Witaj ponownie!
Mail Grupowy pomaga Twojej grupie sprawnie się komunikować, dzielić notatkami, wydarzeniami i opiniami. Dowiedz się więcej »
Przedmioty Wykładowcy Uczelnie

Dystrybucja, logistyka dystrybucji, kanały dystrybucji, magazyny dystrybucyjne


Prowadzący Ewa Kępka
zgłoś naruszenie zasad
Podgląd

4.03.12 Dystrybucja, logistyka dystrybucji, kanały dystrybucji, centra dystrybucyjne (1).docx

Podgląd pliku (pełna wersja wyższej jakości po zalogowaniu):

Dystrybucja, logistyka dystrybucji,  kanały dystrybucji, magazyny dystrybucyjne

  1. Pojęcie i istota dystrybucji

Dystrybucja to fizyczne przemieszczanie produktów finalnych do końcowego odbiorcy. Dystrybucja odnosi się więc do fazy zbytu  wyrobów gotowych u producenta poczynając, przez sieć pośredników, do odbiorców końcowych. Zadaniem dystrybucji jest  udostępnienie produktu w czasie i miejscu odpowiadającym potrzebom nabywcy.

W procesie dystrybucji realizowane są następujące działania i dokonuje się przepływ strumieni :

  1. promocja,
  2. tworzenie kanałów komunikacyjnych np. negocjacje,
  3. akwizycja zamówień i uzgadnianie warunków kontraktu,
  4. fizyczny przepływ i składowanie towarów,
  5. przejmowanie i przepływ należności,
  6. przejmowanie prawa własności,
  7. przejmowanie ryzyka i odpowiedzialności za dotrzymanie warunków umowy.

Dystrybucja łączy  dwie funkcje : koordynacyjną  – łączenie podaży z popytem  /promocja, akcja ofertowa, konsultacje, negocjacje/ oraz  funkcję organizacyjną  - realizacja transakcji, obsługa zamówień czyli zarządzanie fizycznym przepływem towarów, informacji, dokumentów i pieniędzy.

Z uwagi na strukturę i organizacje procesu dystrybucji dokonywane są według różnych kryteriów podziały dystrybucji na różne jej rodzaje. Zostanie to omówione w dalszej części wykładuj.

  1. Kanały dystrybucji

Kanał dystrybucji to zbiór podmiotów uczestniczących w procesie dostarczania gotowego produktu do odbiorcy finalnego. Podmioty te stanowią szczeble i ogniwa kanału, przy czym początek kanału stanowi producent, a ostatnim elementem jest nabywca końcowy. Uczestnicy działający w kanale /łańcuchu/ dystrybucji między producentem i nabywcą to pośrednicy, mogący działać na różnych zasadach. Pośredników w kanale dystrybucji można podzielić na następujące grupy:

  1. podmioty przejmujące prawo własności,
  2. podmioty nieprzejmujące prawa własności  /agent, makler, komisant/,
  3. podmioty świadczące usługi wspomagające – spedytor, operator logistyczny, ubezpieczyciel, bank, agencja reklamowe itp.

Pośrednik w kanale dystrybucji wykonuje szereg czynności,  grupowanych w następujące funkcje : transakcyjna – negocjowanie warunków kontraktu, zawieranie umowy k/s, przejęcie ryzyka; funkcja operacyjna – zamawianie, organizacja dostaw oraz funkcja pomocnicza – zbieranie i przekazywanie informacji, badanie rynku, rozliczanie i finansowanie transakcji.

Struktura i organizacja funkcjonowania kanału dystrybucji ma decydujący wpływ na koszty, czas i poziom obsługi klienta. Cel logistyki dystrybucji – redukcja liczby ogniw przy zachowaniu poziomu jakości obsługi klienta.

Schemat przepływu produktów w kanale dystrybucji

POŚREDNIK

PRODUCENT                        SKŁAD

NABYWCA

  1. Pośrednicy w kanale dystrybucji

Pośrednicy w kanale dystrybucji mogą działać na własny rachunek i we własnym imieniu – dystrybutor, hurtownik, dealer, detalista, mogą działać we własnym imieniu lecz na cudzy rachunek – komisant, konsygnatariusz, mogą też działać na cudzy rachunek i w cudzym imieniu – agent, makler.

Dystrybutor zajmuje się obrotem towarami kupionymi od dostawców – krajowych lub zagranicznych. Jeżeli posiada wyłączność  sprzedaży na danym rynku określany jest jako dystrybutor wyłączny. Najczęściej łączy go z dostawcami umowa paroletniej współpracy, gdzie m.in. regulowane są kwestie podziału obowiązków i kosztów promocji – dystrybutor może bowiem sam prowadzić działalność promocyjną, ale może też współpracować w określonym zakresie  z dostawcami. Dystrybutor może niektóre towary sprzedawać pod własną marką handlową, jeśli uzna, że jego marka jest bardziej rozpoznawalna  niż producenta, lub zapewni większy prestiż rynkowy towarom. Dystrybutor w procesie organizacji dostaw i sprzedaży korzysta zazwyczaj z własnych kanałów dystrybucji.

Hurtownik to pośrednik, który sprzedaje towary  innym pośrednikom, zwykle detalistom. Działa na rynku artykułów konsumpcyjnych trwałego użytku i artykułów żywnościowych. Szczególną rolę odgrywa w handlu zagranicznym, przy czym tu asortyment towarów jest większy – są to również maszyny, urządzenia, aparatura, sprzęt inwestycyjny oraz artykuły konsumpcyjne trwałego użytku. Hurtownik jest kupcem, który może działać nie tylko na własny rachunek, ale też na cudzy rachunek -  jako komisant, nie ponosząc ryzyka transakcyjnego otrzymuje wynagrodzenie w postaci prowizji, bez względu na wynik transakcji. Hurtownik  nie posiada z reguły wyłączności, może więc zawierać transakcje z wieloma dostawcami, na każdą transakcje zawierana jest odrębna umowa.

Działalność hurtowa polega na zakupie dużych, jednorodnych partii produktów w celu dalszej odsprzedaży. Rola hurtowników zmniejsza się, ale są w stanie zaoferować:

  1. fizyczne dysponowanie towarami,
  2. finansowanie,
  3. przejmowanie ryzyka,
  4. przejmowanie własności,
  5. negocjowanie,
  6. zamawianie.

Współcześnie zagrożeniem dla działalności hurtowej jest : spadek znaczenia w eksporcie i imporcie, producenci sami rozszerzają swoją działalność, rozwój sieci detalicznych utrzymujących bezpośrednie kontakty z producentami.

Dealer to pośrednik działający na własny rachunek, ale może też działać na podstawie umowy komisu. Bez względu na sposób działania łączy go ze zleceniodawcą stosunek umowny – są to umowy wieloletnie. Często prowadzi działalność na rzecz jednego dostawcy, ale może też działać dla paru dostawców – np. dealerzy samochodowi. Dealer działa na rynku maszyn, urządzeń, sprzętu inwestycyjnego, motoryzacyjnym, komputerowym itp. Z uwagi na ten asortyment dealer ma obowiązek prowadzenia też obsługi klientów przed i posprzedażowej, a także skupowania używanego sprzętu od klientów nabywających nowy model. W ramach umowy dealerskiej na dealerze spoczywa obowiązek dokonywania sprzedaży towarów pod marką handlową dostawcy/producenta oraz uczestniczenia w działalności promocyjnej. Za swoją działalność dealer otrzymuje marżę /prowizję – jest to procent od ceny sprzedaży ustalonej przez dostawcę/producenta, ewentualne obniżki ceny mogą być realizowany przez dealera wyłącznie z jego prowizji.  Można stwierdzić, że dealer pełni w kanale dystrybucji funkcję detalisty.

Detalista działając we własnym imieniu i na własny rachunek dokonuje sprzedaży towarów ostatecznemu nabywcy. Jego zysk pochodzi z marży detalicznej – różnicy między cena zakupu i ceną sprzedaży.

Sprzedaż detaliczna to działalność mająca na celu sprzedaż towaru i usługi  bezpośredniemu konsumentowi do jego bezpośredniego użytku. Cechy charakterystyczne sprzedaży detalicznej są następujące:

  1. duża liczba transakcji,
  2. duża liczba klientów,
  3. niewielkie rozmiary sprzedawanych partii,
  4. natychmiastowa zapłata,
  5. osobisty kontakt z finalnym odbiorcą.

  1. Długość i szerokość kanału dystrybucji, rodzaje dystrybucji

Struktura i organizacja kanału dystrybucji określana jest za pomocą następujących parametrów: jego długości i szerokości.

Pośrednik wykonujący funkcje związane z przesuwaniem  produktu i prawa własności w kierunku finalnego nabywcy stanowi szczebel w kanale dystrybucji. Liczba szczebli  pozwala określić długość kanału . Np. kanał zero szczeblowy - bezpośrednio producent sprzedaje finalnemu odbiorcy – surowce i dobra inwestycyjne oraz usług i towary masowe; kanał jednoszczeblowy – pomiędzy producenta i nabywcę „wchodzi” pośrednik np. detalista;  kanał dwuszczeblowy to  producent -  hurtownik – detalista - nabywca. Szerokość kanału dystrybucji jest określona liczbą  pośredników /ogniw/ na każdym szczeblu. Zależy od strategii firmy dotyczącej intensywności rozmieszczenia produktu na rynku. Stąd wg. kryterium intensywności wyróżnia się następujące rodzaje dystrybucji :

dystrybucja intensywna – duża liczba ogniw na szczeblach kanału dystrybucji np. obrót artykułami konsumpcyjnymi takimi, jak żywność, kosmetyki, prasa, artkuły tzw. chemii gospodarczej;

  1. dystrybucja selektywna – niewielka liczba ogniw, artykuły konsumpcyjne trwałego użytku takie jak sprzęt AGD, RTV, meble, sprzęt komputerowy itp.
  2. dystrybucja ekskluzywna – jedno lub kilka ogniw; obrót towarami o wysokiej wartości np. ekskluzywnymi samochodami, designerskimi meblami itp.

Ze względu na liczbę szczebli, a konkretnie udział pośrednika wyróżnia się :

  1. dystrybucję pośrednią – realizowaną z udziałem pośrednika – ów,
  2. dystrybucję bezpośrednią – realizowaną przez producenta
  3. Logistyka dystrybucji

Logistyka dystrybucji to planowanie organizowanie i kontrola przepływu strumieni produktów finalnych, informacji, pieniędzy dokumentów. Cel logistyki dystrybucji sprowadza się do zapewnienia dostępności produktu dla klienta zgodnie z jego oczekiwaniem z uwzględnieniem jak najniższych kosztów. Jej zadaniem operacyjnym jest zarządzanie procesem dostarczania towarów zgodnie z zasadą 7W, po optymalnych kosztach , a wyzwaniem  dla logistyki dystrybucji jest redukcja liczby szczebli i   ogniw przy zachowaniu poziomu jakości obsługi klienta. Zakres procesów logistycznych dystrybucji jest bardzo szeroki, obejmuje : transport, opakowanie, magazynowanie zapasy, zamawianie, realizację zamówienia itp.. Logistyka dystrybucji integruje wszystkie procesy i funkcje w sferze dystrybucji. Istotnym elementem w sferze logistyki dystrybucji jest prognozowanie popytu. Cechami logistycznego podejścia do dystrybucji są:

  1. traktowanie przepływów materialnych i informacji jako systemu obejmującego dowolną liczbę ogniw
  2. komasacja różnych funkcji – magazynowanie itp. – w jeden zintegrowany system zarządzania.

Zarządzanie logistyczne w sferze dystrybucji w szczególny sposób traktuje obsługę klienta. Polityka obsługi klienta wykracza poza zakres działań logistyki i obejmuje     czynności z obszaru marketingu, finansów i innych sfer działalności przedsiębiorstwa to działania logistyczne odgrywają szczególną rolę ponieważ to one zapewniają  spełnienie oczekiwań klienta / 7W/.

Dążenie do właściwego poziomu obsługi klienta sprowadza się do takiego zarządzania logistyką /działaniami logistycznymi/ aby osiągnąć niezbędny poziom zadowolenia klienta przy możliwie najniższych kosztach globalnych.

Podział systemów logistycznych z punktu widzenia kryterium funkcjonalnego prowadzi do wyodrębnienia następujących podstawowych podsystemów logistycznych:

  1. podsystemu logistycznego w sferze zaopatrzenia jako podsystemu przepływu surowców, materiałów, części zamiennych od dostawców do magazynów zaopatrzeniowych lub magazynów przyjęcia w przedsiębiorstwie lub bezpośrednio do procesu produkcji;
  2. podsystemu logistycznego w sferze produkcji jako podsystemu przepływów surowców, materiałów, części zamiennych, półfabrykatów i wyrobów gotowych między magazynami zaopatrzeniowymi i magazynami wyrobów gotowych (magazynami zbytu);
  3. podsystemu logistycznego w sferze dystrybucji (zbytu) jako podsystemu przepływów wyrobów gotowych między magazynami zbytu i klientami na rynku zbytu, jak również bezpośrednio z produkcji do klientów;
  4. podsystemu logistycznego w sferze zwrotów towarów, pustych opakowań i odpadów w kierunku odwrotnym, tj od klientów do dostawców.

Między tymi elementami systemu logistycznego przedsiębiorstwa występują określone relacje i zależności systemowe. Wszystkie elementy powiązane są złożonymi zależnościami funkcjonalno-technicznymi, które gwarantują sprawny przebieg procesów logistycznych. Relacje obrazują zachodzące w systemie procesy logistyczne, czyli dynamikę fizycznych przepływów dóbr materialnych i usług. Procesy logistyczne implikują określone kategorie kosztów logistycznych, które stanowią jeden z elementów systemu logistycznego przedsiębiorstwa [1] .

Rysunek 1. Podstawowe elementy systemu logistycznego

Źródło: K. Ficoń,

System logistyczny opisuje się przy uwzględnieniu wielu możliwych elementów i związków jako problem wielostrukturalny i wielopłaszczyznowy. Przy tak wysokim stopniu kompleksowości kształtowanie systemu logistycznego jest bardzo utrudnione, powinno zatem następować stopniowo, przy uwzględnieniu specyficznego w danym wypadku punktu widzenia [2] .

  1. Centrum dystrybucyjne

Marketing tradycyjny charakteryzował się orientacją na produkt. Marketing współcześnie /dynamiczny/ cechuje się orientacją na klienta, godzeniem interesów producenta i konsumenta. Zmiana strategii marketingowej i przeorientowanie działań z produktu na klienta, spowodowała wzrost roli  i znaczenia organizacji i kosztów przepływu towarów w procesie dystrybucji.

Zwrócono uwagę na koszty składowania i utrzymywania zapasów, stosując nowoczesne koncepcje pozwalające na ich redukcję w całym łańcuchu dystrybucji. To spowodowało zmianę podejścia do kwestii transportu. Do tej pory wybierano tańsze gałęzie transportu, rezygnując z droższych i ekspresowych dostaw. Nowa koncepcja sprawiła, że zaczęto analizować wpływ jaki dana gałąź transportu ma na globalne koszty fizycznej dystrybucji, czyli na globalne koszty logistyczne, np. na koszty zapasów, realizacji zamówienia, opakowanie, czy utracone możliwości sprzedaży.  Wykorzystanie droższej gałęzi transportu spowoduje wzrost kosztów transportu, ale może prowadzić do zmniejszenia kosztów składowania i utrzymywania zapasów i wpłynąć na zwiększenie poziomu obsługi klienta.

D = T + ZD + SRZ + ZP

D – globalne koszty fizycznej dystrybucji towarów

T  - koszty transportu

ZD  - koszty zapasów w drodze

SRZ – koszty składania i realizacji zamówień

ZP   - koszty składowania i utrzymywania zapasów

Zmniejszenie poziomu zapasów utrzymywanych w łańcuchu dostaw pozwala na osiągnięcie relacji trade up w skali całego łańcucha. Istotną rolę odgrywają w tym procesie centra dystrybucyjne, a zapewnienie sprawnych i efektywnych przepływów w łańcuchu to zadanie logistyki.

Czynniki te stały się powodem dynamicznego rozwoju centrów dystrybucyjnych, umożliwiających także minimalizację kosztów przepływów w łańcuchach dostaw oraz stwarzających możliwość uporządkowania strumieni przepływów.

Obniżenie kosztów przepływów może wydawać się paradoksalne w sytuacji, gdy budowa centrum dystrybucji wiąże się z ogromnymi kosztami. Jednak korzyści ekonomiczne są wymierne – skomputeryzowanie systemów przyjmowania sortowania i dystrybucji z zastosowaniem kodów kreskowych lub czipów radiowych /tagów/  prowadzą do ograniczenia zatrudnienia i w efekcie kosztów osobowych, centra stwarzają możliwość likwidacji magazynów przyfabrycznych, regionalnych itp. Zwiększa się wydajność pracy. Przekazanie zarządzania centrum wyspecjalizowanym  przedsiębiorstwom logistycznym może przynieść oszczędności w zarządzaniu nawet o 30%.

Koncepcja zadań centrum dystrybucyjnego to przyjąć, posortować, zapakować i załadować na środek transportu. Rys. 1 przedstawia schemat magazynu dystrybucyjnego, a rys 2. Schematy przepływu dóbr bez i z udziałem centrum dystrybucyjnego. W centrum dystrybucyjnym, w zależności od jego wielkości znajduje się oprócz innych elementów infrastruktury, szereg magazynów dystrybucyjnych. Te pozostałe elementy infrastruktury to m.in. place składowe terminale intermodalne, parkingi, drogi dojazdowe itp.

W centrach dystrybucyjnych stosowane są technologie logistyczne zwane cross dockingiem /przeładunek kompletacyjny/. Istotą cross dockingu jest zebranie w jednym miejscu towarów od wielu dostawców w celu dostarczenia dostaw do jednego odbiorcy – lub punktu dostawy -  i odwrotnie, bądź zebranie przesyłek od wielu dostawców w jednym punkcie, sortowanie i dostarczanie do wielu punktów odbioru. Ogólnie rzecz biorąc można powiedzieć, że cross docking polega na przetwarzaniu partii towarów od różnych dostawców na dostawy dostosowane do potrzeb wielu odbiorców. Czynności przetwarzania to konsolidacja i kompletacja/konfekcjonowanie/.

Konsolidacja ładunków polega na zestawieniu wielu przesyłek w większe ładunki np. cało pojazdowe, cało statkowe czy wagonowe, co pozwala na znaczne obniżenie kosztów transportu. Dekonsolidacja to czynność odwrotna. Rys. 3

Konfekcjonowanie  to kompletacja dostaw składających się ze zróżnicowanego asortymentu, stosownie do potrzeb odbiorców. Rys. 4.


[1] K. Ficoń, op. cit., s. 36.

[2] P. Blaik, Logistyka, op. cit., s. 67.

Współpraca