego; na skutek przewodnienia następuje hemoliza krwinek

  • Hipertoniczne – roztwory o ciśnieniu wyższym od ciśnienia izotonicznego; następuje skurczenie krwinek na skutek odciągania wody

Ciśnienie osmotyczne

  • 1 mol NaCl = 23+35,5 = 58,5 g w 1000 ml wody = 2 Osm/l lub 2000 mOsm/l

  • Glukoza – 1 gramocząsteczka w 1000 l wody = 10 Osm/l

  • 0,3 Mol niedysocjujące substancje dają roztwory izotoniczne

  • 0,15 mol (dysocjujące na 2 jony) dają roztwory izotoniczne



Wymagania stawiane postaci krople do oczu

  • Powinny być izotoniczne z płynem łzowym (~300 mOsm/l)

  • Lub hipertoniczne (>300 mOsm/l) – w celu poprawy dostępności biologicznej przy aplikacji preparatu w małej ilości lub celem wykonania leku

    • Może jednak nastąpić naruszenie stabilności układu płynu łzowego

    • Może nastąpić częściowa dehydratacja mucyn i zmniejszenie ich objętości

    • Może nastąpić zwiększenie wydzielania łez i mruganie

  • FP V podaje wymagania w wartościach obniżenia temp. krzepnięcia w granicach od -0,50 do -0,62oC

  • Wartość obniżenia temp. krzepnięcia płynu łzowego w stosunku do wody wynosi -0,52 (-0,56)

T krzepnięcia

Ciśnienie osmotyczne

Charakter roztworu

-0,52 do -0,56

280-300

izoosmotyczne

-0,56 do -0,62

301-334

hiperosmotyczne



Granica w kroplach do oczu: Wg FP temp. zamarzania od -0,50 do -0,62, co odpowiada ciśnieniu osmotycznemu 260-334 mOsm/l.

Doprowadzania roztworów wodnych kropli lub płynów do oczu do izotonii E

  • X – ilość substancji obojętnej (g/100,0)

  • Δ t – obniżenie temp krzepnięcia roztworu, który należy doprowadzić do izotonii

  • Δ s – obniżenie temp krzepnięcia roztworu substancji obojętnej (1,0/100,0)


Δt i Δs oblicza się z wzoru: E

  • Krz – stała krioskopowa (1,86o)

  • i – ilość jonów powstałych w czasie dysocjacji

  • g –stężeni substancji w g/100

  • M – masa molowa substancji rozpuszczonej (bez wody krystalizacyjnej)


Stężenia substancji dających ciśnienie 300 mOsm/l

Substancja osmotycznie czynna

Stężenie substancji izoosmotyczne (%)

Dekstroza (glukoza)

5,51

Gliceryna

2,6

Chlorek potasu

1,19

Chlorek sodu

0,9

Kwas borowy

1,9

Azotan potasu

1,6



  • Zwykle stosowany jest 0,9% NaCl (pH koło 7). Kwas borny stosujemy do preparatów kiedy składniki leku rozkładają się w pH 7.

  • KNO3 do koloidowych preparatów srebra oraz AgNO3.

  • Glukoza „w czasie wojny”, nie stosowana zwykle, gdyż podczas jej wyjaławiania dochodzi do wydzielania się związków niebezpiecznych (stosowana do koloidowych preparatów srebra).

Wymagania odnośnie pH

pH kropli i płynów do oczu

  • Powinno być izohydryczne – wartość 7,4

  • Może być euhydryczne

    • Krople pH w zakresie 3,5-8,5

    • Płyny pH w zakresie 5,5-8,5

  • Poniżej i powyżej pH euhydrycznego (pH silnie kwaśne lub silne alkaliczne) może nastąpić uszkodzenie komórek nabłonka i w rezultacie podrażnienie oka i dyskomfort widzenia

Odczyn kropli a wchłanianie

  • Zmiana odczynu kropli powoduje też w przypadku soli słabych zasad lub kwasów zmianę stopnia dysocjacji (jonizacji) co powoduje cofnięcie dysocjacji i lepsze wchłanianie np. prokaina (chlorowodorek), pilokarpina (chlorowodorek)

  • Zastosowanie odpowiedniego pH może polepszyć stabilność niektórych substancji leczniczych

Jakie bufory stosuje się w kroplach do oczu i dlaczego wg FP V

  • Bufor cytrynianowy : pH 6,5 (6,7) wg FP V cytrynian sodu; do penicyliny; optymalizacja trwałości

Penicyliny nigdy nie rozpuszczamy w wodzie, bo bardzo szybko się rozkłada

Krople z penicyliną (na buforze) są ważne tydzień!

Maści z penicyliną bezwodne – 3 miesiące.

Maści z penicyliną uwodnione - 1 miesiąc.

  • Bufor boranowy do detreomycyny; do 0,5% (pH 7,4) i do 1% i wyżej (pH 8,4); poprawa rozpuszczalności (kompleks detreomycyny z boraksem)

Detreomycyna rozpuszcza się 1:400 w wodzie (rozpuszczamy na gorąco, bo na zimno się wytrąci). Boraks zaś tworzy kompleks z detreomycyną rozpuszczalny w wodzie. Ale boraks ma zbyt wysokie pH (9) aby go stosować w kroplach do oczu, dlatego dajemy kwas borny.

  • Roztwór boraksu

Do 1% chlorowodorku tetracykliny (pH 7,4) i 2% chlorowodorku tetracylkiny (8,4); podniesienie pH – izohydria ze względu na fakt silnie kwaśnych roztworów chlorowodorków tetracyklin ( pH poniżej 3)

Takie krople, przechowywanie w lodówce, są ważne od 3 do 5 dni.



  • Bufor do chlorowodorku pilokarpiny

    • Fosforanowy (skład FPV)

    • pH 6,5

    • cofnięcie częściowo dysocjacji chlorowodorku pilokarpiny do pilokarpiny, lepsze przenikanie przez rogówkę i poprawa biodostępności

    • bufor może być stosowany do antybiotyków: siarczanu gentamycyny i neomycyny

ŚRODKI KONSERWUJĄCE

  • powinny mieć dobrą rozpuszczalność w wodzie

  • powinny mieć szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego

  • powinny działać w szerokim zakresie pH

  • powinny działać szybko na Pseudomonas aeruginosa (do 1 godziny)

  • zgodne ze składnikami leku

  • nie powinny działać drażniąco i być toksyczne

  • stabilne chemicznie

Mieszaniny środków konserwujących wg FPV w g/l

  1. Chlorek benzalkoniowy i octan lub diglukonian chlorheksydyny

  2. Chlorek beznalkoniowy i alkohol β-fenyloetylowy

  3. Azotan fenylortęciowy i alkohol β-fenyloetylowy

  4. Boran fenylortęciowy i alkohol β-fenyloetylowy

  5. Tiomersal i alkohol β-fenyloetylowy

  6. Boran fenylortęciowy

  7. Nipagina M+P i alkohol β-fenyloetylowy

Zakres działania oraz pH

  • Chlorek beznalkoniowy – lepiej na G+ niż G-; działanie bakteriostatyczne pH 5-8 (lepiej w alkalicznym)

  • Diglukonian chlorheksydyny – lepiej na G+ niż G-; pH 5-8 ( lepiej w alkalicznym)

  • Alkohol β-fenyloetylowy – słaby środek konserwujący, Tylka na niektóre G-, pH 2-6

  • Azotan i boran fenylortęciowy – zarówno G+ jak i G-, wolno powyżej 1 godziny – 24 godziny na Pseudomonas aeruginosa, pH 6-8

  • Tiomersal (etylortęciotiosalicylan sodu) – jak wyżej, pH 4-7

  • Nipaginy – antagoniści metabolitów komórki; szczególnie na G+ i grzyby; słabo na Pseudomonas aeruginosa, pH 4-8 (5-7)

Konserwowanie maści

  • Grupa I

  • Bronopol (mało toksyczny) i alkohol β-fenyloetylowy

  • Jeżeli nie mamy bronopolu, to możemy stosować środki konserwujące do kropli do oczu

Nowością są systemy – krople wielodawkowe bez środka konserwującego:

ABAK – krople , których opakowanie posiada porowaty polietylen i sączek wyjaławiający.

COMOD - bardziej skomplikowana budowa, ściany części, przez którą wychodzą krople pokryte są srebrem, (srebro cząsteczkowe jako środek konserwujący)



Napięcie powierzchniowe

  • Surfaktanty poprawiają zwilżalność rogówki, wchłanianie substancji leczniczej i jej równomierne rozproszenie na powierzchni gałki ocznej

  • Zaleca się napięcie powierzchniowe poniżej 44-55 mNm-1 (najnowsze dane, w Fiebigu inne)

  • Zaleca się surfaktanty niejonowe substancje powierzchniowo czynne:

    • Mogą powodować podrażnienia oka, przerywać film mucynowy, rozszczelniać obwódki zamykające

  • Stosowane są:

    • Chorek benzalkoniowy – powoduje zmiany w filmie rogówkowym, rzadko stosowany

    • Tween 20 i 80

    • sól sodowa dioktylosulofonobursztynianu

STABILIZATORY

  • Przeciwutleniacze : siarczyn, pirosiarczyn sodu, NA2EDTA 0,1% (związek chelatujący)

  • Tokoferol – wit. E, do roztworów olejowych

  • Kwas askrobowy (niefarmakopealny) - przeciwutleniacz dla roztworów wodnych

PODSUMOWANIE WYMAGAŃ STAWIANYCH KROPLOM DO OCZU

KROPLE – Guttae ophtalmicae, Oculoguttae

  • Jałowość

  • Brak zanieczyszczeń mechanicznych

  • Klarowność, przezroczystość (roztwory rzeczywiste)

  • pH 3,5-8,5

  • Ciśnienie osmotyczne w granicach 300 mOsm/L

  • Dopuszczalna jest hipertoniczność kropli, wyrażona jest wrażliwością na roztwór chlorku sodu, w granicach 0,6-1,8%, np. 10% Sulfacetamid lub 30% Glicerol

  • Wymagane jest konserwowanie kropli w pojemnikach wielodwakowych

    • Krople do oczu gotowe (konserwowane) po otwarciu ważne są 4 tygodnie

    • Krople do oczu recepturowe (konserwowane) po pierwszym otwarciu ważne są 10 dni, a nieotwarte 30 dni

    • Nie konserwujemy kropli: na zranione oko, po operacjach i kropli jednodawkowych oraz kiedy lekarz sobie nie życzy

    • Jeśli nie mamy konserwować to musimy zawsze robić krople jednodawkowe

    • Krople niekonserwowane wg FP V ważne są 1 dzień, zaś wg FP VIII po zakropleniu należy wyżucić

  • W zawiesinach wielkość 80% cząstek nie może przekraczać 25 μm ; 20% o wymiarach powyżej 25 μm, w tym 2 cząstki nie więcej niż 50 μm

  • Zawiesiny powinny uzyskiwać jednolite rozproszenie cząstek po 15 s wstrząsania przez 2 min

  • Opakowanie kropli powinno zabezpieczać jest prze wtórnym skażeniem drobnoustrojami w czasie przechowywania i stosowania przez pacjenta

ROZTWORY DO OCZU – Solutiones ophtalmicae , Collyria (FP IV)

  • Jałowość

  • Brak zanieczyszczeń mechanicznych

  • Klarowność, przezroczystość (roztwory rzeczywiste)

  • pH 5,5-8,5

  • Ciśnienie osmotyczne w granicach 300 mOsm/L

  • Konieczna jest zawartość środka konserwującego, jeśli opakowanie ma charakter wielodawkowy

  • Opakowanie płynu do oczu, powinno wynosić maksymalnie 200 ml; powinno zabezpieczać przez jego skażeniem drobnoustrojami w czasie przechowywania i stosowania przez pacjenta oraz powinno ułatwić aplikację leku

Substancję zwiększające lepkość – krople o zwiększonej lepkości

  • Wydłużenie czasu działania leku na powierzchni rogówki

  • Zwiększa się drenaż leku w rogówkę oka

  • Stosuje się hydrofilowe polimery

    • Pochodne celulozy : MC (metyloceluloza), CMC-Na, HPMC 0,2-2,5%

    • Polimery, jak : kwas hialuronowy, poliakrylowy – dają interakcje z mucyną i pokrywają powierzchnię rogówki i twardówki – właściwości i mukoadhezyjne

Substancje zwiększające lepkość wg FP V

  • Metyloceluloza (MC) w stężeniu najczęściej 0,25-2% (4000 cP przy 0,25%)

    • Łatwo ulega wysoleniu pod wpływem elektrolitów (nie nadaje się do antybiotyków)

    • Absorbuje nipaginy

  • HEC – 0,8% ( FPV 1-2%)

  • HPMC – 1% ( FPV 1-2%) – daje najmniej interakcji

  • PVA – alkohol poliwinylowy – 1,4% (FPV 1-2%)

    • Bufory boranowe i kwas borowy powodują żelowanie PVA

    • PVA stosowany do jodków

  • Najczęściej stosuje się 0,5-1%

  • Niefarmakopealny: PVP – 1,7% - poliwinylopirolidon – do kropli z penicyliną

  • Lepkość kropli 1,5-5,97 mPas (mini Paskalosekunda)

  • Można zwiększać lepkość 25 do 50 mPas, najczęściej do 15 mPas

    • Powyżej 50 mPas zaczopuje się kanalik łzowy

KROPLE O ZWIĘKSZONEJ LEPKOŚCI

  • Należy zastosować ½ roztworów izotonicznych o 2x stężeniu

  • Należy zastosować ½ z wyliczonej ilości środków do zwiększenia lepkości 2 x stężenie

OLEJOWE KROPLE DO OCZU – Guttae ophtalmicae oleosae

  • Stosuje się w celu:

    • Uzyskania płynnej postaci do oczu np. ze sterydami, witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach

    • Uzyskania przedłużonego działania

  • Wada: Zaburzenia widzenia

Rozpuszczalniki olejowe:

  • Oleje:

  • Wyłącznie Oleum Ricini z receptury aptecznej

  • Oleum Sojae

  • Oleum Gossypi

  • Miglyole 8-12 – najlepszy olej do kropli recepturowych, gdyż ma największa trwałość i najmniejszą lepkość

  • Wymagania:

    • Jałowe

    • Bez zanieczyszczeń

    • Liczba kwasowa i nadtlenkowa poniżej 1

  • Wyjaławianie olejów:

    • W recepturze aptecznej 160oC w ciągu 1 godziny

    • Na skalę przemysłową sączenie na ciepło przez sączki wyjaławiające pod ciśnieniem jałowego gaz obojętnego

  • Dalsze wymagania:

    • Brak wymagań odnośnie izotonii i izohydrii

    • Recepturowe krople nie są konserwowane

    • Przemysłowe są konserwowane

MAŚCI DO OCZU - Unguenta ophtalmica – Oculenta

  • Jest to postać o przedłużonym działaniu, którą stosuje się:

    • Na powiekę – można smarować kilka razy dziennie

    • Do worka spojówkowego – jedynie na noc, ponieważ powodują zaburzenia widzenia

    • Działanie do 2h

  • Podłoża do maści do oczu

    • Vaselinum album pro oculis (wazelina biała wyjałowiona)- lipofilowe ( wyłącznie do leków na powiekę lub na brzegi spojówek):

Uwaga! Nie stosuje się wazeliny żółtej

    • Eucerinum pro oculis – Euceryna – absorpcyjne, chłonące wodę

    • Ung. Cholesteroli pro oculis – absorpcyjne chłonące wodę

    • Podłoża hydrożelowe : na bazie Karbopolu lub Pluroniku – do worka spojówkowego – żele -hydrofilowe

  • Podłoże wg FPV – Vehiculum pro oculis – absorpcyjne

    • Skład:

      • Lanolinum 10%

      • Paraffinum liquidum 10%

      • Vaselinum album 80%

        • Lanolina zwiększa liczbę wodną

        • Parafina płynna poprawia rozsmarowywalność

    • Podłoże nie jest umieszczone w FP VI i VII

    • Ze względu na lanolinę, jest bardzo lepkie – pacjent rano nie będzie mógł otworzyć oczu (sklejone powieki) - Podłoże można zastąpić euceryną

  • Typy maści do oczu:

    • Bezwodne

    • Uwodnione typu w/o

    • Rzadziej o/w – emulgatory Tweeny

    • Hydrożele – stosuje się substancje mukoadhezyjne

      • Kw. poliakrylowy

      • Kw. hialuronowy

      • Siarczan hondroityny

    • Najczęściej typu zawiesiny, rzadziej emulsji lub roztworu

MIKRONIZACJA SUBSTANCJI CZYNNEJ

  1. Ucieranie z kilkoma kroplami etanolu do jego odparowania np. maść do oczu z detreomycyną.

  2. Ucieranie z jałową parafiną płynną – 20 minut ( na 0,1 g substancji 4 krople parafiny płynnej).

  3. Antybiotyki – ucieramy 1:1 z wyjałowioną parafiną płynną

Reakcja wytrącania substancji leczniczej, odsączenie strątu i połączenie z podłożem np. maść z żółtym tlenkiem rtęci lub amidochlorkiem rtęci. W tych maściach cząstki są wielkości poniżej 5 μm. maści precypitacyjne

Parametry reologiczne maści do oczu

  • Rozsmarowywalność

  • Przyleganie

  • Granica płynięcia 10-50 N.m2 – siła jaką trzeba nacisnąć, żeby maść się rozmarowywała,



PRZYGOTOWANIE JAŁOWEGO PODŁOŻA MAŚCIOWEGO

  • Składniki podłoża stopić na łaźni wodnej

  • Przesączyć przez sączek Filtrak lub przecedzić przez gazę higroskopijną podwójnie złożoną (w aptece)

  • Wyjałowić w sterylizatorze powietrznym w temp. 160oC przez 1 godzinę

  • W warunkach aseptycznych rozlać do jałowych tub. Przechowywać w temp 4oC przez 6 miesięcy ( bez otwierania tub). Po otwarciu 1 miesiąc

Przed rozpoczęciem wykonywania maści należy sprawdzić w odpowiedniej monografii jaka jest rozpuszczalność substancji leczniczej co rzutuje na typ fizyczny maści

WYMAGANIA - MAŚCI DO OCZU

  • Jałowość

  • W próbce maści zawierającej 10 μg substancji leczniczej cząstki nie powinny być większe niż 25 μm; dopuszcza się 2 cząstki powyżej 25 μm, ale nie większe niż 50 μm

  • Jeśli w skład maści wchodzi woda, musi ona zwierać substancje konserwujące

  • Opakowanie maści powinno ją zabezpieczać przez wtórnym skażeniem drobnoustrojami w czasie przechowywania i stosowania oraz powinno ułatwić aplikację leku

  • Maść oczna powinna charakteryzować się odpowiednimi właściwościami reologicznymi

  • Przy przyjmowaniu recepty należy pytać pacjenta czy maść jest na powiekę czy do worka spojówkowego, bo od tego zależy rodzaj podłoża

  • Wg FP maści do oczu wykonuje się 5g


PRZYKŁADY PODŁOŻA DO MAŚCI DO OCZU


  1. Maści z koloidowym preparatami srebra

    • Argentum proteinicum , Argentum colloidalae, Targesinum (1-3%)

    • Zastosowanie : miejscowo przeciwbakteryjnie , na powieki, na brzegi spojówek

    • Podłoże : wazelina biała

    • Wykonanie w warunkach aseptycznych

      • Na powierzchnię kilku kropli wody z 1 kroplą środka konserwującego ( w roztworze pomocniczym) wsypać koloidalny preparat srebra, poczekać aż substancja spęcznieje (10-20 minut), rozetrzeć i dodając porcjami wazelinę utrzeć.

      • Przenieść do wyjałowionej tuby lub tubo strzykawki, jeśli apteka nie posiada tub to przenieść do „insulinówek”

      • Na 5g maści – 6 kropli wody ( w tym już środek konserwujący)

  2. Maści z solami alkaloidów : chlorowodorek pilokarpiny, siarczan atropiny

    • Euceryna, Ung.Cholesteroli (podłoża bezwodne lub uwodnione); przemysłowo podłoże żelowe

    • Zastosowanie: do worka spojówkowego na noc celem uzyskania przedłużonego działania leku

    • Wykonanie Rozpuścić sól alkaloidu w kilku kroplach wody (ok. 10) zawierających 1 kroplę właściwego środka konserwującego i następnie porcjami dodawać podłoże


  1. Maści z antybiotykami: neomycyna, gentamycyna

    • Na podłożach absorpcyjnych, lepiej bezwodnych niż uwodnionych ze względu na mniejszą stabilność antybiotyku (np. Euceryna)

    • Wykonanie Substancję mikronizuje się 1:1 z parafina płynną

    • Wykonanie maści z penicyliną

      • Na podłożu bezwodnym

      • Jeżeli w skład podłoża wchodzi woda, zawsze należy ją zamienić na bufor cytrynianowy o pH 6,5/ 3% cytrynian sodu, mimo że lekarz zapisał wodę penicylina bardzo szybko rozkłada się w wodzie!!

      • Podłoże z lanoliną nie nadaje się do penicyliny ( reakcja utleniania), adrenalina również daje interakcje z lanoliną

RECEPTURA KROPLI HIPERTONICZNYCH DO OCZU (EGZAMIN)


  • Roztwór hipertoniczny może podrażnić oko i nie są wskazane do przemywania

  • Zastosowanie roztworów hipertonicznych:

  • Dla poprawy dostępności biologicznej (duży gradient stężeń)

  • W diagnostyce

  • W celach leczniczych w niektórych bakteryjnych zapaleniach rogówki lub spojówki

  • Dla obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego przed i po zabiegach chirurgicznych oka, w jaskrze

  • W celu poprawy przeźroczystości rogówki przez zabiegiem

  • W obrzęku rogówki – najczęściej

Krople do oczu z gliceryną

  • Roztwory izotoniczne z płynem łzowym 2,6% (2,5-3%)

  • Stosowane krople hipertoniczne: 5%, 30%, 50% a nawet 70%

  • Zastosowanie:

    • Obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego

    • Poprawa przeźroczystości rogówki przez zabiegiem

    • Obrzęk rogówki

  • Wykonanie : robimy z 86% glicerolu (poprzez rozcieńczenie), więc musimy przeliczyć ile np. na 50%

  • Wyjaławianie : poprzez sączenie przez filtry membranowe 0,2μm

  • Konserwowanie: w aptece nie konserwujemy, w przemyśle chlorobutanolem w stężeniu 0,55%

Hipertoniczne krople do oczu z glukozą

  • Powyżej 5,5-40% roztwory wodne, lub maści

  • Zastosowanie np. w obrzęku rogówki

  • Wykonanie:

    • Z odpowiednich roztworów do iniekcji

    • Lub sporządzić przez rozpuszczenie glukozy na ciepło (40oC) i po ochłodzeniu uzupełnić do określonej masy

    • Sączyć przez sączek membranowy wyjaławiający

    • Środek konserwujący: tiomersal lub chlorek benzalkoniowy

    • Nie przechowywać w lodówce – krystalizacja glukozy przy wysokich stężeniach



Krople hipertoniczne z chlorkiem sodu

  • 2-5% w postaci kropli lub maści

  • Obrzęk rogówki

Kropli hipertonicznych można nie konserwować ze względu na wysokie ciśnienie osmotyczne



Interakcje w kroplach do oczu

  1. Penicylina

    • W środowisku wodnym ulega hydrolizie zarówno przy pH kwaśnym, obojętnym, jak i zasadowym

    • Zawsze należy zastosować zamiast wody bufor cytrynianowy o pH 6,5 (Cytrynian sodu 3% r-r)

    • Z alkoholami: m.in. glicerol, glikol propylenowy i wszystkie preparaty stosowane do zwiększenia lepkości kropli do oczu

    • Z substancjami utleniającymi, jak KNO3

    • Inne substancje : koloidowe preparaty srebra (pH ok.8,5), bufory, środki izotoniczne, lanolina

    • Wydać oddzielnie, zamieniając glicerol na bufor cytrynianowy

    • Krople po otwarciu (konserwowane) ważne są 7 dni

Rp1

  • Sol.Penicillini crist 200 000 jm/10,0et

  • Natrii chlorati physiologica

Rozwiązanie: zamiast NaCl wykonujemy krople na 3% cytrynianu sodu



Rp2

  • Penicillini crist 300 000 j

  • Zinci sulf 0,02

  • Aquae ad 10,0

Rozwiązanie: Dwie butelki:

1. Penicylina z glikolem cytrynianowym

2. Siarczan cynku na kwasie bornym/0,9% NaCl


Rp 3

  • Penicillini cris. 200 000j

  • Aphtini 10,0



  • Penicylinę robimy na cytrynianie sodu a Aphtin wydajemy oddzielnie: najpierw smarujemy roztworem wodnym penicyliny a następnie Aphtin

  • DS.: do pędzlowania jamy ustnej



  1. Ampicylina

    • Ampicillinum Natrium

      • 10% roztwór pH 7,5-9,5

      • Po 4h przy pH 8 tylko 54% aktywności a przy pH 8,8 -17%, przy pH 5-7 100% aktywności

      • Po 4 dniach przy pH 5,85 – 91% aktywności, a przy pH 7 – 83%

      • Hydroliza w najmniejszym stopniu przy pH 5,85

    • Lek ważny tylko 4 dni!

    • Interakcja z substancjami o charakterze kwaśnym i zasadowym

  2. Detreomycyna

    • Antybiotyk stosowany w kroplach do oczu w stężeniu 0,5-2%

    • Ulega hydrolizie:

      • Z chlorheksydyną

      • Chlorkiem benzalkoniowym

    • Przy pH >9,5 ulega hydrolizie

  3. Erytromycyna

    • Rozpuszczalność:

      • W wodzie 1:1000

      • W etanolu 1:5

    • Utrata aktywności z MC i Tween 80

    • Substancje o pH kwaśnym – inaktywacja np. kwas salicylowy

  4. Siarczan neomycyny

    • pH ok. 5-7,5

    • roztwory są najbardziej trwałe przy pH 6

    • <2 i > 9 hydroliza

  5. Hydrokortyzon

    • Rozpuszczalność

      • Wodzie 1: 4000

      • W etanolu : 1 : 40

      • Do 0,02% roztwory

      • Powyżej 0,02% zawiesiny

      • Interakcje: substancje alkaliczne i utleniające

      • Środek konserwujący dla hydrokorytzonu : NaCl

  1. Adrenalina (Epinefryna)

    • Trwała przy pH ok.4

    • Utlenia się w wyższym pH

    • Korzysta się z ampułek, które zawierają kwas borowy i pirosiarczan sodu

    • Niezgodności z substancjami o charakterze alkalicznym, jak koloidowe preparaty srebra, boraks

    • Wykonanie na 1,9% kwasie borowym; oddzielnie w butelkach

      • Z boraksem: zamienić na kwas borowy

      • Z koloidowymi preparatami Serba dwie butelki:

1. Adrenalina na kwasie bornym

2. Koloidowe preparaty srebra

  1. Koloidowe preparaty srebra

    • Argentum proteinicum pH ~9

    • Argentum coloidallae pH~8

    • Targesinum pH~7

I. Typu chemicznegoInterakcja ze względu na pH z siarczanem cynku, penicyliną (rozkład) i adrenaliną (utlenienie)

II. Typu fizycznego Interakcja ze względu na charakter koloidalny z NaCl, kwasem borowym, chlorowodorkiem ksylometazoliny, siarczanem atropiny – wysolenie (czyli strącenie białka i wypada krystaliczne srebro)

Rp.

  • Protargoli 0,2

  • Penicillini 200 000j

  • 0,9% NAtrii chlorati ad10,0

  • Rozwiązanie: dwie butelki

Rp1 :

  • Protargoli 0,2

  • 1,9% Kalii natrici d 10,0

Rp2:

  • Penicillini 200 000 jm

  • 3% Sol. Natrii chlorati ad10,0

Rp.

  • Zinci sulfas 0,02

  • Boracis 0,2

  • Excipines qs

  • Aquae pro oculis ad10,0

  • Interakcja: osad wodorotlenku cynku

  • Rozwiązanie: zamienić 0,2g boraksu na 0,2g kwasu borowego

Rp

  • Protargoli 0,2

  • 0,9% Natrii chlorati ad 10,0

  • Rozwiązanie: NaCl zastąpić 1,9% Kalii natrici ad 10,0 (nie wysala)



  1. Interakcje ze środkami konserwującymi i buforami:

    • Azotany i salicylany są niezgodne z chlorkiem beznalkoniowym

    • Deteromecyna (chloramfenikol) jest niezgodna z chlorkiem benzalkoniowym i diglukonianem chloroheksydyny

    • Chlorek beznalkoniowy jest niezgody z diglukonianem chloroheksydyny jeżeli stężenia tych środków są powyżej 0,01%

          1. Chlorheksydyna

    • W postaci diglukonianu jest rozpuszczalna w wodzie 1:1,5; octanu 1:53, chlorowodorku 1:1700; zasada 1:1250

    • pH diglukonaniu chlorokesydyny wynosi 6,0

    • Ma charakter kationowy i daje niezgodności z substancjami anionowo czynnymi jak mydła

    • Diglukonian lub octan chlorheksydyny

      • w stężeniu 0,05% jest niezgodny z jonami:

        • boranowymi, wodorowęglanowymi, węglanowymi, cytrynianowymi, fosforowymi, siarczanowymi, azotanowymi, chlorowo rokowymi, bromowodorkowymi

      • następuje wytrącenie trudno rozpuszczalnych soli niektóre osady pojawiające się dopiero po 24h

            1. Alkohol β-fenyloetylowy

    • Odczyn obojętny lub słabo kwaśny

    • Niezgodności z substancjami utleniającymi

      • W roztworach wodnych następuje rozkład do kwasu fenylooctowego

    • Tenzydy powodują unieczynnienie poprzez zamknięcie w micelach

  2. Kwas askorbinowy- witamina C

    • Metale ciężkie- katalizują reakcje utleniania

    • Substancje utleniające

    • Kwasy

    • Salicylan sodu

    • Światło – chronić przed światłem

    • Do preparatów należy używać witaminę C z substancji , ponieważ w ampułkach zawiera przeciwutleniacz, który w preparacie nie będzie działał (bo będzie rozcieńczony)

  3. Polocainum hydrochloricum (Procainum hydrochlorium)

    • Rp:

      • Procaini hydrochlorici 0,02

      • Sulfacetamidi natrii 1,0

      • Aq pro usu ophtalm. 10,0

    • Interakcja :Z sulfacetamidem sodu ulega hydrolizie bezobjawowo (nie wytrąca się osad), efektem jest brak działania znieczulającego)

    • Rozwiązanie : w dwóch butelkach

  4. Alkohol poliwinylowy

    • Interakcja zachodzi poprzez tworzenie kompleksów

      • Z chlorwoodrkiem epinefryny

      • Z bromowodorkiem hyoscyny

    • Interakcja z boranami, boraksem, siarczanem cynku, siarczanem miedzi

      • Zachodzi poprzez zwiększenie lepkości aż do powstania żeli

      • Tłumaczy się to powstawaniem kompleksów typu chylatów

  5. Metyloceluloza – interakcje

    • Dodatek etanolu powyżej 40% powoduje jej wytrącenie z roztworu

    • Dodatek elektrolitów o wysokim stężeniu a zwłaszcza:

      • Octanów

      • Fosforanów

      • Cytrynianów

      • Węglanów

      • Siarczanów ( a także antybiotyki w postaci siarczanów : bacytracyna, neomycyna, streptomycyna)

      • W mniejszym stopniu azotanów, chlorków i jodków

    • Objawem interakcji jest osad

    • Interakcje w postaci osadu dają także jony Ag+ i Hg+

    • Penicylina : powolna inaktywacja (należy zastosować PVP)

    • Tworzy kompleksy z :

      • estrami kwasu p-hydroksybenzoesowego

      • interakcja zachodzi między grupą fenolową estrów, a grupami eterowymi metylocelulozy

  6. Hydroksyetyloceluloza

    • Wytrącenie HEC z roztworu

      • Duże stężenie siarczanu cynku, siarczanu miedzi

    • Zmniejszenie lepkości HEC:

      • Chlorek sodu

      • Boran fenylortęciowy

      • Nipaginy M i P

    • HEC inaktywuje penicylinę

    • Daje interakcję z witaminą C oraz KNO3

  7. INTERAKCJE- PODŁOŻA MAŚCIOWE

  • Lanolina

    • Adrenalina

    • Penicylina

  • Niezgodności tenzydów

    • Łączenie substancji typu o/w z w/o



KROPLE DO OCZU STOSOWANE W ZESPOLE SUCHEGO OKA

  • UZUPEŁNIENIE NIEDOBORÓW FILMU ŁZOWEGO

  • Dla przedłużenia czasu działania leku

  • Pochodne celulozy, alkohol poliwinylowy, kwas poliakrylowy

  • Lacrimal, Dacrolux, Isopto Tears, Tear Natural, Artelac, Vidisic

  • Podawane kilka razy dziennie

NOWOCZESNE ROZWIĄZANIA W PREPARATACH DO OCZU

  • Preparaty podawane w postaci kropli, żelujące w płynie łzowym

  • Hydrożele

    • Polimery o wyższej masie cząsteczkowej

    • Żele o konsystencji półstałej:

      • Pochodne celulozy, PVA

      • Kwas hialuronowy

      • Kwas poliakrylowy

  • Żele powstające po aplikacji in situ

    • Poloksamer – zdolność żelowania pod wpływem podwyższonej temperatury z 20oC na 35-37oC

    • Pochodna octanonaftalanu celulozy (pH 4,5) – posiada zdolność żelowania w środowisku fizjologicznym pH 7,4

    • Guma Gellan – polisacharyd wytwarzany przez bakterie Pseudomonas elodea, żeluje pod wpływem jonów Na+ i Ca2+

  • Wkładki do oczu –INSERTY – polimerowa postać zapewniająca maksymalne wydłużenie kontaktu z rogówką oka

    • Insere – wprowadzić

    • O konsystencji stałej lub półstałej

    • Postać krążka lub pierścienia okrągłego lub owalnego

    • Proces przebiega zgodnie z kinetyką pierwszego rzędu (im mniej leku, tym wolniej się uwalnia); inserty biodegradowalne/rozpuszczalne

    • Zalety:

      • Większa trwałość

      • Brak działania drażniącego

    • Wady

      • Trudność w aplikacji

      • Zaburzenia widzenia

    • Inserty rozpuszczalne:

      • Polimery naturalne: żelatyna, kolagen, chityna

      • Półsyntetyczne: żelatyna utwardzona formaldehydem, HPC, HPMC, MC, CMC-Na

      • Syntetyczne: PVA, PVP, poliakrylamid

      • Kopolimery

      • HPC/PVP

      • PVA/HPMC

    • Inserty nierozpuszczalne

      • Osmotyczne : jedno i dwubzbiornikowe

      • Dyfuzyjne

      • Uwalnianie : zgodnie z kinetyką drugiego rzędu

      • Ocusert z Pilokarpiną (Pilo 20, zawiera 3,4 mg Pilokarpiny, zużytej w czasie 7 dni (uwalnia 20μg/h) i Pilo 40 (40μg/h), zawiera 10-6,7 mg

  • Układy wielokompartmentowe

    • Mikro i nanocząstki

    • Liposomy

    • Mikroemulsje

PRZENIKANIE LEKU DO OKA

  • Przez rogówkę do wnętrza gałki ocznej ( po podaniu miejscowym do worka spojówkowego)

  • Przez twardówkę – tylko w niewielkim stopniu

  • Przez spojówkę w niewielkim stopniu

Szybkość penetracji do głębszych warstw oka zależy

  • Od szybkości procesów zachodzących w części przedrogówkowej oka, jak:

    • Wymiana płynu łzowego - Wpływa na zmianę stężenia substancji leczniczej, gdyż dochodzi do jego wypłukiwania

    • Szybkość jego parowania- ma wpływ na zawartość substancji leczniczej w części przedrogówkowej oka

    • Wiązania substancji leczniczej z białkami w płynie łzowym - Białka w płynie łzowym (0,7% w tym albuminy 0,4%) - W procesie chorobowym ilość białek może się zwiększyć

    • Szybkość wchłaniania przez spojówkę i rogówkę oka

Czynniki wpływające na wymywanie płynu z oka

  • Objętość wkroplonego leku do oka – oko ma pojemność ok. 30μ, 1 kropla ma 50 μl, wobec tego jak wkraplamy jedną kroplę to jej część zostaje usunięta

    • Jeżeli mamy przepłukać/obmyć oko to 2 krople

  • Lepkość - Wzrost lepkości może przedłużyć czas przebywania wkroplonego leku w worku spojówkowym

  • pH

    • Fizjologiczne pH płynu łzowego wynosi 7,4. Płyn ten ma słabą pojemność buforową i stąd podawanie do worka spojówkowego kropli o kwaśnym lub alkalicznym odczynie powoduje znaczne wymywanie i stratę substancji leczniczej (optymalne pH7,4-7,7)

  • izotoniczność

  • rodzaj leku

    • epinefryna indukuje wytwarzanie łez

    • lokalne anestetyki hamują wydzielanie łez np. tetrakaina

    • enzymy w płynie łzowym mogą wpływać na zmniejszenie skuteczności działania leku lub powodować powstanie nieaktywnych struktur

Wchłanianie przez rogówkę

  • struktura rogówki jest trójwarstwowa

  • nabłonek i śródbłonek jest bogatszy w lipidy niż część śródmiąższowa

  • transport bierny - zgodnie z gradientem stężeń

  • lepiej wchłaniają się substancje niezdysocjowane

  • Czynniki decydujące o wchłanianiu substancji leczniczej przez rogówkę

  • właściwości fizykochemiczne substancji leczniczej

    • lipofilowość

    • wartość pKa i pH

    • wielkość cząsteczki

Wchłanianie przez nabłonek (droga przez komórki)

    • sole słabych zasad w pH płynu (7,4) – cofniecie dysocjacji, zmiana litofilność (K=10-100) i penetracja przez nabłonek

Przenikanie drogą między komórkami - przenikają jony i substancje hydrofilowwe o wielkości do 25 nm

Dostępność biologiczna substancji podanej do worka spojówkowego - nie więcej niż 10%, często nawet 1%

Czynniki poza rogówkowe

    • związanie z melaniną

      • niektóre leki, jak : efedryna i timolol mogą się wiązać z melaniną obecną w tęczówce i ciele rzęskowym

    • metabolizm leku

      • metabolizm leku może zmienić jego aktywność

      • biodegradacja leku zachodzi w wyniku: utleniania, redukcji, hydrolizy



POSTACIE LEKU PRZEZNACZONE DO JAM CIAŁA 11.01.12r.

W zależności do drogi podania można wyróżnic wg FP VIII

RECTALIA – preparaty doodbytnicze

  • Przeznaczone są do podawania doodbytniczego w celu uzyskania działania ogólnego lub miejscowego, mogą być również stosowane do celów diagnostycznych

  • Rodzaje preparatów doodbytniczych:

  • Czopki – Suppositoria analia seu rectalia

  • Kapsułki doodbytnicze (Rectokapsulae)

  • Roztwory, emulsje i zawiesiny doodbytnicze (wlewy – Enema i wlewki – Recitole)

  • Proszki i tabletki do sporządzania roztworów i zawiesin doodbytniczych

  • Półstałe preparaty doodbytnicze (kremy, maści, żele

  • Piany doodbytnicze

  • Tampony doodbytnicze

STYLI – Pręciki

  • Stałe postacie przeznaczone do działania miejscowego, stosowane są do cewki moczowej lub do ran

VAGINALIA – preparaty dopochwowe

  • Płynne, półstałe lub stałe postacie, przeznaczone do stosowania w pochwie, zwykle w celu uzyskania działania miejscowego. Zawierają jedną lub kilku substancji czynnych w podłożu

  • Globulki

  • Tabletki dopochwowe

  • Kapsułki dopochwowe

  • Roztwory, emulsje i zawiesiny dopochwowe

  • Tabletki do sporządzania roztworów i zawiesin dopochwowych

  • Piany

  • Tampony lecznicze

  • Postacie do jam ciała wg FP VI, postacie podawane do jam ciała określa się jako SUPPOSITORIA – czopki – są to półstałe lub stałe, jednodawkowe postacie leku stosowane doodbytniczo, dopochwowo lub docewkowo



SUPPOSITORIA podział:

  • Suppositoria analia seu rectalia – czopki doodbytnicze (monografia FP VIII Rectalia)

  • Suppositoria vaginalia

  • Globuli vaginales

  • Ovula vaginalia

  • Styli vaginales (dla małych dziewczynek)

czopki dopochwowe, globulki (monografia FP VIII Vaginalia)

  • Suppositoria urethralia

  • Bacilli urethrales

  • Styli urethrales

Pręciki docewkowe ( monografia wg FP VIII Styli)



CZOPKI

  • l.mn. – Suppositoria – czopki

  • l.p. – Suppositorium – czopek

  • Gen (Rp.) Suppositorii

  • Skrót : Supp, Suppos.


Czopki doodbytnicze

  • Stałe jednodawkowe preparaty, o kształcie i objętości odpowiedniej do podania doodbytniczego

  • Zawierają jedną lub kilka substancji czynnych rozproszonych lub zemulgowanych w podłożu, które może topnieć w temp. ciała lub ulegać rozpuszczeniu lub rozproszeniu w wydzielinie śluzowej

  • Wprowadzane do jam ciała miękną, topią się lub rozpuszczają, wywierając działanie lokalne (miejscowe) lub przeczyszczające lub ogólnoustrojowe


Parametry czopków

  • Kształt – stożkowaty, cylindryczny, torped

  • Długość 1-3 cm

  • Masa 1-3 g

  • Dorośli 2-3 g

  • Dzieci 1,0


SUPPOSITORIA ANALIA – per rectum podaje się leki

  • małym dzieciom

  • osobom nieprzytomnym, przy wymiotach, nie mogących brać ze względu na chorobę leku doustnie

  • aby uniknąć wpływu enzymów i pH na rozkład leku

  • aby uniknąć działania drażniącego substancji leczniczej na żołądek

  • celem uniknięcia efektu pierwszego przejścia (metabolizmu w wątrobie)

  • zamiast iniekcji



Działanie ogólnoustrojowe – stosowane substancje lecznicze w czopkach:

  • leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe : pyralgina, paracetamol, aspiryna

  • przeciwreumatyczne : diklofenak, ibuprofen, indometacyna, naproksen

  • uspokajające : fenobarbital, diazepam

  • przeciwwymiotne : ondansetron (metoklopramid)

  • przeciwastmatyczne : aminofilina (teofilina, diprofilina)

  • rozkurczowe : papaweryna, drotaweryna, alkaloidy pokrzyku

** Czopki zapisujemy w aptece na czerwonych sygnaturach !!

Działanie miejscowe:

  • stosuje się substancje o działaniu, takim jak : działanie przeczyszczajże np. czopki glicerynowe, bisakodyl

  • substancje miejscowo znieczulające : benzokaina, lidokaina

  • ściągające : tanina, tanalbina, zasadowy azotan bizmutawy, tlenek cynku, tanalbina

  • antybiotyki i sterydy o działaniu przeciwzapalnym

  • substancje czerwiogubne – działające na pasożyty np. tasiemiec, owsiki

  • w stanach zapalnych jelita grubego : mesalazyna, sulfasalazyna



WLEWY DOODBYTNICZE – Enema

  • 100-250 ml

  • przeczyszczające i przeciwzapalne

  • parafina płynna, oleje roślinne , glicerol

  • roztwory hipertoniczne

  • roztwory mesalazyny, sulfosalazyny, budesonidu i hydrokortyzonu

Wlewki (mikrowelwki) – Rekitole

  • 2-10 ml

  • roztwory hipertoniczne celem wywołania działania przeczyszczającego

  • roztwory leków :

- Wodzian chloralu

- Diazepam

  • działają szybciej niż czopki, ponieważ zawierają leki w roztworze wodnym, często z dodatkiem współrozpuszczalników i solubilizatorów jak glikol propylenowy

KAPSUŁKI DOODBYTNICZE

  • miękkie kapsułki, których ścianę tworzy żelatyna (ok. 64-70%) z dodatkiem gliceryny (30-36%) lub sorbitolu jako plastyfikatora

  • zawierają substancję leczniczą rozpuszczoną lub zawieszoną oleju roślinnym, rzadziej w parafinie ciekłej lub postać emulsji w/o

  • dla ułatwienia aplikacji są pokryte między innymi makrogolami

  • Suppo-Kaps – kapsułka (rdzeń) zamknięta w czopku : dla substancji niezgodnych



MODYFIKACJE CZOPKÓW

  • czopki osmotycznie czynne

  • czopki o przedłużonym uwalnianiu

  • termowrażliwe żele : poloksamery

  • czopki z mikrosferami, mikrokapsułkami – celem uzyskania przedłużonego działania

  • czopki z micelami (odwrócone micele)

  • czopki o kontrolowanym uwalnianiu


MAŚCI DOODBYTNICZE

  • stosowane wyłącznie miejscowo w leczeniu żylaków odbytu i zewnętrznie w stanach zapalnych odbytu

  • tuby z aplikatorami

  • poleca się powleczenie aplikatura maścią przed każdorazowym zastosowaniem





GLOBULKI

Parametry globulek

  • kształt kulisty, jajowaty

  • masa 3-5,0 g

  • dorośli: zazwyczaj o masie 3,0

  • dziewczynki: pręciki dopochwowe – najlepiej o masie poniżej 1,0 (0,5-1,0) – najlepiej do 0,8

** antybiotyki stosowane są w globulkach, ale w czopkach nie!

  • są jednodawkowymi preparatami

  • zawierają 1 lub kilka substancji rozproszonych lub rozpuszczonych w odpowiednim podłożu, najlepiej rozpuszczalnym w wodzie, ze względu na charakter hydrofilowy wydzieliny pochwy, o właściwościach bioadhezyjnych



TABLETKI DOPOCHOWOWE

  • Płaskie o kształcie owalnym i masie 1,0

  • Mogą być powlekane, a także o przedłużonym działaniu

  • Powinny rozpuszczać się w wydzielinie pochwy: substancje pomocnicze, jak : sacharoza, laktoza, mannitol, sorbitol

  • NIE WOLNO stosować jako środka poślizgowego talku! – może powodować stany zapalne pochwy

  • Tabletki wytwarzające pianę (węglany, wodorowęglany i kwasy organiczne : cytrynowy, winowy i kwas alginowy), zawierają środki antykoncepcyjne, a piana dodatkowo stanowi mechaniczną barierę dla plemników



PŁYNY DO IRYGACJI, KREMY , ŻELE

Płyny do irygacji

  • stosowane leczniczo lub w profilaktyce

  • stanowią wyłącznie roztwory wodne substancji o działaniu przeciwzapalnym , ściągającym, miejscowo, znieczulającym, zakwaszającym

  • mogą być sporządzane ex tempore

  • dla pacjentek po zabiegach chirurgicznych musza być jałowe

Kremy, żele - pH – 4 -5,5

  • podanie przy pomocy aplikatorów

PIANY

  • układ emulsji o/w

  • gaz nośny 7-15% rozpuszczony lub zemulgowany w fazie olejowej

  • stosowane jako nośnik dla środków antykoncepcyjnych, np. nonoksynol-6



GĄBKI DOPOCHWOWE – tampony dopochwowe

  • nasączone roztworem substancji leczniczej gąbki z celulozy, kolagenu, silikonu

  • wymagają usunięcia po odpowiednim czasie



STYLI – pręciki – Syn. Styli urethrales, Bacilli medicati, Cereoli

  • stałe postacie leków, przeznaczone do stosowania miejscowego (chemioterapeutyki, środki odkażające, przeciwgrzybiczne)

  • kształt: cylindryczny, stożkowaty lub ołówka

  • zawierają 1 lub kilka substancji leczniczych

  • stosowane do cewki moczowej mężczyzn i kobiet

  • dorośli :

  • średnica 3-6 mm

  • dla mężczyzn : długość do 14 cm 1-3,0 (max 4,0)

  • dla kobiet : 1/2, czyli 2,0 g i 7 cm długości

  • masa 1,0 – 3,0g (do 4,0g)

  • do ran są jałowe

  • dla dzieci masa 1,0g, długość do 6,0 cm



PODŁOŻA CZOPKOWE

  • Wybór podłoża do czopków

  • podłoże służy do nadania postaci leki

  • podłoże wpływa na uwalnianie czopka do płynu doodbytniczego

  • Wymagania – podłoża czopkowe powinny:

  • obojętne fizjologicznie, nie może wywierać efektu farmakologicznego, nie mogą wchodzić w interakcję z substancjami leczniczymi

  • są trwałe chemicznie

  • możliwie szybko uwalniać substancję leczniczą i ułatwiać jej resorpcję z odbytnicy

  • mieć stałą konsystencję w temp. pokojowej

  • w temperaturze ciała ludzkiego muszą szybko topić się lub rozpuszczać w wydzielinie błon śluzowych

  • mieć małą rozpiętość między temp. topnienia a krzepnięcia

  • odpowiednią lepkość (stearynian glinu zwiększa lepkość)

  • kurczyć się przy wylewaniu z form (kontrakcja)

  • mieć duża liczbę wodną

** czopki z pyralginą zawsze dzielimy wzdłuż a nie poprzek

PODŁOŻA CZOPKOWE – podział

  • Lipofilowe (tłuszczowe) – nierozpuszczalne w wodzie, substancja uwalnia się z czopków od 15 do 30 minut

  • naturalne

- Oleum Cacao, syn. Butyrum Cacao

  • tłuszcze półsyntetyczne (przeestryfikowane)

  • syntetyczne estry

  • oleje uwodornione

  • Hydrofilowe- substancja uwalnia się z czopków (i pojawia we krwi) wolniej niż z czopków na podłożach lipofilowych

  • masy żelatynowo glicerolowe

  • makrogole

  • poloksamery

OLEUM CACAO - Cacao oleum, Butyrum Cacao

  • Trigliceryd

  • Ester gliceryny i kwasów tłuszczowych, przede wszystkim kwasu oleopalmitynosteraynowego, oleodistearynowego i oleodipalmitynowego

  • Odmiany polimorficzne, różniące się postacią krystaliczną: α β β’ γ

  • Odmiana trwała β o tt 34,5 oC (przegrzana powyżej 30oC przechodzi w niestabilną α)

  • Pozostałe niestabilne

Wykonując czopki metoda wylewania możemy stopić masło kakowe tylko do 36oC. Jeżeli przegrzejemy masło kakaowe, to tworzą się formy α β’ γ - o niższej temperaturze topnienia i czopki nam nie zakrzepną. Dlatego jeżeli topimy na łaźni wodnej to topimy 90% masła kakowego , zdejmujemy i dodajemy pozostałe 10%.

Wady:

  • jełczeje (utlenianie – zawiera 30% nienasyconych kwasów tłuszczowych)

  • polimorfizm

  • duża różnica między t. topnienia a t. krzepnięcia

  • brak kontrakcji

  • niska liczba wodna ok.30

  • niektóre substancje lecznicze obniżają tt : wodzian chloralu, mentol, tymol

  • nie miesza się z płynem w odbytnicy (brak właściwości hydrofilowych), tak więc dyfuzja liofilowych z podłoża do śluzu jest utrudniona

Zalety:

  • plastyczność

  • t. topnienia zbliżona to t.t ciała ludzkiego

  • szybkie uwalnianie substancji leczniczej na skutek topnienia w temperaturze ciała

  • nadaje się do wszystkich metod sporządzania czopków

  • biozgodne z organizmem

PODŁOŻA PÓŁSYNTEYTCZNE

  • Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych (C12-C18), jak kwas laury nowy, mirystynowy, palmitynowy, stearynowy, otrzymane przez ponowną estryfikację wybranych kwasów tłuszczowych, uzyskanych w wyniku hydrolizy naturalnych olejów, jak kokosowy

  • Adeps neutralis

  • Adeps solidus

  • Masa estarinum

  • Massa suppositorium

  • Witepsol

  • Masupol

  • Suppocire

  • Ovucire (dla globulek)

  • Novata

  • Wady:

  • ze względu na brak nienasyconych kwasów są łamliwe i kruche

  • polimorfizm – wpływa na zmiany w czopkach w procesie przechowywania


  • Zalety:

  • bardzo dobrze uwalniają substancję leczniczą

  • wysoka liczba wodna

  • można modyfikować t. topnienia i krzepnięcia (różnica 1-2oC)

  • liczba wodna wysoka, dzięki obecności mono i diglicerydów

P

  • Zalety

  • szybko krzepnie

  • łatwo oddziela się od formy



ODŁOŻA SYNTETYCZNE

  • Ftalan cetylu – Lasupol

  • Wady :

  • kruchość czopków

  • szybka deformacja w czasie upałów

PODŁOŻA HYDROFILOWE – podłoża rozpuszczalne w wodzie lub mieszające się z wodą, ulegają rozpuszczeniu w płynie odbytniczym,

  • Makrogole, PEG

  • Poloksamery ( Pluroniki) – do czopków o przedłużonym uwalnianiu

  • mukoadhezyjne

- poloksamer 124 i 188 – stosowany do płynnych czopków

  • Masy żelatynowo glicerolowe

  • wg FP VIII – tzw. Masy żelujące : roztwór gliceryny i wody żelowany żelatyną

  • wg FP V – 15% żelatyny, 15% wody i 70% glicerolu

  • Podłoże może również składać się z 70 % gliceryny 20 cz. żelatyny i 10 części wody

Przygotowanie podłoża glicerynowo-żelatynowe

  • I sposób : żelatynę zalać wodą i odstawić do spęcznienia (20-30 minut). Ogrzewać na łaźni wodnej do rozpuszczenia, delikatnie mieszając, dodać ogrzanej gliceryny i wymieszać.

  • II sposób: Ogrzać na łaźni wodnej roztwór gliceryny i wody. Potem dodać żelatynę do mieszaniny glicerynowo-wodnej, przy wolnym i delikatnym mieszaniu, tak aby powietrznie nie zostało wprowadzone

  • jeżeli powietrze zostało wprowadzone, końcowe czopki zawierają pęcherzyki powietrza. W rezultacie mieszanina jest dodatkowo ogrzewana 40-50 minut Az uzyskamy roztwór jest klarowny

  • Czopki na bazie glicerynowo-żelatynowej muszą być przechowywane w chłodnym miejscu, szczelnie zamkniętym pojemniku, ponieważ absorbują wilgoć z atmosfery

Podłoże glicerynowo-żelatynowe

  • Jest odpowiednim podłożem do globulek.

  • Rozpuszcza się wolno w wydzielinie (30-40 minut) błon śluzowych, zapewnia przedłużone uwalnianie czynnego składnika

Makrogole – glikole polioksytetylenowe

  • Tt wyższa od tt ciała; wynosi ok 54-60 stopni C

  • nie ma problemów przechowywania i transportu, związanych z temp otoczenia

  • Ulegają powolnemu rozpuszczeniu, uwalnianie nie jest związane ze stopieniem czopka

  • Na skutek rozpuszczenia czopka następuje spowolnione uwalnianie substancji leczniczej – do 60 minut

  • Właściwości higroskopijne – działanie drażniące, bolesność w miejscu aplikacji, utrudnione wchłanianie substancji leczniczej

  • Dodatek 20-30% wody lub zwilżenie czopka mogą zapobiec temu zjawisku

  • Interakcje z substancjami leczniczymi np. aspiryną, penicyliną, detreomycyną

  • Stosowane głównie do globulek dopochwowych

  • Przez wylewanie

  • Zaleta : trwałość oraz możliwość rozpuszczenia w nim substancji leczniczych

  • Wada : nadmierna wilgotność powietrza może spowodować wchłanianie wilgoci przez produkt



SUBSTANCJE POMOCNICZE W CZOPKACH – dokończyć fibieg

  • wpływające na temperaturę topnienia

      • wosk pszczeli, alkohol etylowy, monostearynian glicerolu

  • zwiększające lepkość

      • monostearynian glinu, krzemionka koloidalna

  • substancje wypełniające, absorpcyjne

      • laktoza, pochodne celulozy, tlenek magnezu, glinka biała, sacharoza, węglan wapnia,

  • konserujące i przeciwutleniające

      • nipaginy, kwas sorbowy i jego sole

      • BHA, BHT, NDGA, progaliny

SULFAKTANTY

  • Tenzydy

  • ułatwiają rozprzestrzenianie podłoża czopkowego

- zwiększają powierzchnię kontaktu z błoną śluzową odbytnicy

  • zmniejszają napięcie powierzchniowe między błoną śluzową a podłożem

  • zwiększają zwilżalność i rozpuszczalność substancji leczniczej

  • zmniejszają lepkość i obniżają tt

  • ułatwiają wchłanianie tłuszczy

  • Przykłady tenzydów stosowanych w czopkach:

  • lecytyna sojowa

  • tweeny

  • monoglicerydy

- laurylosiarczan sodu – uszkadza błonę śluzową – nie jest stosowany

CZOPEK musi być prawidłowo zaaplikowany!!
Nie może znajdować się w kanale odbytu. Wchłanianie substancji zależy od tego jak głęboko zostanie umiejscowiony czopek.

Substancja lecznica wchłania się żyłą odbytniczą dolną i żyłą odbytniczą środkową, idzie do żyły głównej i do krążenia ogólnego ( nie przechodzi przez wątrobę)- wchłanianie leku i działanie 100%

Jeżeli czopek rozprzestrzeni się po całej odbytnicy to część substancji idzie żyłą odbytniczą górną najpierw do krążenia wrotnego, gdzie w wątrobie ulega efektowi pierwszego przejścia i dopiero do krwioobiegu wchłanianie i działanie leku zmniejszone

Właściwości śluzu odbytniczego

  • pH neutralne 7-7,4

  • 3ml

  • niewielka zdolność buforująca śluzu

Właściwości substancji leczniczej i postać leku – czynniki decydujące o wchłanianiu substancji czynnej

  • ph i pKa

  • lipofilowość (współczynnik podziału podłoże/płyn i współczynnik podziału płyn/nabłonek)

  • rozpuszczalność w podłożu i w płynie odbytniczym

  • stężenie substancji leczniczej (gradient stężeń)

  • masa cząsteczkowa – niska

  • wielkość cząstek – im mniejsza tym większa rozpuszczalność w płynie

  • właściwości powierzchniowe substancji leczniczej

  • właściwości podłoża

Wpływ podłoża na wchłanianie

  • lipofilowe topią się szybciej i lek uwalnia się szybciej

  • hydrofilowe – rozpuszczają się powoli (do 60 min)

  • lipofilowe, jak masło kakaowe i hydrofilowe rozprzestrzeniają się po całej odbytnicy – większa powierzchnia wchłaniania ale też większy efekt pierwszego przejścia

  • lipofilowe półsyntetyczne- nie rozprzestrzeniają się po odbytnicy pozostając w dolnym odcinku



Czynniki fizjologiczne wpływające na wchłanianie leku z odbytnicy

  • pH zawartości w odbytnicy

  • stan błony śluzowej

  • enzymatyczna i bakteryjna degradacja nabłonka

  • objętość i lepkość płynu w odbytnicy

  • ciśnienie wywierane przez ściany odbytnicy na postać leku

  • obecność stolca i różne ukrwienie

  • schorzenia odbytnicy – nieprawidłowa przepuszczalność w chorobach zapalnych jelit

Czynniki wzmacniające absorpcję

  • zwiększające wchłananie

  • hamujące degradację leków – inhibitory enzymów

Rozprzestrzenianie się leków

  • Czopki – po całej odbytnicy

  • Piany – dojdą do okrężnicy esowatej

  • Wlewki – dojdą do okrężnicy zstępującej

SPORZĄDZANIE CZOPKÓW- doczytać z fiebiega

  • Formowanie ręczne

      • polega na wymieszaniu rozdrobnionego masła kakaowego z substancją leczniczą i ręcznym uformowaniu czopków

      • często dodaje się niewielkie ilości lanoliny w celu ułatwienia formowania czopków

      • wszystkie czynności należy wykonywać w warunkach największej czystości

      • jest to metoda mniej polecana, może odbywać się jedynie w wyjątkowych przypadkach w recepturze aptecznej,

      • ponieważ nie gwarantuje odpowiedniej estetyki i jakości postaci leku



  • Metoda wytłaczania

      • polega na rozdrobnieniu najczęściej do postaci wiórków podłoża czopkowego i dokładnym zmieszaniu go z substancją leczniczą a następnie na uformowaniu czopków w odpowiedniej prasie (czopkarka)

  • Metoda wylewania

      • polega na stopieniu podłoża, zmieszaniu go z substancją leczniczą i wylaniu tej mieszaniny (płynnej, zawiesiny lub roztworu) do matryc o określonej objętości

      • należy uważać aby podłoża stapiać w temperaturze znacznie przekraczającej jego temperaturę topnienia, co umożliwia szybkie zastygnięcie masy czopkowej po wylaniu

      • zestalanie czopków można przyspieszyć przez oziębienie, zazwyczaj zostawiając formy z masą w temperaturze poniżej 10 oC

      • istotne jest także, aby wypełniać formy podłożem przy ciągłym mieszaniu, co zapewni jak najdokładniejsze i najbardziej równomierne rozproszenie substancji leczniczej

      • ZALETY:

- pozwala na wykonanie czopków na wszystkich typach podłoża, a uzyskane czopki są homogenne, estetyczne oraz charakteryzują się dużą czystością mikrobiologiczną i trwałością chemiczną (nie zawierają pęcherzyków powietrza)

      • TRUDNOŚCI:

- jeżeli jest więcej niż 50% substancji

  • Standaryzacja form

      • wylać podłoże do form lub wytłoczyć czopki na samym podłożu bez substancji leczniczej

      • obliczyć średni ciężar czopka



WSPÓŁCZYNNIK WYPARCIA

  • stosunek gęstości podłoża do gęstości substancji leczniczej

  • określa ile gramów podłoża odpowiada 1,0g substancji leczniczej

  • średni współczynnik wyparcia wynosi 0,7

  • to znaczy, że 0,7g masła kakaowego odpowiada 1g substancji leczniczej

  • M= F- ( f1*s1 + f2*s2 + fn*sn)

  • nie uwzględnia się wpsółczynnika wyparcia:

      • jeżeli ilość substancji leczniczej jest mała np. 5mg

      • gdy wartość współczynnika wyparcia wynosi 1



Czas deformacji, topienia lub rozpuszczania czopków

  • stanowi kryterium pozwalające przewidzeć zachowanie się w warunkach fizjologicznych czopka lub globulki



Czas deformacji

  • nie powinien przekraczać 15 min dla czopków lipofilowych i 60 min dla czopków hydrofilowych

  • aparat do badania czasu deformacji




Szybkość uwalniania z czopków w zależności od charakteru podłoża i właściwości substancji leczniczej

Substancja lecznica

Podłoże

Uwalnianie leku z podłoża

Znaczenie współczynnika podziału o/w

Lipofilowa i rozpuszczalna w oleju

Lipidowe

Słabe

Duże

Hydrofilowa

Lipidowe

Szybkie


Duże

Lipofilowa

Hydrofilowe

Spowolnione (rozpuszczalność)

Brak



Hydrofilowa



hydrofilowe



Spowolnione (lepkość)



Brak



Przy podłożach lipofilowych ważny jest współczynnik podziału o/w – dla tych postaci leku najlepszy 1

DOSTĘPNOŚĆ BIOLOGICZNA

Biorąc pod uwagę postać leku podaną doodbytniczo można przyjąć, że najszybsze jest wchłanianie z roztworu wodnego lub wodno-alkoholowego, a wolniejsze z zawiesiny i z postaci stałej lub półstałej (czopek, kapsułka, maść), z której musi najpierw nastąpić uwolnienie substancji leczniczej.

FARMAKOKINETYKA PODANIA DOODBYTNICZEGO

Ogólnie można przyjąć, że doodbytnicza absorpcja leku do krążenia ogólnego jest nieco niższa niż po podaniu per os, lecz zależy ona od właściwości fizykochemicznych substancji leczniczej i podłoża. Po podaniu doodbytniczym lepiej wchłania się wodzian chloralu niż po podaniu doustnym. Porównywalne jest natomiast wchłanianie prednizonu.

Dla niektórych leków, jak lidokaina, propanolol, morfina, metoklopramid, ergotamina i inne, dostępność biologiczna może być większa po podaniu doodbytniczym, niż po podaniu doustnym. Przyczyną wyższej absorpcji po podaniu per rectum niż po podaniu per os może być unikanie częściowo lub w dużym stopniu metabolizmu w wątrobie.

Wady podania per rectum

  • Mała powierzchnia absorpcji, 200cm2 (0,2% powierzchni jelita cienkiego o tej samej objętości i 0,01% do całej powierzchni jelita cienkiego)

  • Mała objętość płynu w odbytnicy (bariera dla rozpuszczania niektórych leków)

  • Ograniczenie wchłaniania przez defekację i zaparcia

  • Metabolizm leku przez mikroorganizmy w odbytnicy

  • Nie zawsze przewidywalne wchłanianie (farmakokinetyka niepowtarzalna)

  • Niektóre leki słabo wchłaniają się z odbytnicy, np. antybiotyki – nie powinno się doodbytniczo podawać ich dopochwowo (jedynie np. neomycynę w hemoroidach)

  • Przy dłuższym stosowaniu, może wystąpić stan zapalny błony śluzowej odbytnicy

  • Lek może działać drażniąco na błonę śluzową odbytnicy

  • Niektóre czopki wyciekają lub są wydalane

  • Dyskomfort pacjenta

Zalety podania doodbytniczego

  • Bezpieczny i wygodny sposób podawania leku u dzieci i osób starszych, nieprzytomnych, przy wymiotach

  • Szybkie wchłanianie, szczególnie z mikrowlewek

  • Substancja lecznicza, przynajmniej częściowo, nie podlega efektowi pierwszego przejścia

  • Enzymy występujące w odbytnicy we względnie niskim stężeniu, co zapobiega rozkładowi substancji leczniczej

  • Na wchłanianie leku nie wpływa pokarm i szybkość opróżniania żołądka

  • Można zastosować stosunkowo dużą objętość postać leku

  • Rozcieńczenie podanego leku jest minimalne ze względu na małą ilość płynu w odbytnicy

  • Uwalnianie może być przedłużone do kilku godzin, co pozwala na przedłużone działanie

  • Promotory wchłaniania działają silniej w odbytnicy niż w jelitach i żołądku (substancje modyfikujące wchłanianie)



MAŚCI 18.01.2012r

Unguenta (czyt. Ungwenta)

Definicja

  • Półstała postać leku przeznaczona do stosowania na skórę i błony śluzowe, do oka lub ucha celem uzyskania działania:

  • Miejscowego substancji leczniczych

  • Lub działania ogólnego w wyniku przez skórnej penetracji substancji leczniczych

  • Nawilżającego

  • Ochronnego

Działanie miejscowe

  • Maści epidermalne

  • Wiąże się z działaniem substancji leczniczej na powierzchni skóry lub w głębszych warstwach naskórka

  • Substancja lecznica nie wchłania się do skóry właściwej

  • Maści endodermalne

  • Substancja lecznica może wchłaniać się do głębszych warstw skóry (skóry właściwej) i tam wywierać swoje działanie

  • Mówi się wówczas o absorpcji substancji do skóry.

  • Maści diadermalne- transdermalne

  • Substancja lecznica wchłania się po przeniknięciu do skóry właściwej do naczyń krwionośnych

  • Mówimy o przenikaniu substancji leczniczej z maści do naczyń krwionośnych, a więc do krążenia ogólnego

  • Są to maści o działaniu ogólnym

  • Z nitrogliceryną, progesterolem, niesteroidowymi środkami przeciwzapalnymi, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, olejki eteryczne, mentol, kamfora

Działanie nawilżające maści może polegać na:

  • Działaniu okluzyjnym – czyli zahamowaniu perspiracji skóry poprzez zastosowanie maści nie przepuszczającej pary wodnej. Tworzenie filmu liofilowego na powierzchni skóry : natłuszczenie i poprzez okluzję nawilżenie (maści o działaniu emolientowym)

  • Działaniu substancji, będących składnikami NMF (Natural Moisturizing factor), czyli naturalnego czynnika nawilżającego skórę, który znajduje się w warstwie rogowej i zapewnia skórze odpowiednie nawilżenie, bądź powoduje przemieszczanie się wody z głębszych warstw skóry do warstwy rogowej

  • Składniki NMF – aminokwasy, mocznik, alantoina, piroglutaminian sodu

  • Tworzenie filmu hydrofilowego na powierzchni skóry

Działanie ochronne maści – Maści ochronne określane jako przemysłowe

  • Działanie tych maści polega na zastosowaniu maści chroniących przed czynnikami szkodliwymi, jak:

  • Substancje o charakterze liofilowym

- Przed smarami, rozpuszczalnikami, smołami, metalami ciężkimi

- Są to maści ochronne hydrofobowe (zawierają podłoża hydrofilowe)

  • Substancje o charakterze hydrofilowym:

- Detergenty, kwasy, zasady

- Są to maści ochronne lipofobowe (zawierają podłoża lipofilowe)

  • Doczytać fiebieg

Monografia FP VII i FP VIII

Praeparationes molles ad usum dermicum – preparaty półstałe do stosowania na skórę:

  • Maści

  • Kremy

  • Żele

  • Pasty

  • Kataplazmy

  • Plastry lecznicze

Podział maści wg FP VII (VIII)

  • Podział wg FP

Maści

  • Hydrofobowe

  • Emulgujące wodę

  • Hydrofilowe

Kremy

  • Lipofilowe (hydrofobowe)

  • Hydrofilowe

Żele

  • Lipofilowe

  • Hydrofilowe

  • Podział II: maści niezmywalne i zmywalne wodą

  • Podział III: natłuszczające i beztłuszczowe




Maści hydrofobowe

  • Mogą absorbować tylko niewielkie ilości owdy

  • Typowymi podłożami używanymi do ich sporządzania są:

  • Parafina stała, parafina ciekła i parafina ciekła lekka

  • Oleje roślinne

  • Tłuszcze zwierzęce

  • łsyntetyczne glicerydy

  • Woski

  • Ciekłe polialkilosiloksany


Maści emulgujące wodę - podstawowym składnikiem takich preparatów są maści hydrofobowe

  • mogą absorbować większe ilości wody i w efekcie tworzyć emulsje w/o i o/w zależnie od typu emulgatorów

  • w/o : alkohole sterolowe z lanoliny, estru sorbitanu, monoglicerydy i alkohole tłuszczowe

  • o/w: siarczany alkoholi tłuszczowych, polisorbaty, eter cetostearylowy, makrogole lub estry kwasów tłuszczowych z makrogolami

Maści hydrofilowe

  • Preparaty zawierające podłoża mieszające się z wodą

  • Podłoża te zwykle składają się z mieszaniny ciekłych i stałych makr ogoli

  • Mogą zawierać odpowiednie ilości wody ( do tych maści należą również maści hydrożelowe)


Kremy

  • Są preparatami wielofazowymi składającymi się z fazy liofilowej i fazy wodnej

Kremy lipofilowe

  • Fazą ciągłą jest faza lipofilowa

  • Zawierają emulgatory w/o, jak : alkohole sterolowe z lanoliny, estry sorbitanu, monoglicerydy

Kremy hydrofilowe

  • Fazą ciągła jest faza wodna

  • Zawierają emulgatory o/w, jak : mydła sodowe, tri etanolowe, siarczany alkoholi tłuszczowych, polisorbaty

Żele

  • Składają się z cieczy żelowanych odpowiednimi substancjami żelującymi

Żele lipofilowe

  • Oleożele – podłoża zwykle składają się z parafiny płynnej w mieszaninie z PEG lub z olejów tłustych, żelowanych krzemionką koloidalną lub mydłami glinowym lub cynkowymi

Żele hydrofilowe

  • Hydrożele – podłoża składają się z wody, glicerolu lub glikolu propylenowego i są żelowane odpowiednimi substancjami żelującymi, jak skrobia, pochodne celulozy, karbom ery, krzemiany magnezowo-glinowe

Pasty

  • Półstałe preparaty zawierające duże ilości cząstek stałych dobrze rozpuszczonych w podłożu

  • Pasty często wykazują dylatację



Kataplazmy

  • Składają się z hydrofilowego, utrzymującego ciepło podłoża, w którym są rozproszone stałe lub ciekłe substancje czynne

  • Są one zwykle rozprowadzane grubą warstwą na odpowiedni opatrunek i ogrzane przez przyłożeniem na

skórę

Plastry

  • Elastyczne preparaty, zawierające jedną lub kilka substancji czynnych

  • Przeznaczone do stosowania na skórę

  • Zadaniem jest utrzymywanie substancji czynnych w bliskim kontakcie ze skórą, albo działają ochronnie lub

keratolitycznie

PODŁOŻA LIPOFILOWE (HYDROFOBOWE)

  • Lipofilowe bezwodne

  • Węglowodorowe : wazelina biała i żółta

- składniki wazeliny : Paraffinum liquidum i Paraffinum solidum (Ceresinum, wosk ziemny)

- rozróżnia się niekiedy parafinę twardą (n-parafiny) określaną jako wosk mikrokrystaliczny i parafinę

miękką (izoparafiny)

  • Tłuszczowe

- Oleje roślinne uwodornionie : Oleum Arachidis hydrogenatum

- Smalec wieprzowy : Adeps suillus, Axungia Porci

- Syntetyczne glicerydy : Softisan

- Składniki: woski, ciekłe silikony, polialkilosiloksany


Vaselinum (album, flavum)

  • Synonimy: Petrolatum album/flavum

  • UWAGA! Jeżeli lekarz nie zapisze na recepcie rodzaju wazeliny zawsze dajemy białą, za wyjątkiem maści z substancjami barwnymi: ichtiolem, cignoliną, rywanolem itd. ( tu zawsze wazelina żółta)

  • Maści z antybiotykami, sterydami i do oczu sporządzamy na białej, niezależnie od zapisu lekarza

  • Zalety:

  • Trwała chemicznie

  • Nie jełczeje

  • Tania

  • Wady:

  • Mała liczba wodna: 7-14 ~10

  • Słabo uwalniają się substancje lipofilowe i słabo rozpuszczają się w niej hydrofilowe

  • Hamuje perspirację

  • Powoduje akantozy (zgrubienie skóry)

  • Do maści epidermalnych (działających na powierzchni skóry)

  • W przypadku oparzeń, powstałe blizny masować wazeliną

  • Badania wazeliny:

  • Temperatura kroplenia (40-60oC)

  • Oznaczenie konsystencji ( nie mniejsza niż 120 i nie większa niż 210 mm) – penetrometr

  • Badanie zawartości składników ciekłych, liczba potliwości (wysokość wzniesienia na bibule nie większa niż10 mm w temp. 37oC)

  • Charaktersyczna cecha dobrej wazeliny : jeśli weźniemy na szptaułke i ona się ciągnie (powstają nitki, tzw. trichity), a jeżeli jest stuczna to będzie się łamać/krzuszyć

  • Dobra wazelina będzie miała powierzchnię gładką, a sztuczna na powierzchni będzie miała ciemne i jasne plamy

PODŁOŻA TRIGLICERYDOWE – Adeps suillus, syn Axungia porci

  • zawiera kwasy : palmitynowy, stearynowy i olejowy

  • określane jako lipożel ze względu na krystaliczną strukturę trójwymiarowej sieci przestrzennej

  • ze względu na kwas olejowy musi być stabilizowany przy pomocy przeciwutleniaczy

ŁSYNTEYTCZNE TRIGLIERYDY

  • Naturalne tłuszcze poddane zmydleniu i fracjonowanej destylacji celem usunięcia nienasyconych kwasów i ponownie przeprowadza się synteza tłuszczów

  • Softisan 378, kwasy od 12 – 19 atomów C mniej stabilne od Miglyolu

  • zawiera ok.:

- 30% kwasu kaprylowego C17H15COOH

- 18% kwasu kaprynowego C9H19COOH

- 12% kwasu laurynowego C11H23COOH

- 40% kwasu stearynowego C17H35COOH

  • stabilne chemiczanie, zgodne ze skórą


Oleje roślinne

  • Olej arachidowy uwodorniony – Oleum Arachidis hydrogenatum

- stosowany zamiast smalcu do podłoży maściowych

- natłuszczający, poprawiający konsystencję

Silikony

  • Wykazują małą lepkość

  • Nie rozpuszczają się w rozpuszczalnikach hydrofilowych, wazelinie, parafinie płynnej, olejach roślinnych

  • Mieszają się z lanoliną, monostearynianem glicerylu, alkoholem cetylowym i stearynowym i kwasem laury nowym i stearynowym

  • Z wodą w stężeniu 10-30% tworzą emulsję przy udziale emulgatorów niejonowych

  • Gęstość ich jest zbliżona do 1

  • Trwałe chemicznie

  • Działanie ochronne w maściach (ok.10%) w maściach przed szkodliwymi czynnikami 25-30%

  • Stosowane w maściach na oparzeniach 10%

  • Np. maść Kocha


PODŁOŻA ABSORPCYJNE

  • mają zdolność wchłaniania wody

  • węglowodorowe z dodatkiem emulgatowa typu w/o

  • lanolina, produkty z udziałem lanoliny, produkty otrzymane w wyniku hydrolizy lanoliny, podłoża hydrofobowe z działem emulgatorów typu w/o jak cholesterol, span, alkohole tłuszczowe

  • mają zaabsorbować większą ilością wody







  • Daje alergie: za działanie alergizujące lanoliny odpowiedzialne są wolne alkoholem tłuszczowe

  • Na rynku jest zmodyfikowana lanolina niskiej ilości wolnych alkoholi tłuszczowych

  • Zalety lanoliny : duża liczba wodna – ok.200



Lanolina

  • Synonimy

- Lanolina bezwodna

- Lanolinom anhydricum

- Adeps Lanae anhydricum

- Adeps Lana

- Cera lanae

  • Wady

- Nieprzyjemny zapach

- Bardzo gęsta

- Łatwo jełczeje

- Właściwości alergizujące

- Przeciwutleniacz: BHT

Liczba wodna

  • Określa ilość wody, jaką może wchłonąć 100.0 podłoża w sposób trwały w temperaturze pokojowej

  • Lanolina ~200, co oznacza, że 100,0g lanoliny może wchłonąć 200,0 wody

  • Jest odwrotnie proporcjonalna do HLB – im wyższe HLB tym niższa liczba wodna

  • Jest wyższa dla wody niż dla roztworu substancji leczniczych

  • LW wazeliny i smalcu można zwiększyć przez dodanie emulgatorów typu w/o np. 25% cholesterol lub lanoliny

  • Dla porównania:

- Wazelina ~10

- Smalec ~15

- Euceryna ~300

- Maść cholesterolowa ~220


Podłoża zawierające lanolinę – podłoża adsorpcyjne

Maść miękka – Ung. Molle:

- Lanolina

- Wazelina żółta aa

Maść prosta – Ung. Simple (Rp. Ung. Simplicis):

- Lanolina 10%

- Wazelina żółta (biała) 90%

Maść parafinowa – Ung. Paraffini:

- Lanolina 10%

- Parafina płynna i stała 90%



Produkty zawierające składniki z lanoliny

  • kwasy linolowe – w/o

  • wosk lanolinowy – w/o

  • olej lanolinowy – natłuszczający

  • uwodniona lanolina – emolientowa

  • acetylowana lanolina – Modulan – emolientowe

  • hydroksylowana lanolina – w/o

  • etoksylowana lanolina – Etoksylan w/o

  • Alcoholes Lanae,

  • Alcoholes Adipis Lanae - cholesterol, lanosterol, izocholesterol

- Euceryt®, Lanoceryt®

Euceryna - LW - 300

I

Egzamin!!!: podaj dwa podstawowe składy euceryny



skład : Euceryt lub Lanoceryt 6cz

Wazelina biłaa 94cz

II skład: Alkohol cetylowy 3cz

Cholesterol 2cz

Wazelina biała 95cz



Podłoża absorpcyjne zawierające cholesterol, nie określane jako euceryna

Ung. Cholesteroli – liczba wodna 220, podłoże typu w/o

Cholesterol 3 cz

Parafina stała 15cz

Parafina płynna 64cz

Wazelina biała 18cz

Wazelina hydrofilowa (wg FP VI)

C

Jeżeli nie mamy wazeliny hydrofilowej to możemy dać eucerynę.

holesterol 3cz

Alkohol stearynowy 3cz

Wosk biały 8cz

Wazelina biała 86cz

Woski

  • Cera alba

  • Cera flava

  • Cetaceum (olbrot)

  • Ung. Album (maśc biała)

Cera alba 5 cz

Vaselinum album 95cz

  • Cetiole – syntetyczne woski, ester oleinowy kwasu olejowego, estry nienasyconych kwasów i alkoholi tłuszczowych


Inne podłoża absorpcyjne

Maść monostearynianowa biała – Ung. Monostearini, FP VI

Monostearynian glicerolu 10cz emulgator

Wazelina biała 90cz

Galusan propylu (progalina P) 0,02cz przeciwutleniacz

- podłoże typu w/o


KREMY HYDROFOBOWE (emulsje w/o)

  • maści na podłożach absorpcyjnych uwodnionych muszą zgodnie z FPVI nazwę kremy hydrofobowe. Dawniej maści typu emulsji w/o lub maści absorpcyjne uwodnione

  • przykłady:


Ung. Leniens syn: Maść zmiękczająca , Cold carem, Ung refrigerans, Ung emoliens

Cetaceum 15cz

Cera alba 8cz

Rapae oleum 62cz

Aqua 15cz

Lavandulae oleum 0,2ml

- podłoże do Ung Dermatoli

- słaba emulsja w/o

- po rozsmarowaniu następuję złamanie emulsji i wydzielenie wody ( uczucie chłodu)

- olej natłuszcza i zmiękcza

- zamiast Ung. Leniens możemy dać maść cholesterolową z wodą, eucerynę z wodą, nie można wazeliny!


Lanolinum hydricum, syn: Adeps Lanae c. Aqua, Adeps lanae hydrosus

Lanlinum 3cz (75%)

Aqua 1cz (25%)


PODŁOŻA ZAWIERAJĄCE EMULGATORY O/W

  • maści na tych podłożach określane są jako Kremy hydrofilowe (dawna nazwa kremy)

  • podłoża zawierają ok. 80-90% wody

  • emulgatory o/w

  • substancje zapobiegające parowaniu (humektanty)

  • środki konserwujące

  • działanie chłodzące na skutek parowania wody

  • są zmywalne wodą, lecz nierozpuszczalne w wodzie



KREMY HYDROFILOWE- WOSKI SAMO EMULGUJĄCE

  • emulgator o/w- główny

  • emulgator w/o – stabilizujący układ emulsyjny zawsze w ściśle określonych stosunkach

  • przykłady : Wosk Lanette, Empiwax

  • podłoża do kremów hydrofilowych:


Maść emulsyjna niejonowa – Ung. Emulsificans nonionicum

Polisorbat

Alkohol cetostearylowy

Wazelina biała

Parafin płynna

Maść hydrofilowa – Ung. hydrophylicum

Alkohol stearynowy

Wazelina biała

Laurylosiarczan sodu

Propylenoglikol

Nipagina M+P

Woda

Podłoże hydrofilowe , makrogole, hydrożele – opracowac sobie – to co miałam


PODŁOŻE HYDROFILOWE

  • są rozpuszczalne w wodzie

  • I grupa – żele hydrofilowe zawierające wodę

II grupa – podłoża makrogolowe, bezwodne

Makrogole

  • polietylenogllikole

  • Ung. polyoxy etylenicum: Macrogol 1500 + 400

  • podłoże do maści antyseptycznych

  • odciąga wodę ze skóry ( do podłoża dodaje się 10% wody)

  • daje interakcje z: rezorcyną, solami metali ciężkich i jodyną

Hydrożele

  • zawierają powyżej 60% wody

  • wysychają na skórze

  • substancje słabo wchłaniają się z tego typu podłoży

  • środki zapobiegające wysychaniu: glicerol, sorbitol

  • substancje konserwujące

  • do ucha, nosa, oczu, na błony śluzowe jamy ustnej, na owłosioną skórę

  • przykłady: żel z progesteronem, z niesteroidowymi środkami przeciwzapalnymi, z pilokarpiną


Hydrożele organiczne pochodzenia naturalnego

  • sporządzane na bazie: agaru, tragakanty, alginianu, pektyn


Żele organiczne pochodzenia półsyntetycznego i syntetycznego

  • żele z metylocelulozy, hydroksycelulozy, karmelozy sodowej?

  • na bazie poliwinylopirolidonu (PVP) i alkoholu poliwinylowego



P

Rp. MAŚĆ TYPU ROZTWORU

Camphorae

Mentoli

Ol. Eucalupti

Ol. Terebinthinae

Vaselini flavi

- maść dla dorosłych, maść dla dzieci nie może zawierać kamfory

ODZIAŁ FIZYKOCHEMICZNY MAŚCI

  • Maści typu roztworu (jednofazowe)

  • Ung Camphoratum

  • Ung Majoranae

  • Ung Oleum Jecoris Aselii

  • Ung Cholesteroli

  • Ung Methyli salicylici

  • Maści typu zawiesiny (dwufazowe)

      • wielkość cząstek poniżej 90 μm

      • Ung. Zinci oxydati

      • Ung. sulfuratum

      • Ung. Acidi borici

      • Ung. Acidi salicylici

      • do moździerza wprowadzić substancję leczniczą i ucierać w stosunku 1:1 z podłożem, albo z olejem parafinowym

( lub rycynowym), powoduje to mikronizację, rozdrobnienie substancji leczniczej, do tej pasty następnie dodaje się porcjami podłoże

  • Maści typu emulsji (dwufazowe)

      • Ung. leniens (w/o)

      • Ung. Kalii jodati (pseudoemulsja)

- na smalcu

- z tiosiarczanem sodu (przeciwutleniacz)

- dodawana pewna ilość wody

- doprowadza jod do stasowania ogólnego

- w chorobach tarczycy

- maść diadermalna


  • Maści wielofazowe (zawiesino-emulsje)

  • Ung Dermatoli

- Syn. Ung. Bismuthi subgallici, podłożem jest Ung. leniens (w/o), w którym jest zawieszony dermatol

  • Ung Hydrargyrii aminochlorali

- Syn. Ung. Hydrargurii album – maść rtęciowa biała

- jest to maść precypitacyjna – aminochlorek rtęciowy jest ex tempore wytrącony w wyniku reakcji chemicznej i

mokry osad jest zawieszony w podłożu lanolina/wazelina

- maść z żółtym tl. rtęci na nużeńce

  • Inne maści

  • Ung contrascabiem – maść przeciw świerzbowi,

  • Ung Wilkinsoni: siarka, węglan wapnia, szare mydło, Pix liquida Pini, smalec

  • Ung contra congelationem – maść na odmrożenia – ichtiol, kamfora, lanolina, wazelina

  • Ung Mikulicza- syn. Ung Nigrum – działanie przeciwbakteryjne i gojące – skład wg RP – Azotan srebra, balsam peruwiański, wazelina żółta

  • Kolejność

      • maści roztwory – stopić podłoże i w na pół ostudzonym rozpuścić kamforę, mieszać do ochłodzenia

      • maści zawiesiny – I etap mikronizacja substancji czynnej

      • stapianie – najpierw bardzo trudno topliwe (woski, cholesterol, parafina stała), nastęnie te łatwiej topliwe (np. wazelina)

      • masci emulsje: w/o – na zimno lub na gorąco

o/w – tylko na gorąco w temp 37oC



INTERAKCJE TYPU FIZYCZNEGO

  • zbyt mała liczba wodna

Rp.

Eucerini 20,0

Aqua ad 80,0

  • przeciwne emulgatory

Rp.

Vit A (A + D3, D3) liq – zawiera emulgatory o/w (HLB poniżej 10)

Eucerini – zawiera emulgatory w/o (HLB ok. 4)

Aqua aa

- liczba wodna podłoża jest odwrotnie proporcjonalna do HLB ( im mniejsze HLB tym niższa liczba wodna)

Przykłady:

Rp. Locacortem caerem

Euerini

Aquae

zamiast kremu

Rp. Flucinar caerem zastosować maść !!!

3% Sol. Acidi borici

Eucerini aa

- nastąpi obniżenie liczby wodnej i wydzielenie wody

  • interakcja Vit. A

  • do 1% Vit. A nie ma interakcji

  • powyżej 1% Vit. A:

- zwiększyć ilość euceryny do 60 – 70%

- dodać 5 – 10% lekobazy czy hascobazy kosztem euceryny

- nie należy obniżać ilości Vit. A

  • niezgodność balsamu peruwiańskiego

      • balsam peruwianski nie miesza się z lipofilowymi składnikami: wazeliną, smalcem, olejami: parafiną płynną i roślinnymi, za wyjątkiem oleju rycynowego ( należy zawsze wymieszać z olejem rycynowym w stosunku 1:1)

INTERAKCJE TYPU CHEMICZNEGO

  • interakcje euceryny

      • Euceryna + Aqua Calais (pH 11)

      • Euceryna + Ichtiol (pH 9)

      • Antybiotyki: neomycyna, detreomycyna, oksytracyna

      • Sterydy: hydrokortyzon, predussolon

      • Vit A – rozkład na skutek odczynu alkalicznego

      • nie ma interakcji Euceryna + Aq. Calais + 3% Sol. Acidi borici = pH ok. 7,65

  • interakcja cignoliny

      • barwnik łatwo utlenia się pod wpływem ZnO

      • Rp.

Cignolini 1,0

Pasta Zinci 5,0

Vaselini flavi ad 20,0

- reakcja nie następuje w obecności 1% kwasu salicylowego, należy zastąpić pastę cynkową Pastą Lassara

  • rozkład mydła

Acidi salicylici 1,0

Saponis kalini 5,0

Vaselini flavi ad 20,0

- mydło ulega rozkładowi po utarciu z kwasem salicylowym (plynna faza)

- rozwiąznie: kolejność dodawania, mydło na końcu



PARAMETRY

- Wazelina Tt = 40 – 60 oC, LI = 8 -20, LW= 10

- Parafina stałą Tt = 50 – 57oC

- Smalec wieprzowy Tt = 38 - 42oC, LI = 50 – 70, LW = 7 – 16

- Lanolina Tt= 38 – 44oC

- Wosk Tt 61 – 65oC















32


Współpraca

Wczytywanie...