Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Pajęczaki, środowisko, morfologia, odżywianie, rozmnażanie, funkcja eko., roztocze, opracowanie


Prowadzący Hanna Uździcka
Informacja dla prowadzących
Podgląd

Pajęczaki.docx

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

Pajęczaki:

Zaleszczotki: w Polsce żyje 41 gatunków .

Środowisko: Zaleszczotki są przystosowane do różnorodnych środowisk. żyją w mchu, ściółce, w glebie, pod korą, w gniazdach ptaków, ssaków i owadów, w szczelinach skalnych i jaskiniach, w mieszkaniach i bibliotekach gnieżdżą się często w starych książkach. Osobniki niektórych gatunków przyczepiają się do różnych owadów, pająków i sierści ssaków.

Morfologia: wielkość roztoczy waha się od 0,8 do 12mm. Spłaszczone ciało ma kształt jajowaty. Szczękoczułki są kleszczowate. Na ruchomym członie szczękoczułków, opatrzony szczypcami, znajduje się otwór gruczołu przędnego, produkującego rodzaj pajęczyny służącej do wyściełania gniazda.  Na głowotułowiu znajduje się jedna albo dwie pary oczu , które jednak mogą ulec redukcji albo zupełnie zaniknąć. Odwłok jest szeroki, tępo zakończony składa się z 12 segmentów. Nogogłaszczki przekształciły się w długie mocne kleszcze, które służą do chwytania zdobyczy. Są bardzo duże, z ujściem gruczołów jadowych

Odżywianie: zaleszczotki są drapieżcami i żywią się najczęściej drobnymi owadami. Zaleszczotki polują na powierzchni ziemi najczęściej na skoczogonki. Kiedy zaleszczotek szczypcami dosięgnie skoczogonka, wprowadza w jego ciało substancję rozpuszczającą i  po zmiękczeniu wysysa jego wnętrze. Zaleszczotki pospolite nie posiadają kłujki z trucizną, za to zaleszczotki książkowe właśnie trucizną paraliżują ofiarę.

Rozmnażanie i cykl rozwojowy: Są rozdzielnopłciowe. samice zapładniane są od kwietnia do czerwca. Zapłodnienie odbywa się za pomocą spermatoforu, który samiec przylepia do podłoża, a następnie samica wprowadza sobie do narządów rozrodczych. Zapłodnieniu towarzyszy taniec godowy, w którym samiec i samica, trzymając się szczypcami nogogłaszczków, wykonując „taneczne” kroki, posuwając się w przód i tył. Samica składa jaja do torby lęgowej, utworzonej na brzusznej stronie odwłoka, pomiędzy ścianką odwłoka w okolicy otworu rozrodczego, a warstwą specjalnej stwardniałej wydzieliny. Rozwijające się zarodki są odżywiane mleczkiem samicy. Po wylęgnięciu się z jaj młode jeszcze przez pewien czas pozostają w torbie lęgowej i są karmione przez samicę. Na ogół młode osiągają dojrzałość po 10 miesiącach, u niektórych jednak gatunków dopiero po 2 latach. Długość życia u zaleszczotków dochodzi do 5 lat.

Funkcja ekologiczna: żywią się mniejszymi roztoczami i owadami, niszczącymi stare księgi, spełnia więc pożyteczną role w bibliotekach.

Roztocze : drobne pajęczaki (od 0,1mm do 1 cm długości). Są zwykle okrągłe i podłużne.

Środowisko: W listowiu, pod kupkami drewna, w łóżkach, ubraniach(roztocze w ubraniach pożywiają się naszym naskórkiem). Zwierzątka biegają także w ciągu dnia na powierzchni ziemi, murach i wokoło kamieni.

Morfologia : Segmenty ciała zlewają się w jedną całość, od której oddzielona jest tylko głowa z osadzonymi na niej narządami gębowymi. Czułków nie posiadają, mają 6 par odnóży. Z pierwszej pary rozwinęły się niewielkie szczękoczułki, które są zazwyczaj dwu lub trójczłonowe zakończone pazurem lub szczypcami. Drugą parę stanowią nogogłaszczki, niekiedy przystosowane do chwytania i przytrzymywania pokarmu.  Pozostałe cztery pary odnóży to nogi właściwe. Roztocze mają narządy gębowe kłująco-ssące, a tylko nieliczne gatunki typu gryzącego.  Oddychają tchawkami albo całą powierzchnią ciała. Prócz różnych włosów dotykowych występują oczy w liczbie jednej lub dwóch par albo- rzadko- nieparzyście (jedno, trzy lub pięć)

Odżywianie: Dorosły roztocz żyje pasożytniczo, pożerając jaja owadów, małe zwierzątka ziemne, padlinę. Bardzo młode roztocze czepia się insektów, jak np. koników polnych lub motyli i wysysa z nich krew.

Rozmnażanie i cykl rozwojowy: Są rozdzielnopłciowe. Często istnieje narząd kopulacyjne (penis). Obserwuje się u nich dość złożone przeobrażenie. Z jaja wykluwa się sześcionoga larwa, która linieje kilkakrotnie i albo od razu przekształca się w osobnika dorosłego, albo przechodzi jeszcze przez stadium nimfy. Nimfą nazywa się stadium roztocza, w której występuje już czwarta para nóg, ale nie wykształcił się jeszcze aparat rozrodczy.

Roztocza przechodzą wieloetapowy cykl rozwojowy. Zapłodniona samica opuszcza żywiciela i poszukuje ciemnego, ciepłego, wilgotnego miejsca na złożenie jaj w liczbie 60 - 80 szt.Z jaj wykluwają się sześcionogie (za ostatnią parą kończyn zauważalne są zalążki czwartej pary) larwy koloru białego. Są one bardzo wrażliwe na wysychanie. Larwy nie pobierają pokarmu. Najczęściej nie opuszczają miejsca gdzie się wykluły, jeżeli panuje tam odpowiednia wilgotność po paru godzinach linieją i przekształcają się w następne stadium protonimfy. Po wylince pozostają one jeszcze przez jakiś czas w ukryciu tak długo aż ich oskórek nie wyschnie i nie stwardnieje, stają się wtedy mniej wrażliwe na wysychanie. Są one podobnej wielkości do larwy lecz posiadają już dobrze wykształconą 4 parę kończyn. Protonimfy do dalszego rozwoju potrzebują nassać się krwi, w przeciwnym wypadku po 15-19 dniach giną z głodu. Po "posiłku" opuszczają żywiciela i poszukują ponownie ciemnego i wilgotnego miejsca żeby przejść kolejną wylinkę. Kolejne stadium nazywamy deuteronimfą , są one większe od poprzedniego stadium, ciemniejsze jednakże powłoki ich ciała są bardziej miękkie. Deuteronimfa nie pobiera pokarmu i najczęściej nie wykazuje aktywności ruchowej. Na tym etapie nie można jeszcze określić płci po różnicach anatomicznych, lecz można to zrobić na podstawie zachowania deuteronimf, te które mają być samcami zawsze są jakby przyczepione do tyłu deuteronimf, tych które mają być samicami. Po ostatniej lince powstają osobniki dorosłe, są one dużo większe od poprzednich stadiów i mają silnie stwardniały oskórek. Są barwy jasno - brązowawej jednakże po posiłku zmieniają ubawienie.

Funkcja ekologiczna: Niektóre mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynowymi.

Kosarze: są aktywne nocą, w dzień kryją się zależnie od biotopu w którym żyją.

Środowisko: kosarze żyją pod kamieniami lub kawałkami drewna, w ściółce, na roślinach lub w szczelinach skał, murów i kory drzew. Wiele gatunków żyje w jaskiniach. W polce występuje 31 gatunków kosarzy.

Morfologia: mają odwłok połączony z głowotułowiem szeroką nasadą. Ciało większości jest jajowate, pokryte chitynowym oskórkiem. Wielkość ciała waha się od 1 do 22 mm, ale o znacznej rozpiętości nóg, dochodzących u niektórych gatunków do 25 cm. Mają sześć par odnóży. Pierwsza para to szczękoczułki, są trójczłonowe i zakończone szczypcami, służą głównie do zabijania zdobyczy, rozdrabniania pokarmu. Nogogłaszczki mają wyrostki do żucia, części końcowe są wykształcone albo jako narządy dotykowe podobne do nóg, albo też jako odnóża chwytne z mocnym pazurem na końcu. Pozostałe cztery pary odnóży pełnią funkcję odnóży krocznych. Są one nadzwyczaj długie i cienkie. Kosarze mają jedną parę oczu, są również gatunki ślepe. Na drugim i trzecim segmencie odwłokowym znajduje się wieczko płciowe osłaniające otwór płciowy.

Odżywianie : kosarze odżywiają się przede wszystkim pokarmem zwierzęcym (żywym lub martwym), głównie drobnymi owadami (mszyce), roztoczami i małymi mięczakami, ale również pokarmem roślinnym, przede wszystkim gnijącym.

Rozmnażanie i cykl rozwojowy: przed zimą kosarze składają pokładełkiem do szczelin w ziemi albo na spodniej stronie liści jaja, z których na wiosnę wylęgają się młode. Osobniki dorosłe pojawiają się zwykle pod koniec lata.

Funkcja ekologiczna: niszczą szkodniki roślin uprawnych.

Pająki: w Europie środkowej występuje ok 1000 pająków różnej wielkości (1-35 mm) Odwłok stanowi jednolitą, niepodzielną całość. odróżniają się od innych pajęczaków tym, że głowa zlewa się z tułowiem tworząc głowotułów. Niektóre pająki żyją tylko jeden rok inne trzy lata, a nawet dłużej. Samice żyją znacznie dłużej od samców. Prawie połowa pająków produkuje sieci łowne. Pająk wyczekuje na zdobycz w środku sieci, a niekiedy robi sobie kryjówkę w trawie lub pod korą drzewa.

Środowisko: Pająki żyją w zasadzie wszędzie, pod kamieniami, pod korą drzew, w ziemi, pomiędzy źdźbłami traw, na krzewach i drzewach.

Morfologia: Oczu jest zwykle kilka: osiem, sześć, rzadziej para. Gatunki które żyją stale w jaskiniach i innych miejscach pozbawionych światła są z reguły ślepe. Ciało składa się z głowotułowia i odwłoka. Szczękoczułki - na  ich końcach umieszczone są ujścia gruczołów jadowych. Jad gatunków żyjących w Europie Środkowej nie jest dla człowieka niebezpieczny. Służy do unieruchomienia zdobyczy, która często bywa większa niż sam pająk. Szczękoczułki stanowią główną broń pająka, ale mogą poza tym wykonywać różne czynności, np. grzebać w ziemi, nosić kokony. Nogogłaszczki zbudowane podobnie jak nogi, mają na biodrach duże wyrostki do żucia, służą one głównie jako narząd dotykowy i do przytrzymywania zdobyczy. U samca na członie końcowym istnieje bardzo skomplikowany narząd do przenoszenia spermy. Cztery pary odnóży krocznych służą do biegania skakania, wspinania się, grzebania. Na odnóżach znajdują się pazury (dwa lub trzy). Pazury te są różnie zbudowane, zwykle są opatrzone licznymi ząbkami, natomiast nieparzysty pazur jest często gładki. Pająki mają na końcu odwłoka 3 (lub dwie) pary brodawek przędnych , na których otwierają się przewody licznych gruczołów przędnych wydzielających lepką substancję szybko krzepnącą na powietrzu. Tak powstałe nitki sklejają się w jedną nić pajęczą. Z tej nici pająki przędą pajęczynę służącą do różnych celów: budowy sieci łownych, domków, kokonu jajowego. Małe pająki wykorzystują ją do podróży powietrznych. Oprócz brodawek przędnych niektóre grupy pająków mają charakterystyczne płytki przędne nazywane cribellum. Jest to mała powierzchnia, która leży tuż przed brodawkami przędnymi na brzusznej stronie ciała. Przetchlinki służą do oddychania.

Odżywianie: Pająki są zwierzętami drapieżnymi i atakują głównie owady.

Rozmnażanie i cykl rozwojowy: wyraźnie u pająków zaznacza się dymorfizm płciowy. Samce mają ostatni segment nogogłaszczków zgrubiały i przeobrażony w narząd kopulacyjny, samice są większe od samców.  Drobne i słabe samce są nierzadko zjadane przez samice po kopulacji. Niekiedy samiec i samica żyją w tej samej sieci. Opieka nad potomstwem przejawia się u pająków już w okresie budowy kokonu z pajęczyny wokół kokonu z pajęczyny wokół grupy złożonych jaj. Samica bądź pilnuje kokonu, bądź nosi go ze sobą. Wzrostowi młodych osobników towarzyszy kilkakrotne zrzucanie oskórka. Pierwsze linienie zachodzi zwykle zaraz po opuszczeniu jaja. Liczba linień waha się od 4-5 (u małych gatunków) do 13 (u dużych). Podczas linienia regenerują się oderwane części ciała. U samców końcowe człony nogogłaszczków przekształcone są w aparaty kopulacyjne. Proces rozmnażania związany jest z koniecznością rozpoznania partnerów własnego gatunku, stąd pająki wysyłają sygnały chemiczne, dźwiękowe. Z jaja wylęgają się osobniki podobne postacią do dorosłych. Kopulacja jest u pająków procesem skomplikowanym. Najpierw samiec napełnia spermą narząd kopulacyjny na nogogłaszczkach po czym rozpoczyna się wabienie samicy, które u poszczególnych gatunków odbywa się bardzo różnie. Czasem samiec wykonuje przy tym tzw. Tańce godowe lub podaje samicy np. schwytaną muchę. Kopulacja polega na wprowadzeniu zakończenia wyrostka do otworu płciowego samicy lub ujścia zbiornika nasienia.

Funkcja ekologiczna: niszczenie znacznej liczby owadów szkodliwych. Utrzymują one w ten sposób stan równowagi ekologicznej.  Pająki żyjące w siedzibach ludzkich są bardzo dobrymi pomocnikami człowieka- łowią mole i inne szkodniki domowe a także komary.

Współpraca

Wczytywanie...