Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

EKOSYSTEMY: pole, las, woda, rodzaje gleb


Prowadzący Hanna Uździcka
Informacja dla prowadzących
Podgląd

ekosystemy.doc

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):
ŚRODOWISKO

EKOSYSTEMY:



  1. POLE- obszar przeznaczony pod uprawę roślin


  1. Biotop:


RODZAJE GLEB:


  • bielicowa- najgorsza klasa, kilka cm próchnicy, np. lasy iglaste

poziom wymywania- wypłukiwanie składników odżywczych przez deszcz;

poziom wmywania- składniki pokarmowe zatrzymują się nad poziomem skał macierzystych

  • brunatna- brązowa próchnica, klasa 3-4

  • płowa- odmiana brunatnej,

  • rędzina- pod warstwą próchniczą znajduje się od razu skała macierzysta, jest to gleba dobra lecz kamienista

  • mada- w zalewach, tam gdzie są wylewy rzek; nie ma ustalonego profilu- każdy wylew nanosi nowe poziomy; bardzo żyzna

  • czarnoziem- duży poziom próchniczy ok. 80cm, kolor czarny, duża urodzajność

  • czarna ziemia- próchnica koloru czarnego, powstaje na osuszonych ziemiach

  • górska- duży poziom skały macierzystej, trudna do zaadaptowania pod uprawę


  1. Biocenoza:


KLASYFIKACJA:

    • zboże- roślina należąca do rodziny traw, przeznaczona do konsumpcji:

- żyto

- pszenica

- jęczmień

- owies

- proso

- gryka

- kukurydza

    • rośliny przemysłowe:

- oleiste: rzepak, len, słonecznik

- włókniste: len, konopie

- używki: tytoń, chmiel

    • motylkowe:

- grubonasienne (strączkowe): łubin, groch, bób, soja, fasola

- drobnonasienne: koniczyna, lucerna, nostrzyk

    • okopowe:

- bulwiaste: ziemniaki

- korzeniowe: burak cukrowy





    • pastewne (pasze dla zwierząt):

- słonecznik

- kapusta pastewna

- burak pastewny

    • warzywne:

- owoce (częścią jadalną jest owoc)

- warzywo (każda część jest jadalna; lub jeżeli roślina jest zielna i jednoroczna, a jest warzywem, którego jadalną częścią jest owoc)

- drzewa owocowe i jagodowe

    • cukrodajne:

- brak -

    • zielarskie:

- przyprawowe

- olejkodajne: anyżek, len

- zioła





CHWASTY:

Chwast- każda roślina, której w tym danym miejscy nie uprawiamy. Zabiera miejsce i składniki odżywcze uprawianym roślinom lub na nich pasożytuje.


PASOŻYTY/ SZKODNIKI, np. stonka, mszyca.







ZALEŻNOŚCI EKOLOGICZNE:

    • komensalizm- jedna populacja odnosi korzyść, a drugiej jest to obojętne

    • konkurencja o światło, wodę, miejsce, składniki odżywcze (między rośliną uprawną a chwastami)

    • łańcuch pokarmowy:

- detrytusowy- gdy pierwszym ogniwem są szczątki obumarłe, np. gleba

- spasania- gdy pierwszym ogniwem jest roślina żywa


  1. Antropopresja- praca rolnika:

ZABIEGI UPRAWOWE:

  • spulchniające:

- ORKA- odwrócenie skiby (nie więcej niż wynosi warstwa próchnicy)

- BRONA- bronowanie- spulchnianie i wyrównywanie gleby; rozbijanie skiby

- WŁÓKNA- włóknowanie- rozbijanie skorupy tworzonej przez deszcz

- KULTYWATOR- rozkruszanie stopy płóżnej (-ubita warstwa gleby po wielokrotnej orce)

  • zbijające:

- WAŁOWANIE- dociskanie, ubijanie gleby po wysiewie


ZABIEGI PIELĘGNACYJNE:

  • nawożenie:

- mineralne (nawozy wyprodukowane chemicznie)

- organiczne: obornik (ściółka, kał, mocz zwierzęcy), gnojówka (kał, mocz), gnojownica (mocz)

- roślinne: kompost (odpady na pryzmie kompostowej), nawóz zielony (rośliny rosnące na polu przyorywa się bezpośrednio na polu)


OCHRONA ROŚLIN- walka z chorobami i szkodnikami:

  • fizyczne- zastosowanie wysokiej i niskiej temperatury, promieniowania czy ultradźwięków

  • mechaniczne- ręczne pielenie lub zbieranie np. stonki lub orka

  • biologiczne- wprowadzenie naturalnych wrogów szkodników

  • chemiczne- stosowanie pestycydów:

- herbicydy- zwalczanie chwastów

- insekcytydy- zwalczanie owadów

- moruskocydy- zwalczanie ślimaków

- akarycydy- zwalczanie roztoczy

- repelenty- środki zapachowe odstraszające ssaki lub ptaki



  1. LAS

Lasy zajmują 29% powierzchni Polski, dążymy do 33%, w woj. lubuskim jest aż 45%


  1. Biotop:


LAS:

    • bór- las iglasty, bór mieszany- przewaga drzew iglastych z domieszką drzew liściastych

    • las- las liściasty, las mieszany- przewaga drzew liściastych z domieszką drzew iglastych


STOPNIE SIEDLISKA LASÓW:

  • las/ bór suchy- nie ma roślin na piętrze runa leśnego, sucha gleba

  • las/ bór świeży- nieco bardziej wilgotny, lekka murawa na piętrze runa leśnego (rośliny jednoliścienne)

  • las/ bór wilgotny- dolne piętro intensywnie zielone, zaczynają pojawiać się rośliny dwuliścienne

  • las/ bór bagienny- wysuszone bagno, błoto, rośliny o pokroju trzcinowatym (np. mozga trzcinowata)


LASY IGLASTE:

  • Bór świerkowy- występuje głównie w górach, gleba uboga, ściółka uboga (nieliczne mchy), dużo grzybów, siedlisko ciemne

  • Bór sosnowy- las świetlisty, jasny, czasem z domieszką brzóz, gleba uboga, runo ubogie

  • Bór jodłowy- cienisty gęsty las, występuje w Górach Świętokrzyskich, rosną mszaki i paprocie



LASY LIŚCIASTE:

  • Łęgi- lasy znajdujące się nad wodą:

- ŁĘG WŁAŚCIWY- występuje nad rzekami itp, las podtopiony, okresowo zalewany (-jest to ekologicznie chronione siedlisko w Polsce):

- ŁĘG WIERZBOWO- TOPOLOWY- rośnie: wierzba, topola

- ŁĘG WIĄZOWY- żyzna gleba, rośnie: wiąz pospolity, jesion

- OLSA- najrzadsze siedlisko leśne w Polsce; rośnie: olchy; są to „lasy wysepkowe”- drzewa rosną na wyspie utworzonej przez pyły z powietrza i liście, powstałej na powierzchni wody; olcha buduje korzenie oddechowe, które wystają z wody; gleba żyzna; siedlisko bagienne, stosunkowo wysoki poziom wody stojącej, która nie opada okresowo

  • Grądy- lasy rosnące na glebie wilgotnej, ale nie związane bezpośrednio z wodą:

- BUCZYNA- buk; czerwona ściółka, brak runa i potomstwa drzew; buk jest dusicielem- jego wydzieliny korzeniowe trują rośliny, dlatego w buczynie nic nie rośnie prócz buków w jednym wieku

- DĄBROWINA- dąb; bogate runo, krzewy; parkowy świetlisty las

- BRZEZINA- brzoza; gęsto rosnące drzewa, otaczają inne zbiorowiska leśne


CHARAKTERYSTYKA MIKROKLIMATU:

  • temperatura: niższa niż poza lasem latem, zimą jest cieplej- niwelowanie skrajności (amplitudy załagodzone)

  • nasłonecznienie: ograniczone na dole, dużo większe w górnych piętrach

  • wilgotność powietrza: wyższa jest w niskich partiach lasu

  • wiatr: głównie na górze w koronach drzew


  1. Biocenoza:


PIĘTRA LASU:

  • gleba

  • ściółka- opadłe liście, igliwie, nasiona, sierść i odchody zwierząt, pióra, piasek; to, co obumarłe

  • runo- paprocie, mszaki, porosty, rośliny zielne; do 1,5m; to, co żyje

  • podszyt- do 3m; krzewy np. kalina, leszczyna, bez czarny, jarzębina, dzikie tarniny- małe drzewa, które nigdy nie urosną więcej

  • podrost- drzewa w fazie wzrostu, które nie stanowią jeszcze koron drzew

  • korony drzew- drzewa, które stanowią układ lasu



ZALEŻNOŚCI EKOLOGICZNE:

  • konkurencja- dwa gatunki konkurują o to samo:

- wewnątrzgatunkowa (konkurencja o samicę, o terytorium)

- międzygatunkowa (konkurencja o dziuplę, o pożywienie)

  • pasożytnictwo- np. huba drzewna (niszczy wiązkę przewodzącą w drzewie); półpasożyty, np. jemioła

  • allelopatia- wydzielanie substancji chemicznych przez rośliny i grzyby, np. buk

  • amenisalizm- gdy roślina niszczy bakterie, a nie ma z tego żadnych korzyści

  • symbioza- korzyść obopólna:

- mutualizm- zależność między gatunkami, które nie mogą żyć bez siebie, np. grzyby i glony tworzące porosty

- protokooperacja- zależność między gatunkami, które również mogą żyć bez siebie, np. bąkojad i żubr

  • komensalizm- relacja dwóch gatunków, w której jeden ma korzyść, a drugi nie ponosi straty, np. bluszcz, który porasta drzewo

  • neutralizm- zależności międzygatunkowe, które nie wpływają na siebie, np. gdy w lesie jedno drzewo rośnie bardzo daleko od drugiego


ŁAŃCUCHY POKARMOWE: spasania, detrytusowy; na końcu zawsze znajdują się grzyby i bakterie, które rozkładają martwe szcząrki- ogniwo mineralizujące



  1. Antropopresja- praca leśnika:


  • Cykl hodowli lasu:

- zagospodarowanie, przygotowanie terenu

- glebę przygotowuje się tak samo, jak pole

- nasiennictwo- zbiory w wybranych drzewostanach

- wysiew na polu uprawnym

- uprawa- ok. 2 lata; malutkie drzewka rosnące na polu (siewki)

- szkółka leśna- obszar, na którym konary drzew nie są ze sobą połączone

- młodnik- przeprowadza się selekcję

- tyczkowina- drzewo można objąć ręką do półpnia; silny wzrost drzewa na długość, a mały na grubość

- drągowina- dwie ręce obejmują pień do połowy; wzrost na szerokość przyspiesza, na długość- zahamowuje się

- drzewostan dojrzewający- wzrost na grubość kończy się, na długość już się zakończył; drzewa zaczynają produkować nasiona

- drzewostan dojrzały- gotowy do wycinki

- starodrzew- drzewo powalone, próchniejące

  • Dokarmianie zwierząt, głównie w okresie zimowym. Ekologicznym sposobem jest tworzenie pól śródleśnych, na których uprawia się rośliny polne przeznaczone dla zwierząt leśnych.

  • Selekcja chorych i starych drzew

  • Przygotowanie gruntu do uprawy lasu. Wycinka oraz sadzenie drzew (tyle samo lasu, ile się wycięło, należy posadzić)

  • Zbieranie nasion drzew

  • Zaznaczanie drzew przeznaczonych do wycinki

  • Ochrona lasu:

- walka z chorobami drzew

- wieże przeciwpożarowe- miejsce, z którego można zaobserwować pożar; muszą być przynajmniej dwie

  • Zapis



  1. ZBIORNIK WODNY:

  • woda stojąca: jezioro, staw, morze

  • woda płynąca: rzeka


  1. Biotop:


STREFY ŻYCIA W JEZIORZE:

    • litoral- strefa roślinności i dostępu do światła, brzeg (jest dno i światło)

    • pelagial- strefa znajdująca się nad granicą światła (nie ma dna, jest światło)

    • profundal- strefa znajdująca się poniżej granicy światła (nie ma światło, jest dno)


MIKROKLIMAT JEZIORA:

- natlenienie: największe w litoralu (dzięki roślinom i wiatrom), w profundalu mogą być warunki beztlenowe

- temperatura: największe amplitudy w litoralu (zimą zamarza, latem może wynosić nawet 30 stopni C), profundal to strefa stałej temperatury 4 stopni

- ciśnienie: największe w profundalu

- zasolenie (zasobność w składniki pokarmowe): w profundalu największe, najmniejsze w pelagialu

- ruchy wody:

- rozbrysk (uderzenie fali o brzeg)

- pływy: przypływy, odpływy

- prąd- pojawia się w pelagialu, w profundalu brak go zupełnie





ŚRODOWISKO WÓD PŁYNĄCYCH:

źródło --> potok --> górny brzeg rzeki --> dolny brzeg rzeki --> ujście


MIKROKLIMAT RZEKI:

- bieg rzeki: górny, środkowy, dolny

- nurt: u źródła jest największy, u ujścia- nurt wsteczny (woda z morza cofa się do rzeki)

- wygląd dna: (od źródła ku ujściu) dno kamieniste --> żwir --> piasek --> muł

- natlenienie: im wyższy bieg rzeki tym wyższe

- temperatura: im wyżej tym zimniej (zimniejsza woda zdolna jest do samooczyszczania się)

- zasolenie: im wyżej tym większe


  1. Biocenoza:


ZESPOŁY EKOLOGICZNE WYSTĘPUJĄCE W WODZIE:

  • nekton- organizmy, które potrafią płynąć aktywnie pod prąd (ryby, płazy, ptaki wodne, kręgowce wodno-lądowe)

  • plankton- organizmy, które unoszą się w wodzie, potrafią pływać, ale nie pod prąd (góra-dół):

- zooplankton, np. meduza

- fitoplankton- rośliny

  • bentos- organizmy żyjące na dnie (małże, ślimaki, raki):

- zoobentos

- fitobentos

  • neuston- organizmy żyjące na powierzchni wody:

- epineuston- na błonce powierzchni, np. nartnik

- chyponeuston- pod powierzchnią tafli wody, np. larwy komara, ważki

  • pleuston- ukorzenione rośliny, które nie są utwierdzone w ziemi, np. rzęsa wodna, kotewka, orzech wodny

  • peryfiton- drobne organizmy, które przytwierdzają się do ciał stałych, np. pąkle, małże, glony

  • psammon- organizmy żyjące w piaskach strefy rozbryzgu, np. kraby, ślimaki

  • makrofity- przytwierdzona do dna roślinność strefy litoralu


STREFOWOŚĆ ROŚLINNOŚCI PRZYBRZEŻNEJ (makrofity):

- pas roślin błotnych (korzenie na powierzchni, nie są zanurzone w wodzie), np. skrzyp

- pas oczeretu (korzenie w wodzie- reszta na powierzchni)

- pas roślin o liściach pływających (rośliny ukorzenione, całe pod wodą, prócz liści i kwiatów), np. grzybień biały, grążel żółty

- pas roślin o liściach zanurzonych (rośliny naczyniowe), np. moczarka kanadyjska, wywłócznik

- pas roślin bezkwiatowych- glony:

- zielenice

- brunatnice

- krasnorosty (kończą strefę litoralu)


ZALEŻNOŚCI EKOLOGICZNE:

- glony zakwitają, to powoduje śnięcie ryb

- ryby wykorzystują roślinność w celu schronienia i składania jaj

- żaby i ważki używają liści np. grzybienia białego do polowania

- pijawki- pasożyty

- szczupak- atakuje z ukrycia (ukrywa się wśród trzcin)


  1. Antropopresja:


CYKL HODOWLI RYB:

- tarlisko (do 2 tygodni)

- staw narybkowy (do 2 lat)

- staw kroczkowy (do uzyskania przez ryby dojrzałości płciowej)

- staw hodowlany


zimochowy- głębokie stawy (po to, by nie zamarzały), zimują w nich odławiane ze stawów hodowlanych ryby, w tym czasie stawy hodowlane osusza się, oczyszcza itd.















Współpraca

Wczytywanie...